ସାମଵେଦଃ

ଅଗ୍ନିଂ ନରୋ ଦୀଧିତିଭିରଣ୍ଯୋର୍ହସ୍ତଚ୍ଯୁତଂ ଜନଯତ ପ୍ରଶସ୍ତମ୍ ଦୂରେଦୃଶଂ ଗୃହପତିମଥଵ୍ଯୁମ୍

ପ୍ରଭାମୟ କିରଣରେ, ଲୋକେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଘରମୁଖ୍ୟ, ଆହ୍ୱାନ ଯୋଗ୍ୟ।

ଅବୋଧ୍ଯଗ୍ନିଃ ସମିଧା ଜନାନାଂ ପ୍ରତି ଧେନୁମିଵାଯତୀମୁଷାସମ୍ ଯହ୍ଵା ଇଵ ପ୍ର ଵଯାମୁଜ୍ଜିହାନାଃ ପ୍ର ଭାନଵଃ ସସ୍ରତେ ନାକମଚ୍ଛ

ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଗାଇଦିଆଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି, ଜଣେ ଗାଈ ଯେପରି ତାଙ୍କର ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ପ୍ରଭାତକୁ ବିସ୍ତାର କରେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁବକମାନେ ଯେପରି ଉଠିଯାନ୍ତି, ସେହିପରି ଅଗ୍ନିର କିରଣମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଛନ୍ତି।

ପ୍ର ଭୂର୍ଜଯନ୍ତଂ ମହାଂ ଵିପୋଧାଂ ମୂରୈରମୂରଂ ପୁରାଂ ଦର୍ମାଣମ୍ ନଯନ୍ତଂ ଗୀର୍ଭିର୍ଵନା ଧିଯଂ ଧା ହରିଶ୍ମଶ୍ରୁଂ ନ ଵାର୍ମଣା ଧନର୍ଚିମ୍

ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅନେକ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ପୁରୁଣା ନଗରର ନୀତିକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣା ଚିନ୍ତାକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, ସୁନା ଦାଢ଼ିଅଳି ଯିଏ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥାଏ।

ଶୁକ୍ରଂ ତେ ଅନ୍ଯଦ୍ଯଜତଂ ତେ ଅନ୍ଯଦ୍ଵିଷୁରୂପେ ଅହନୀ ଦ୍ଯୌରିଵାସି ଵିଶ୍ଵା ହି ମାଯା ଅଵସି ସ୍ଵଧାଵନ୍ଭଦ୍ରା ତେ ପୂଷନ୍ନିହ ରାତିରସ୍ତୁ

ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏକ, ତୁମର ପବିତ୍ରତା ଅନ୍ୟ; ତୁମେ ଦିନ ଓ ରାତି ଭଳି ଦୁଇ ରୂପର। ତୁମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅଦ୍ଭୁତ; ହେ ଦୟାଳୁ ପୂଷଣ, ଏଠାରେ ଆମ ପାଇଁ ତୁମର କୃପା ରହୁ।

ଇଡାମଗ୍ନେ ପୁରୁଦଂସଂ ସନିଂ ଗୋଃ ଶଶ୍ଵତ୍ତମଂ ହଵମାନାଯ ସାଧ ସ୍ଯାନ୍ନଃ ସୂନୁସ୍ତନଯୋ ଵିଜାଵାଗ୍ନେ ସା ତେ ସୁମତିର୍ଭୂତ୍ଵସ୍ମେ

ହେ ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁଠି ଧନ ଦେଉଛ, ଆମକୁ ଗାଈର ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିବା ଅଂଶ ଦିଅ। ଆମ ପୁଅ, ଆମ ବଂଶଜ ଜୟୀ ହେଉ। ତୁମର ଭଲ ଇଚ୍ଛା ଆମ ସହ ରହୁ।

ପ୍ର ହୋତା ଜାତୋ ମହାନ୍ନଭୋଵିନ୍ନୃଷଦ୍ମା ସୀଦଦପାଂ ଵିଵର୍ତେ ଦଧଦ୍ଯୋ ଧାଯୀ ସୁତେ ଵଯାଂସି ଯନ୍ତା ଵସୂନି ଵିଧତେ ତନୂପାଃ

ଏହି ମହାନ ଯଜ୍ଞିକ, ଆକାଶକୁ ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଆସନରେ ବସି, ଜଳକୁ ଘୁରାଏ। ସେ ବଳି ଧରିଥାଏ, ଦାନ ଆଣିଥାଏ, ଦେହର ରକ୍ଷା କରେ, ଧନ ପାଇଁ ଆଗୁଆ କରେ।

ପ୍ର ସମ୍ରାଜମସୁରସ୍ଯ ପ୍ରଶ୍ସ୍ତଂ ପୁଂସଃ କୃଷ୍ଟୀନାମନୁମାଦ୍ଯସ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯେଵ ପ୍ର ତଵସସ୍କୃତାନି ଵନ୍ଦଦ୍ଵାରା ଵନ୍ଦମାନା ଵିଵଷ୍ଟୁ

ସେ ରାଜା, ଅଧିପତି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷ, ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଆସୁନ୍ତୁ; ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ସେ ଆମକୁ କୃପା ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅରଣ୍ଯୋର୍ନିହିତୋ ଜାତଵେଦା ଗର୍ଭ ଇଵେତ୍ସୁଭୃତୋ ଗର୍ଭିଣୀଭିଃ ଦିଵେଦିଵ ଈଡ୍ଯୋ ଜାଗୃଵଦ୍ଭିର୍ହଵିଷ୍ମଦ୍ଭିର୍ମନୁଷ୍ଯେଭିରଗ୍ନିଃ

ବନରେ ଲୁଚିଥିବା ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନି, ଗର୍ଭବତୀ ମାଆମାନେ ଯେପରି ଗର୍ଭକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ଉତ୍ସାହରେ ପୋଷିତ। ପ୍ରତିଦିନ, ଜାଗ୍ରତ ଓ ବଳି ଦେଉଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।

ସନାଦଗ୍ନେ ମୃଣସି ଯାତୁଧାନାନ୍ନ ତ୍ଵା ରକ୍ଷାଂସି ପୃତନାସୁ ଜିଗ୍ଯୁଃ ଅନୁ ଦହ ସହମୂରାନ୍କଯାଦୋ ମା ତେ ହେତ୍ଯା ମୁକ୍ଷତ ଦୈଵ୍ଯାଯାଃ

ପୁରୁଣା ସମୟରୁ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଓ ମାୟାବୀମାନେ ଉପରେ ବିଜୟୀ। କୌଣସି ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ହରାଇପାରିନାହାନ୍ତି। ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦେହ ଖାଇଥିବାମାନେକୁ ଦହିଦିଅ, ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର କେବେ ଅସଫଳ ହେଉନାହିଁ।

ଅଗ୍ନ ଓଜିଷ୍ଠମା ଭର ଦ୍ଯୁମ୍ନମସ୍ମଭ୍ଯମଧ୍ରିଗୋ ପ୍ର ନୋ ରାଯେ ପନୀଯସେ ରତ୍ସି ଵାଜାଯ ପନ୍ଥାମ୍

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଯାହା କେବେ କମିବ ନାହିଁ। ଆମକୁ ଧନ ପାଇଁ ଠିକ୍ ପଥରେ ନେଇଯାଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ବିଜୟ ପାଇପାରିବା।

ଯଦି ଵୀରୋ ଅନୁ ଷ୍ଯାଦଗ୍ନିମିନ୍ଧୀତ ମର୍ତ୍ଯଃ ଆଜୁହ୍ଵଦ୍ଧଵ୍ଯମାନୁଷକ୍ଶର୍ମ ଭକ୍ଷୀତ ଦୈଵ୍ଯମ୍

ଯଦି କୌଣସି ବୀର ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ତେବେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାଉନ୍ତୁ; ସେ ମନୁଷ୍ୟ ବଳି ଦିଅନ୍ତୁ, ଦେବତାଙ୍କର ରକ୍ଷା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ।

ତ୍ଵେଷସ୍ତେ ଧୂମ ଋଣ୍ଵତି ଦିଵି ସଂ ଚ୍ଛୁକ୍ର ଆତତଃ ସୂରୋ ନ ହି ଦ୍ଯୁତା ତ୍ଵଂ କୃପା ପାଵକ ରୋଚସେ

ତୁମର ଧୂଆଁ, ହେ ତୀବ୍ର, ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଏ; ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଛିଟିଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଭଳି। ହେ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ ତୁମର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଛ।

ତ୍ଵଂ ହି କ୍ଷୈତଵଦ୍ଯଶୋ ଽଗ୍ନେ ମିତ୍ରୋ ନ ପତ୍ଯସେ ତ୍ଵଂ ଵିଚର୍ଷଣେ ଶ୍ରଵୋ ଵସୋ ପୁଷ୍ଟିଂ ନ ପୁଷ୍ଯସି

ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ଅଧିପତି ସମ୍ମାନ ଧାରଣ କରିଛ; ମିତ୍ରଙ୍କ ଭଳି ତୁମେ ପ୍ରଭୁ। ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଲୋକଙ୍କୁ ମହିମା ଦେଉଛ, ପୋଷଣ ଭଳି ସମୃଦ୍ଧିକୁ ବଢ଼ାଉଛ।

ପ୍ରାତରଗ୍ନିଃ ପୁରୁପ୍ରିଯୋ ଵିଷ ସ୍ତଵେତାତିଥିଃ ଵିଶ୍ଵେ ଯସ୍ମିନ୍ନମର୍ତ୍ଯେ ହଵ୍ଯଂ ମର୍ତାସ ଇନ୍ଧତେ

ପ୍ରଭାତରେ, ଅନେକଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅତିଥିର ଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉ। ସେଠି, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କର ବଳି ରଖନ୍ତି, ସେଇ ଅମରଙ୍କୁ।

ଯଦ୍ଵାହିଷ୍ଠଂ ତଦଗ୍ନଯେ ବୃହଦର୍ଚ ଵିଭାଵସୋ ମହିଷୀଵ ତ୍ଵଦ୍ରଯିସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵାଜା ଉଦୀରତେ

ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ତାହା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ହେଉ, ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗାଈ ଭଳି, ତୁମର ଧନ ଓ ବଳ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଵିଶୋଵିଶୋ ଵୋ ଅତିଥିଂ ଵାଜଯନ୍ତଃ ପୁରୁପ୍ରିଯମ୍ ଅଗ୍ନିଂ ଵୋ ଦୁର୍ଯଂ ଵଚଃ ସ୍ତୁଷେ ଶୂଷସ୍ଯ ମନ୍ମଭିଃ

ଘରେ ଘରେ, ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହୁଛି, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋ ଆକାଂକ୍ଷାର ଗୀତ ଦ୍ୱାରା।

ବୃହଦ୍ଵଯୋ ହି ଭାନଵେ ଽର୍ଚା ଦେଵାଯାଗ୍ନଯେ ଯଂ ମିତ୍ରଂ ନ ପ୍ରଶସ୍ତଯେ ମର୍ତାସୋ ଦଧିରେ ପୁରଃ

ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଦେଇଛନ୍ତି; ମିତ୍ରଙ୍କ ଭଳି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ମହିମା ପାଇଁ ସମ୍ମାନରେ ରଖିଛନ୍ତି।

ଅଗନ୍ମ ଵୃତ୍ରହନ୍ତମଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମଗ୍ନିମାନଵମ୍ ଯ ସ୍ମ ଶ୍ରୁତର୍ଵନ୍ନାର୍କ୍ଷେ ବୃହଦନୀକ ଇଧ୍ଯତେ

ଆମେ ଆସିଛୁ ଭୃତ୍ର ନାଶକ, ବଡ଼, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖକୁ; ଯିଏ ଦାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବଡ଼ ମୁହଁ ନେଇ ଜଳାଯାଉଛନ୍ତି।

ଜାତଃ ପରେଣ ଧର୍ମଣା ଯତ୍ସଵୃଦ୍ଭିଃ ସହାଭୁଵଃ ପିତା ଯତ୍କଶ୍ଯପସ୍ଯାଗ୍ନିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧା ମାତା ମନୁଃ କଵିଃ

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇ, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ସହ ଦୃଢ଼ ହେଇଛ। ଅଗ୍ନି କଶ୍ୟପଙ୍କ ପିତା, ଶ୍ରଦ୍ଧା ମାଆ, ମନୁ ରୁଷି।

ସୋମଂ ରାଜାନଂ ଵରୁଣମଗ୍ନିମନ୍ଵାରଭାମହେ ଆଦିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସୂର୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମାନଂ ଚ ବୃହସ୍ପତିମ୍

ଆମେ ସୋମ ରାଜା, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ଆଦିତ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ ।

ଇତ ଏତ ଉଦାରୁହନ୍ଦିଵଃ ପୃଷ୍ଠାନ୍ଯା ରୁହନ୍ ପ୍ର ଭୂର୍ଜଯୋ ଯଥା ପଥୋଦ୍ଯାମଙ୍ଗିରସୋ ଯଯୁଃ

ଏଠାରୁ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଦିଗନ୍ତରେ ଉଠିଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଜୟୀ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ଯେପରି ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଆଲୋକର ପଥରେ ଯାଇଥିଲେ ।

ରାଯେ ଅଗ୍ନେ ମହେ ତ୍ଵା ଦାନାଯ ସମିଧୀମହି ଈଡିଷ୍ଵା ହି ମହେ ଵୃଷଂ ଦ୍ଯାଵା ହୋତ୍ରାଯ ପୃଥିଵୀ

ଏ ଅଗ୍ନି, ଧନ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଆମେ ତୁମକୁ ଆହୁରି କରୁଛୁ; କାରଣ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଦିନ ଓ ମାଟି ତୁମର ପୂଜାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ।

ଦଧନ୍ଵେ ଵା ଯଦୀମନୁ ଵୋଚଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତି ଵେରୁ ତତ୍ ପରି ଵିଶ୍ଵାନି କାଵ୍ଯା ନେମିଶ୍ଚକ୍ରମିଵାଭୁଵତ୍

ଏଠି ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ 'ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି କହିଥିଲେ, ସେହି ଜ୍ଞାନ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି ରହିଛି, ଯେପରି ଚକ୍ରର ନେମି ସମସ୍ତ ଚକ୍ରକୁ ଘେରିଥାଏ ।

ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ନେ ହରସା ହରଃ ଶୃଣାହି ଵିଶ୍ଵତସ୍ପରି ଯାତୁଧାନସ୍ଯ ରକ୍ଷସୋ ବଲଂ ନ୍ଯୁବ୍ଜଵୀର୍ଯମ୍

ଏ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ କଥା ଶୁଣ; ଯାତୁଧାନ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଚତୁରତାକୁ ଦମନ କର ।

ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଵସୂଂରିହ ରୁଦ୍ରାଂ ଆଦିତ୍ଯାଂ ଉତ ଯଜା ସ୍ଵଧ୍ଵରଂ ଜନଂ ମନୁଜାତଂ ଘୃତପ୍ରୁଷମ୍

ଏଠି ଅଗ୍ନି, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଲୋକମାନେ, ମାନବମାନେ ଓ ଘୃତ ଛିଟାଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର ।

ଦ୍ଵିତୀଯ ପ୍ରଥମୋ ଽର୍ଧଃ ପୁରୁ ତ୍ଵା ଦାଶିଵାଂ ଵୋଚେ ଽରିରଗ୍ନେ ତଵ ସ୍ଵିଦା ତୋଦସ୍ଯେଵ ଶରଣ ଆ ମହସ୍ଯ

ଦ୍ୱିତୀୟ, ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧ—ଏଠି ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ କହିବି; ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଶତ୍ରୁ କିଏ? ମୁଁ ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱର ଶରଣକୁ ଶର ଭଳି ଆସୁଛି ।

ପ୍ର ହୋତ୍ରେ ପୂର୍ଵ୍ଯଂ ଵଚୋ ଽଗ୍ନଯେ ଭରତା ବୃହତ୍ ଵିପାଂ ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ବିଭ୍ରତେ ନ ଵେଧସେ

ପୂର୍ବତନ ବାଣୀକୁ ପୂଜାରୀ, ଅଗ୍ନି, ବୃହତ୍ ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦିଅ ।

ଅଗ୍ନେ ଵାଜସ୍ଯ ଗୋମତ ଈଶାନଃ ସହସୋ ଯହୋ ଅସ୍ମେ ଧେହି ଜାତଵେଦୋ ମହି ଶ୍ରଵଃ

ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତି ଓ ଧନର ଠାକୁର, ଶୂରତା ଓ ପ୍ରଭାବର ଅଧିପତି, ଆମକୁ, ଜାତବେଦ, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ଦିଅ ।

ଅଗ୍ନେ ଯଜିଷ୍ଠୋ ଅଧ୍ଵରେ ଦେଵାଂ ଦେଵଯତେ ଯଜ ହୋତା ମନ୍ଦ୍ରୋ ଵି ରାଜସ୍ଯତି ସ୍ରିଧଃ

ଅଗ୍ନି, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ପୂଜାରୀ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଆନନ୍ଦମୟ ପୂଜାରୀ ଭାବେ ତୁମେ ଚମକିଉଠ, ବାଧାକୁ ଦୂର କର ।