ସାମଵେଦଃ

ସୋମଦେବତା ମଧୁର ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ପାଇଁ ସେ ବିଶାଳ ସ୍ଥାନ ଓ ଦୁଧର ଦାନ କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି, ସୋମଙ୍କ ଭବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବର୍ଷାର ଚମକ, ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଓ ଉଷାମାନଙ୍କର ଚଳନ ଭଳି ଦିଶେ। ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ବନସ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜେ ଭୋଜନ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଓ ଇଛାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ଚରାଗାହ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ହୋଇଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ଭୋଜନ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ, ତେବେ ରଥିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଯେପରି ଅମର ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଅଂଶ ଚାହାଁନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଭାର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଓ ପୁରୋହିତ ଭାବେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମିତ୍ର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଚିତ; ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବାଛି ନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ସଦା ଅଧିକ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ; ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କ ଉପକୃତି ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଛି। ମୁଁ ଆଶା କରେ ଯେ, ଆମେ ତୁମ ନିରାପଦ ଆଶ୍ରୟ ପାଇବା, ଓ ତୁମେ ଆମର ମିତ୍ର ହେବା। ମିତ୍ର, ତୁମର ରକ୍ଷାରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଦୁଇଜଣେ ମିଶି ଆମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅ; ଆମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ଏକତାରେ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ସୋମର ମଦିରା ପାନ କରି ମୁଁହ ନଡ଼ାଇଲେ। ଦୁଇ ଜଗତ୍ ତୁମପଛରେ ଚାଲିଲା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ହେଲେ। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଆଠପଦୀ ବାଣୀ ଚାହୁଁଛି, ଯାହା ସତ୍ୟରେ ବିକଶିତ, ନୂତନ ରଙ୍ଗର, ମୋ ଦେହର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଏହି ସ୍ତୁତିଗୀତ ତୁମପାଇଁ ରଚିତ; ଆସ, ଚାପିଥିବା ସୋମ ପାନ କର, ଯାହା ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଦଳ ରଖ, ତା ସହିତ ଆସ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ। ଏହି ଦଳ ସହିତ, ଏହି ସୋମୟଜ୍ଞରେ ଆସ, ସୋମ ପାନ ପାଇଁ। ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ ଧ୍ୱନି ଉପରେ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଯାଉ। ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ବରୁଣ, ମରୁତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ସୋମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ପୋଷଣ ଓ ସନ୍ତାନ ଦିଅ; ହଜାରଗୁଣ ଧନ ଆଣି ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ପୁରୋହିତମାନେ ଚାପି, ଛାଣି ଦେଇଥିବା ସୋମ ଗୋଡ଼ାଭଳି ଦୃତ ଗତିରେ ମଧୁର ଧାରାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ। ଉପଜାଉ ମାଟିରେ, ଗୋଧନରେ ଧନୀ, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗୋମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସୋମ, ନଦୀଭଳି ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଉଲ୍ଲାସରେ ଆନନ୍ଦିତ। ସୋମ, ଦିବ୍ୟ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀର ଯେଉଁ ଧନ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ, ଗର୍ଜନ କରି, ଅମୃତ ଜୀବନ ଆଣି, ହବିକୁଶାସନରେ ବସନ୍ତି; ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି ସାଧାରଣ ଆସନରେ ବସନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ, ଦୁଇଜଣେ ଶୁଭ ଦାତା, ଗୋର ରକ୍ଷକ; ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ସଫଳ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ବୃତ୍ର ନାଶକ ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ମହା ସଂଗ୍ରାମରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିବା, ତିନି ଆମକୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ବୀର ନେତୃତ୍ୱକାରୀ, ବିପୁଳ ଦାନ କର, ନମ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ଦିଅ; ଯିଏ ସୋମ ଚାପେ, ତାଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ। ଯେତେବେଳେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ସାହସୀଙ୍କ ପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ରଖାଯାଏ, ତୁମର ଉଲ୍ଲାସଦାୟକ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୁଗ କର; କାହାକୁ ତୁମେ ଆଘାତ କରିବ, କାହାକୁ ଧନୀ କରିବ? ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଧନୀ କର। ଗାଈମାନେ ମଧୁର, ପ୍ରବାହମାନ ମଧୁ ପିଅନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶାସନ ଅନୁସରଣ କରି, ଧନର ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଚିତ୍ରିତ ଗାଈମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ଚାପନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଗାଈମାନେ ବଜ୍ର ଓ ବାଣ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଧନର ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ରୀତିରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସେବନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଅନେକ ପୁରାତନ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶାସନ ଅନୁସରଣ କରି ଧନର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି। ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଁ ଚାପିଥିବା ସୋମ, ଜଳରେ ନିପୁଣ, ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା, ଗୃଧ୍ରଭଳି ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛି। ଶୁଦ୍ଧ, ଦୋଷରୁ ଅନ୍ଧ, ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ଜଳରେ ଧୋଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚାପି, ଗାଈମାନେ ଦୁଧରେ ମଧୁର କରନ୍ତି। ଘୋଡ଼ା ଯୋଗରେ ଯାଇପାରିବା ପରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭିତ କରିଛନ୍ତି, ଅମୃତତା ପାଇଁ ମଧୁର ରସ ଏକତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି। ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭୁ, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ, ଦେବତା, ଉପାସନା ପ୍ରେରକ, ମଧ୍ୟମ ପାତ୍ର ଖୋଲ। ଚତୁର ଦେବ, ଚାପିଥିବା ରସକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି, ବଂଶର ମାଳିକା; ସୋମ, ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଗୋଧନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଧାରା ଆଣ। ମହାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାଣ ସ୍ୱାସ କରେ, ସତ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରେ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ଅଖଣ୍ଡ ରଖେ। ତୃତିର ପାଷାଣ ପାଖକୁ ତୁମେ ଯାଇଥିଲ, ଲୁଚିଥିବା ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲ; ସପ୍ତ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ସହିତ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲ। ତୃତିର ତିନି ଆଧାର ସହିତ, ବେକ୍ ଉପରେ ଚାଲିଛ; ତାଙ୍କ ଯୋକ୍ ଭଲଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ଶକ୍ତି ଲାଗି ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଛାଣି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପିସି ତିଆରି; ମଧୁର ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ। ଚିନ୍ତାରେ ଶୁଦ୍ଧ, ଅପିତାମ୍ବର ଛାଣିରେ, କୌଶଳ ଚାଲି ମାଆଁ ଏକ ନବଜାତ ପିଲାକୁ ଯେପରି ଚୁମେ, ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ଧାରାରେ। ତୁମେ ମହାଶକ୍ତିରେ ଦିଗ ଓ ଭୂମିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛ; ତୁମ ମହିମାରେ ଆବରଣ ଉତ୍ତୋଳନ କରିଛ। ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରସ ପ୍ରବାହିତ, ଗୋଧନ ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ, ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଁ; ଦୈତ୍ୟକୁ ଦଳନ କରେ, ଶତ୍ରୁତା ଦୂର କରେ, ବିସ୍ତୃତ ପଥ ତିଆରି କରେ, ଜନମାନେ ରାଜା। ତାପରେ, ମଧୁ ସହିତ ମିଶି, ଛାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଧିତ ହୋଇ, ରସ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ପାଷାଣରୁ ଦୁଧ ଦେଉଛି; ଶକ୍ତିଦାୟକ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଖ୍ୟତାରେ ଆନନ୍ଦ କରି, ଦେବତା ପାଇଁ ଦେବତା, ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ।