ସାମଵେଦଃ

ସ ନ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଯଜ୍ଯଵେ ଵରୁଣାଯ ମରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ ଵରିଵୋଵିତ୍ପରିସ୍ରଵ

ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞ, ଭରୁଣ ଓ ମାରୁତମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସୋମ ତୁମେ ବିଶାଳ ସ୍ଥାନ ଦେଇ ଝର।

ଏନା ଵିଶ୍ଵାନ୍ଯର୍ଯ ଆ ଦ୍ଯୁମ୍ନାନି ମାନୁଷାଣାମ୍ ସିଷାସନ୍ତୋ ଵନାମହେ

ଏହି ସହିତ, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମହିମା ଚାହିଁ, ଓ ଉତ୍ତମ, ଆମେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିପାରିବା।

ଅହମସ୍ମି ପ୍ରଥମଜା ଋତସ୍ଯ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଅମୃତସ୍ଯ ନାମ ଯୋ ମା ଦଦାତି ସ ଇଦେଵମାଵଦହମନ୍ନମନ୍ନମଦନ୍ତମଦ୍ମି

ମୁଁ ଋତର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଗରୁ, ଅମୃତତ୍ୱର ନାମ; ଯେ ମୋତେ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଏହିପରି ଲାଭ କରେ—ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ, ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବାକୁ ଖାଉଛି।

ତ୍ଵମେତଦଧାରଯଃ କୃଷ୍ଣାସୁ ରୋହିଣୀଷୁ ଚ ପରୁଷ୍ଣୀଷୁ ରୁଶତ୍ପଯଃ

ତୁମେ କଳା ଗାଁମାନେ, ଲାଲ ଗାଁମାନେ ଓ ଚିତ୍ରା ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଧର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲା।

ଅରୂରୁଚଦୁଷସଃ ପୃଶ୍ନିରଗ୍ରିଯ ଉକ୍ଷା ମିମେତି ଭୁଵନେଷୁ ଵାଜଯୁଃ ମାଯାଵିନୋ ମମିରେ ଅସ୍ଯ ମାଯଯା ନୃଚକ୍ଷସଃ ପିତରୋ ଗର୍ଭମାଦଧୁଃ

ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦମନ କରିବାକୁ କଷ୍ଟଦାୟକ ବଳଦ, ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିତ୍ରା ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଜନ କରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଚଳାଉଛି, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଆଶା କରି। ମାୟା କୁଶଳ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମାପିଥିଲେ; ମାନବ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ପିତାମାନେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ର ଇଦ୍ଧର୍ଯୋଃ ସଚା ସମ୍ମିଶ୍ଲ ଆ ଵଚୋଯୁଜା ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵଜ୍ରୀ ହିରଣ୍ଯଯଃ

ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୁଇଟି ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏକତାରେ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଯୋଗେ ମିଶି, ସୁନା ମୁଷଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର।

ଇନ୍ଦ୍ର ଵାଜେଷୁ ନୋ ଽଵ ସହସ୍ରପ୍ରଧନେଷୁ ଚ ଉଗ୍ର ଉଗ୍ରାଭିରୂତିଭିଃ

ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଓ ହଜାର ପୁରସ୍କାର ଥିବା ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହାୟତା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର।

ପ୍ରଥଶ୍ଚ ଯସ୍ଯ ସପ୍ରଥଶ୍ଚ ନାମାନୁଷ୍ଟୁଭସ୍ଯ ହଵିଷୋ ହଵିର୍ଯତ୍ ଧାତୁର୍ଦ୍ଯୁତାନାତ୍ସଵିତୁଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୋ ରଥନ୍ତରମା ଜଭାରା ଵସିଷ୍ଠଃ

ଯିଏ ବିସ୍ତାର କରେ ଓ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ଅନୁଷ୍ଠୁପ୍ ହବିର ନାମ, ଉପହାର ଦେଇଥିବା ହବି; ଏହି ରଥାନ୍ତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ, ସବିତା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ବସିଷ୍ଠ।

ନିଯୁତ୍ଵାନ୍ଵାଯଵା ଗହ୍ଯଯଂ ଶୁକ୍ରୋ ଅଯାମି ତେ ଗନ୍ତାସି ସୁନ୍ଵତୋ ଗୃହମ୍

ବାୟୁ, ତୁମର ଦଳ ସହିତ ଆସ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଭାବରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି। ତୁମେ ସୋମ ଚାପିଥିବା ଘରକୁ ଆସିବ।

ଯଜ୍ଜାଯଥା ଅପୂର୍ଵ୍ଯ ମଘଵନ୍ଵୃତ୍ରହତ୍ଯାଯ ତତ୍ପୃଥିଵୀମପ୍ରଥଯସ୍ତଦସ୍ତଭ୍ନା ଉତୋ ଦିଵମ୍

ମଘବନ, ତୁମେ ବୃତ୍ର ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲା ବେଳେ, ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କରିଲା ଓ ତାହାକୁ ଧାରଣ କରିଲା, ଏବଂ ଆକାଶକୁ ମଧ୍ୟ।

ମଯି ଵର୍ଚୋ ଅଥୋ ଯଶୋ ଽଥୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଯତ୍ପଯଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପ୍ରଜାପତିର୍ଦିଵି ଦ୍ଯାମିଵ ଦୃଂହତୁ

ମୋରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ କୀର୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞର ସାର ରହୁ; ପ୍ରଜାପତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏହିକୁ ଦିବରେ ଆକାଶରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।

ସଂ ତେ ପଯାଂସି ସମୁ ଯନ୍ତୁ ଵାଜାଃ ସଂ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯାନ୍ଯଭିମାତିଷାହଃ ଆପ୍ଯାଯମାନୋ ଅମୃତାଯ ସୋମ ଦିଵି ଶ୍ରଵାଂସ୍ଯୁତ୍ତମାନି ଧିଷ୍ଵ

ତୁମର ପୋଷକ ଶକ୍ତିଗୁଡିକ ଏକତାରେ ଆସନ୍ତୁ, ପୁରସ୍କାରଗୁଡିକ ଏକତାରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ, ବିପକ୍ଷକୁ ଜୟ କରିବା ଶକ୍ତିଗୁଡିକ ଏକତାରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ପୋଷିତ ସୋମ, ଆକାଶରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୀର୍ତି ସ୍ଥାପନ କର।

ତ୍ଵମିମା ଓଷଧୀଃ ସୋମ ଵିଶ୍ଵାସ୍ତ୍ଵମପୋ ଅଜନଯସ୍ତ୍ଵଂ ଗାଃ ତ୍ଵମାତନୋରୁର୍ଵାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ତ୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିଷା ଵି ତମୋ ଵଵର୍ଥ

ସୋମ, ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଔଷଧିଗୁଡିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ତୁମେ ଜଳକୁ, ଗାଁମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ। ତୁମର ଦେହରୁ ବିଶାଳ ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛ; ତୁମର ଆଲୋକରେ ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିଛ।

ଅଗ୍ନିମୀଡେ ପୁରୋହିତଂ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦେଵମୃତ୍ଵିଜମ୍ ହୋତାରଂ ରତ୍ନଧାତମମ୍

ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ, ଦେବତା, ଋତୁବାହକ, ଧନ ଦେଇଥିବା ହୋତା।

ତେ ମନ୍ଵତ ପ୍ରଥମଂ ନାମ ଗୋନାଂ ତ୍ରିଃ ସପ୍ତ ପରମଂ ନାମ ଜନାନ୍ ତା ଜାନତୀରଭ୍ଯନୂଷତ କ୍ଷା ଆଵିର୍ଭୁଵନ୍ନରୁଣୀର୍ଯଶସା ଗାଵଃ

ସେମାନେ ଗାଁମାନେର ପ୍ରଥମ ନାମକୁ ବିଚାର କରିଥିଲେ, ତିନି ସାତ ବେଳେ ଜନମାନେର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାମକୁ। ସେମାନେ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ; ଲାଲ ଓ କୀର୍ତିଶାଳୀ ଗାଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

ସମନ୍ଯା ଯନ୍ତ୍ଯୁପଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯାଃ ସମାନମୂର୍ଵଂ ନଦ୍ଯସ୍ପୃଣନ୍ତି ତମୂ ଶୁଚିଂ ଶୁଚଯୋ ଦୀଦିଵାଂସମପାନ୍ନପାତମୁପ ଯନ୍ତ୍ଯାପଃ

କିଛି ଏକାସାଥି ଯାଉଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଏକାସାଥି ଆସୁଛନ୍ତି; ନଦୀମାନେ ଏକା ଅନ୍ତରାଳକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ। ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକେ ଶୁଧ୍ଧ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଜଳକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।

ଆ ପ୍ରାଗାଦ୍ଭଦ୍ରା ଯୁଵତିରହ୍ନଃ କେତୂନ୍ତ୍ସମୀର୍ତ୍ସତି ଅଭୂଦ୍ଭଦ୍ରା ନିଵେଶନୀ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୋ ରାତ୍ରୀ

ଦିନର ଭଲ ଯୁବତୀ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଉଠିଲା, ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ଭଲ ନିବାସସ୍ଥାନ ଦେଖାଗଲା; ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଜଗତର ରାତି।

ପ୍ରକ୍ଷସ୍ଯ ଵୃଷ୍ଣୋ ଅରୁଷସ୍ଯ ନୂ ମହଃ ପ୍ର ନୋ ଵଚୋ ଵିଦଥା ଜାତଵେଦସେ ଵୈଶ୍ଵାନରାଯ ମତିର୍ନଵ୍ଯସେ ଶୁଚିଃ ସୋମ ଇଵ ପଵତେ ଚାରୁରଗ୍ନଯେ

ଏବେ ଆମେ ବଳଦ, ଲାଲ ଗାଁମାନେର ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ସ୍ତୁତି କରିବା। ଆମର କଥା ଜାତବେଦସଙ୍କୁ, ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କୁ, ନୂତନ ମନସ୍କୁ ପହଁଚିଯାଉ। ଶୁଧ୍ଧ, ସୋମ ପରି ପରିଷ୍କୃତ, ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର।

ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ମମ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞମୁଭେ ରୋଦସୀ ଅପାଂ ନପାଚ୍ଚ ମନ୍ମ ମା ଵୋ ଵଚାଂସି ପରିଚକ୍ଷ୍ଯାଣି ଵୋଚଂ ସୁମ୍ନେଷ୍ଵିଦ୍ଵୋ ଅନ୍ତମା ମଦେମ

ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମୋର ଯଜ୍ଞକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଦୁଇ ଦିଗ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ଜଳର ପୁତ୍ର। ମୋର କଥା ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିଁଡ଼ି ନଯାଉ; ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହାକୁ କହିବି, ଶେଷରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦ କରିବା।

ଯଶୋ ମା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଯଶୋ ମେନ୍ଦ୍ରବୃହସ୍ପତୀ ଯଶୋ ଭଗସ୍ଯ ଵିନ୍ଦତୁ ଯଶୋ ମା ପ୍ରତିମୁଚ୍ଯତାମ୍ ଯଶସ୍ଵ୍ଯାସ୍ଯାଃ ସଂ ସଦୋ ଽହଂ ପ୍ରଵଦିତା ସ୍ଯାମ୍

ମୋତେ ଦିବ ଓ ପୃଥିବୀରୁ କୀର୍ତି ମିଳୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ମୋତେ କୀର୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଭଗରୁ କୀର୍ତି ମିଳୁ, ମୋତେ କୀର୍ତି ମୁକ୍ତ ହେଉ। କୀର୍ତିଶାଳୀମାନେର ସଭାରେ ମୁଁ କଥା କହିବା ହେଉ।

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନୁ ଵୀର୍ଯାଣି ପ୍ରଵୋଚଂ ଯାନି ଚକାର ପ୍ରଥମାନି ଵଜ୍ରୀ ଅହନ୍ନହିମନ୍ଵପସ୍ତତର୍ଦ ପ୍ର ଵକ୍ଷଣା ଅଭିନତ୍ପର୍ଵତାନାମ୍

ଏବେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବୀରତାର କଥା କହିବି, ଯାହା ସେ ପ୍ରଥମେ ମୁଷଳ ଧାରଣ କରି କରିଥିଲେ। ସେ ନାଗକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଜଳକୁ ଭାଗ କରିଥିଲେ, ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆଘାତ କରିଥିଲେ, ପାହାଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ।

ଅଗ୍ନିରସ୍ମି ଜନ୍ମନା ଜାତଵେଦା ଘୃତଂ ମେ ଚକ୍ଷୁରମୃତଂ ମ ଆସନ୍ ତ୍ରିଧାତୁରର୍କୋ ରଜସୋ ଵିମାନୋ ଽଜସ୍ରଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ହଵିରସ୍ମି ସର୍ଵମ୍

ମୁଁ ଜନ୍ମରେ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା। ଘିଅ ମୋର ଦୃଷ୍ଟି, ଅମୃତ ମୋର ଖାଦ୍ୟ। ମୁଁ ତିନି ପ୍ରକାରର ସମର୍ଥକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆକାଶର ଯାତ୍ରୀ, ଅବିରତ ଆଲୋକ, ହବି, ଏବଂ ସମସ୍ତ।

ପାତ୍ଯଗ୍ନିର୍ଵିପୋ ଅଗ୍ରଂ ପଦଂ ଵେଃ ପାତି ଯହ୍ଵଶ୍ଚରଣଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ପାତି ନାଭା ସପ୍ତଶୀର୍ଷାଣମଗ୍ନିଃ

ଅଗ୍ନି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୁର୍ଗତି ପଦକୁ ସେ ରକ୍ଷା କରେ; ନାଭିରେ, ସପ୍ତମୁଣ୍ଡି ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷା କରେ।

ଭ୍ରାଜନ୍ତ୍ଯଗ୍ନେ ସମିଧାନ ଦୀଦିଵୋ ଜିହ୍ଵା ଚରତ୍ଯନ୍ତରାସନି ସ ତ୍ଵଂ ନୋ ଅଗ୍ନେ ପଯସା ଵସୁଵିଦ୍ରଯିଂ ଵର୍ଚୋ ଦୃଶେ ଽଦାଃ

ଦେଖିବାକୁ ଜ୍ଵଳିଲା ଅଗ୍ନି, ଜଳିବା ସମୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ଜିହ୍ବା ଅନ୍ତରେ ଚଳିଥାଏ, ଯେପରି ଚିଙ୍ଗି। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ପୋଷଣ, ଧନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ।

ଵସନ୍ତ ଇନ୍ନୁ ରନ୍ତ୍ଯୋ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଇନ୍ନୁ ରନ୍ତ୍ଯଃ ଵର୍ଷାଣ୍ଯନୁ ଶରଦୋ ହେମନ୍ତଃ ଶିଶିର ଇନ୍ନୁ ରନ୍ତ୍ଯଃ

ବସନ୍ତ ଆସିଛି, ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି; ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଆସିଛି, ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି; ବର୍ଷା ପରେ ଶରତ, ତାପରେ ହେମନ୍ତ, ଶିଶିର ଆସିଛି, ସବୁ ଆନନ୍ଦମୟ।

ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ ସ ଭୂମିଂ ସର୍ଵତୋ ଵୃତ୍ଵାତ୍ଯତିଷ୍ଠଦ୍ଦଶାଙ୍ଗୁଲମ୍

ପୁରୁଷଙ୍କର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର ପାଦ; ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି, ଦଶ ଉଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ଦଉଡି ରହିଲେ।

ତ୍ରିପାଦୂର୍ଧ୍ଵ ଉଦୈତ୍ପୁରୁଷଃ ପଦୋ ଽସ୍ଯେହାଭଵତ୍ପୁନଃ ତଥା ଵିଷ୍ଵଙ୍ ଵ୍ଯକ୍ରାମଦଶନାନଶନେ ଅଭି

ପୁରୁଷଙ୍କର ତିନି ଭାଗ ଉପରକୁ ଉଠିଲେ; ଏକ ଭାଗ ଏଠାରେ ଆବାର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଲେ, ଖାଇଥିବା ଓ ନଖାଇଥିବା ସବୁରେ।

ପୁରୁଷ ଏଵେଦଂ ସର୍ଵଂ ଯଦ୍ଭୂତଂ ଯଚ୍ଚ ଭାଵ୍ଯମ୍ ପାଦୋ ଽସ୍ଯ ସର୍ଵା ଭୂତାନି ତ୍ରିପାଦସ୍ଯାମୃତଂ ଦିଵି

ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଅଟୁଟ—ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ଏକ ଭାଗ; ତିନି ଭାଗ ଅମୃତ ଆକାଶରେ।

ତାଵାନସ୍ଯ ମହିମା ତତୋ ଜ୍ଯାଯାଂଶ୍ଚ ପୂରୁଷଃ ଉତାମୃତତ୍ଵସ୍ଯେଶାନୋ ଯଦନ୍ନେନାତିରୋହତି

ତାଙ୍କର ମହିମା ଏତେ, ତଥାପି ପୁରୁଷ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼। ସେ ଅମୃତତ୍ୱର ନାଥ, ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।