ସାମଵେଦଃ

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନୁ ଵୀର୍ଯାଣି ପ୍ରଵୋଚଂ ଯାନି ଚକାର ପ୍ରଥମାନି ଵଜ୍ରୀ ଅହନ୍ନହିମନ୍ଵପସ୍ତତର୍ଦ ପ୍ର ଵକ୍ଷଣା ଅଭିନତ୍ପର୍ଵତାନାମ୍

ଏବେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବୀରତାର କଥା କହିବି, ଯାହା ସେ ପ୍ରଥମେ ମୁଷଳ ଧାରଣ କରି କରିଥିଲେ। ସେ ନାଗକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଜଳକୁ ଭାଗ କରିଥିଲେ, ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆଘାତ କରିଥିଲେ, ପାହାଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ।

ଅଗ୍ନିରସ୍ମି ଜନ୍ମନା ଜାତଵେଦା ଘୃତଂ ମେ ଚକ୍ଷୁରମୃତଂ ମ ଆସନ୍ ତ୍ରିଧାତୁରର୍କୋ ରଜସୋ ଵିମାନୋ ଽଜସ୍ରଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ହଵିରସ୍ମି ସର୍ଵମ୍

ମୁଁ ଜନ୍ମରେ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା। ଘିଅ ମୋର ଦୃଷ୍ଟି, ଅମୃତ ମୋର ଖାଦ୍ୟ। ମୁଁ ତିନି ପ୍ରକାରର ସମର୍ଥକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆକାଶର ଯାତ୍ରୀ, ଅବିରତ ଆଲୋକ, ହବି, ଏବଂ ସମସ୍ତ।

ପାତ୍ଯଗ୍ନିର୍ଵିପୋ ଅଗ୍ରଂ ପଦଂ ଵେଃ ପାତି ଯହ୍ଵଶ୍ଚରଣଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପାତି ନାଭା ସପ୍ତଶୀର୍ଷାଣମଗ୍ନିଃ

ଅଗ୍ନି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୁର୍ଗତି ପଦକୁ ସେ ରକ୍ଷା କରେ; ନାଭିରେ, ସପ୍ତମୁଣ୍ଡି ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷା କରେ।

ଭ୍ରାଜନ୍ତ୍ଯଗ୍ନେ ସମିଧାନ ଦୀଦିଵୋ ଜିହ୍ଵା ଚରତ୍ଯନ୍ତରାସନି ସ ତ୍ଵଂ ନୋ ଅଗ୍ନେ ପଯସା ଵସୁଵିଦ୍ରଯିଂ ଵର୍ଚୋ ଦୃଶେ ଽଦାଃ

ଦେଖିବାକୁ ଜ୍ଵଳିଲା ଅଗ୍ନି, ଜଳିବା ସମୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ଜିହ୍ବା ଅନ୍ତରେ ଚଳିଥାଏ, ଯେପରି ଚିଙ୍ଗି। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ପୋଷଣ, ଧନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ।

ଵସନ୍ତ ଇନ୍ନୁ ରନ୍ତ୍ଯୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇନ୍ନୁ ରନ୍ତ୍ଯଃ ଵର୍ଷାଣ୍ଯନୁ ଶରଦୋ ହେମନ୍ତଃ ଶିଶିର ଇନ୍ନୁ ରନ୍ତ୍ଯଃ

ବସନ୍ତ ଆସିଛି, ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି; ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଆସିଛି, ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି; ବର୍ଷା ପରେ ଶରତ, ତାପରେ ହେମନ୍ତ, ଶିଶିର ଆସିଛି, ସବୁ ଆନନ୍ଦମୟ।

ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ ସ ଭୂମିଂ ସର୍ଵତୋ ଵୃତ୍ଵାତ୍ଯତିଷ୍ଠଦ୍ଦଶାଙ୍ଗୁଲମ୍

ପୁରୁଷଙ୍କର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର ପାଦ; ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି, ଦଶ ଉଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ଦଉଡି ରହିଲେ।

ତ୍ରିପାଦୂର୍ଧ୍ଵ ଉଦୈତ୍ପୁରୁଷଃ ପଦୋ ଽସ୍ଯେହାଭଵତ୍ପୁନଃ ତଥା ଵିଷ୍ଵଙ୍ ଵ୍ଯକ୍ରାମଦଶନାନଶନେ ଅଭି

ପୁରୁଷଙ୍କର ତିନି ଭାଗ ଉପରକୁ ଉଠିଲେ; ଏକ ଭାଗ ଏଠାରେ ଆବାର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଲେ, ଖାଇଥିବା ଓ ନଖାଇଥିବା ସବୁରେ।

ପୁରୁଷ ଏଵେଦଂ ସର୍ଵଂ ଯଦ୍ଭୂତଂ ଯଚ୍ଚ ଭାଵ୍ଯମ୍ ପାଦୋ ଽସ୍ଯ ସର୍ଵା ଭୂତାନି ତ୍ରିପାଦସ୍ଯାମୃତଂ ଦିଵି

ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଅଟୁଟ—ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ଏକ ଭାଗ; ତିନି ଭାଗ ଅମୃତ ଆକାଶରେ।

ତାଵାନସ୍ଯ ମହିମା ତତୋ ଜ୍ଯାଯାଂଶ୍ଚ ପୂରୁଷଃ ଉତାମୃତତ୍ଵସ୍ଯେଶାନୋ ଯଦନ୍ନେନାତିରୋହତି

ତାଙ୍କର ମହିମା ଏତେ, ତଥାପି ପୁରୁଷ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼। ସେ ଅମୃତତ୍ୱର ନାଥ, ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

ତତୋ ଵିରାଡଜାଯତ ଵିରାଜୋ ଅଧି ପୂରୁଷଃ ସ ଜାତୋ ଅତ୍ଯରିଚ୍ଯତ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୂମିମଥୋ ପୁରଃ

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିରାଜ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବିରାଜରୁ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଜନ୍ମ ନେଇ ସେ ପୃଥିବୀ ପଛରେ ଓ ସାମ୍ନାରେ ବିସ୍ତାର କଲେ।

ମନ୍ଯେ ଵାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସୁଭୋଜସୌ ଯେ ଅପ୍ରଥେଥାମମିତମଭି ଯୋଜନମ୍ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଭଵତଂ ସ୍ଯୋନେ ତେ ନୋ ମୁଞ୍ଚତମଂହସଃ

ମୁଁ ଆପଣମାନେ, ଦିବା ଓ ପୃଥିବୀ, ଉତ୍ତମ ଦାୟିକା ଭାବରେ ଭାବୁଛି, ଅସୀମ ଭାବେ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି। ଦିବା ଓ ପୃଥିବୀ, ଆମ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତୁ; ଆମକୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।

ହରୀ ତ ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ମଶ୍ରୂଣ୍ଯୁତୋ ତେ ହରିତୌ ହରି ତଂ ତ୍ଵା ସ୍ତୁଵନ୍ତି କଵଯଃ ପୁରୁଷାସୋ ଵନର୍ଗଵଃ

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଦାଡ଼ି ହଳଦିଆ, ତୁମର ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ହଳଦିଆ। କବି, ମନୁଷ୍ୟ, ଗାୟକମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ହେ ହଳଦିଆ।

ଯଦ୍ଵର୍ଚୋ ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ଯଦ୍ଵା ଵର୍ଚୋ ଗଵାମୁତ ସତ୍ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵର୍ଚସ୍ତେନ ମା ସଂ ସୃଜାମସି

ସୁନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଗାଁର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଆମେ ଏକତା ପାଉ।

ସହସ୍ତନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ର ଦଦ୍ଧ୍ଯୋଜ ଈଶେ ହ୍ଯସ୍ଯ ମହତୋ ଵିରପ୍ଶିନ୍ କ୍ରତୁଂ ନ ନୃମ୍ଣଂ ସ୍ଥଵିରଂ ଚ ଵାଜଂ ଵୃତ୍ରେଷୁ ଶତ୍ରୂନ୍ତ୍ସୁହନା କୃଧୀ ନଃ

ସେହି ଶକ୍ତି ସହିତ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ; ତୁମେ ଏହି ବଡ଼ ଶକ୍ତିର ନାଥ, ଦୂରଦୃଷ୍ଟି। ଆମକୁ ବୁଦ୍ଧି, ପୁରୁଷତ୍ୱ, ଦୀର୍ଘ ଶକ୍ତି ଦିଅ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କର।

ସହର୍ଷଭାଃ ସହଵତ୍ସା ଉଦେତ ଵିଶ୍ଵା ରୂପାଣୀ ବିଭ୍ରତୀର୍ଦ୍ଵ୍ଯୂଦ୍ନୀଃ ଉରୁଃ ପୃଥୁରଯଂ ଵୋ ଅସ୍ତୁ ଲୋକ ଇମା ଆପଃ ସୁପ୍ରପାଣା ଇହ ସ୍ତ

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଛେଉଁ ସହିତ, ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ଗାଁ, ସମସ୍ତ ରୂପ ଧରି ଉଠନ୍ତୁ। ଏହି ବିଶାଳ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ ଜଗତ ଆପଣମାନଙ୍କର ହେଉ; ଏହି ଜଳ ଭଲରେ ରକ୍ଷିତ, ଏଠାରେ ଅଛି।

ଅଗ୍ନ ଆଯୂଂଷି ପଵସ ଆସୁଵୋର୍ଜମିଷଂ ଚ ନଃ ଆରେ ବାଧସ୍ଵ ଦୁଚ୍ଛୁନାମ୍

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମର ଜୀବନକୁ ପବିତ୍ର କର, ତ୍ୱରିତ ଶକ୍ତି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ; ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିକୁ ଦୂରେ ହଟା।

ଵିଭ୍ରାଙ୍ବୃହତ୍ପିବତୁ ସୋମ୍ଯଂ ମଧ୍ଵାଯୁର୍ଦଧଦ୍ଯଜ୍ଞପତାଵଵିହ୍ରୁତମ୍ ଵାତଜୂତୋ ଯୋ ଅଭିରକ୍ଷତି ତ୍ମନା ପ୍ରଜାଃ ପିପର୍ତି ବହୁଧା ଵି ରାଜତି

ଦୀପ୍ତିମାନ ଜଣେ ବଡ଼ ସୋମ ରସ ପିଉନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞର ନାଥ ପାଇଁ ଜୀବନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଆଣି। ଯିଏ ପବନ ଦ୍ୱାରା ଚଳିଥାଏ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ପ୍ରଜାକୁ ପୋଷଣ କରେ, ବହୁ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

ଚିତ୍ରଂ ଦେଵାନାମୁଦଗାଦନୀକଂ ଚକ୍ଷୁର୍ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯାଗ୍ନେଃ ଆପ୍ରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ସୂର୍ଯ ଆତ୍ମା ଜଗତସ୍ତସ୍ଥୁଷଶ୍ଚ

ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଉଦୟ ହେଲା—ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ। ଏହା ଦିବା, ପୃଥିବୀ, ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଚଳିଥିବା ଓ ଥିବାର ଆତ୍ମା।

ଆଯଂ ଗୌଃ ପୃଶ୍ନିରକ୍ରମୀଦସଦନ୍ମାତରଂ ପୁରଃ ପିତରଂ ଚ ପ୍ରଯନ୍ତ୍ସ୍ଵଃ

ଏହି ବିଚିତ୍ର ଗାଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା; ସେ ମା' ପାଖରେ ବସିଲା, ଉଷା ଆଶା କରି ପିତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଗଲା।

ଅନ୍ତଶ୍ଚରତି ରୋଚନାସ୍ଯ ପ୍ରାଣାଦପାନତୀ ଵ୍ଯଖ୍ଯନ୍ମହିଷୋ ଦିଵମ୍

ସେ ଅନ୍ତରେ ଚଳିଥାଏ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଏବଂ ଛାଡ଼ିଦେଇ; ଏହି ବଡ଼ ମହିଷ ଦିବକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି।

ତ୍ରିଂଷଦ୍ଧାମ ଵି ରାଜତି ଵାକ୍ପତଙ୍ଗାଯ ଧୀଯତେ ପ୍ରତି ଵସ୍ତୋରହ ଦ୍ଯୁଭିଃ

ତିରିଶଟି ଗୃହରେ ସେ ଚମକେ; ଉଡ଼ୁଥିବା ବାକ୍‌ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରଖାଯାଇଛି।

ଅପ ତ୍ଯେ ତାଯଵୋ ଯଥା ନକ୍ଷତ୍ରା ଯନ୍ତ୍ଯକ୍ତୁଭିଃ ସୂରାଯ ଵିଶ୍ଵଚକ୍ଷସେ

ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଏହି କିରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଚାଲିଯାନ୍ତି; ତାରାମାନେ ରାତି ସହିତ ଯାଉଥିବା ପରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯାଉଛନ୍ତି।

ଅଦୃଶ୍ରନ୍ନସ୍ଯ କେତଵୋ ଵି ରଶ୍ମଯୋ ଜନାଂ ଅନୁ ଭ୍ରାଜନ୍ତୋ ଅଗ୍ନଯୋ ଯଥା

ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କର କିରଣମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ, ଅଗ୍ନିମାନେ ଯେପରି ଚମକେ, ସେମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

ତରଣିର୍ଵିଶ୍ଵଦର୍ଶତୋ ଜ୍ଯୋତିଷ୍କୃଦସି ସୂର୍ଯ ଵିଶ୍ଵମାଭାସି ରୋଚନମ୍

ତୁମେ ତୁରନ୍ତ, ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଥିବା, ଆଲୋକ ଦେଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛ।

ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ ଦେଵାନାଂ ଵିଶଃ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଙୁଦେଷି ମାନୁଷାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଦୃଶେ

ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ପଛେଇଦେଉଛ, ମାନବମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ପଛେଇଦେଉଛ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ପଛେଇଦେଉଛ।

ଯେନା ପାଵକ ଚକ୍ଷସା ଭୁରଣ୍ଯନ୍ତଂ ଜନାଂ ଅନୁ ତ୍ଵଂ ଵରୁଣ ପଶ୍ଯସି

ଏହି ପବିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ହେ ବରୁଣ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଚଳାଚଳ ଦେଖୁଥାଅ।

ଉଦ୍ଦ୍ଯାମେଷି ରଜଃ ପୃଥ୍ଵହା ମିମାନୋ ଅକ୍ତୁଭିଃ ପଶ୍ଯଞ୍ଜନ୍ମାନି ସୂର୍ଯ

ତୁମେ ଉଠିବା ସମୟରେ, ତୁମ କିରଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିଶାଳ ଆକାଶକୁ ମାପୁଥାଅ, ଜନ୍ମମାନେ ଦେଖୁଥାଅ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ।

ଅଯୁକ୍ତ ସପ୍ତ ଶୁନ୍ଧ୍ଯୁଵଃ ସୂରୋ ରଥସ୍ଯ ନପ୍ତ୍ର୍ଯଃ ତାଭିର୍ଯାତି ସ୍ଵଯୁକ୍ତିଭିଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାତି ତୁରନ୍ତ ଘୋଡ଼ା, ରଥର ଝିଅମାନେ, ଯୋଗ କରିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଯୋଗ ହୋଇ, ସେ ଯାଉଛନ୍ତି।

ସପ୍ତ ତ୍ଵା ହରିତୋ ରଥେ ଵହନ୍ତି ଦେଵ ସୂର୍ଯ ଶୋଚିଷ୍କେଶଂ ଵିଚକ୍ଷଣ

ସାତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘୋଡ଼ା ତୁମକୁ ରଥରେ ଉଠାଇ ନେଉଛନ୍ତି, ହେ ଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ୱାଳା ଦେଖାଉଥିବା କେଶ ଓ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖୁଥିବା।