ସାମଵେଦଃ

ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି ଋଷିମାନେ ଅତି ମହିମାର ସହିତ ପ୍ରସ୍ରବଣ ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି—ଦାନଶୀଳମାନେ ପାଇଁ, ଅବିଚଳ ଧନ-ସମ୍ପଦ ସହିତ, ସେହି ସୋମ ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଆଣନ୍ତି। ସୋମ, ଭଲ ନିୟମର ରାଜା ପରି, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଚମତ୍କାର ଅଗ୍ନି ସ୍ୱରୂପେ ଗୀତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ସେଇ ଅଗ୍ନି, ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅବରୋଧ କରିବାକୁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, କିନ୍ତୁ କିରଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସୋମ ଦେବତା ସେଇ ଦଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ସୋମ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ, ଉତ୍ସବ ଅର୍ପଣ ପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଛାନିକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଇଁ ଶକ୍ତି ରଖିଦେଇଛନ୍ତି। ସେଉଁଥିରେ ଋଷିମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି—"ସୋମ, ପୋଷକ ରସରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦିଅ।" ଇନ୍ଦୁ! ତୁମ ମହିମା ଏବଂ ଦବା ହୋଇଥିବା ରସ ସେଇ ପବିତ୍ର କୁଶାସନରେ ବସିଯାଉ। ପିଷ୍ଟ ସୋମ ଆମ ପାଇଁ ଗୋ-ଘୋଡ଼ା ଦେଉ, ଏହି ଦ୍ରୁତ ଦିନମାନେ ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ସୋମ, ଯିଏ ଜୟ କରିଥାଏ ଏବଂ କେବେ ହାରିନାହାନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦଳନ କରନ୍ତି—ସେହିପରି ହଜାର ଜୟର ଦାତା ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ତୁମର ମଧୁର ଧାରାମାନେ, ଇନ୍ଦୁ, ମୁଁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ କରିଛି; ସେମାନେ ଛାନିକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେଇ ପବିତ୍ର ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପିତାଯିବା ପାନୀୟ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଅକ୍ଷୟ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଗମନ କରି, ସତ୍ୟ ଉତ୍ସରେ ବସିଥାଏ। ସୋମ, ତୁମେ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମଧୁର, ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଦୁଧ ଦିଅ। ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବର୍ଷାର ଚମକ, ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଉଷା ମାନଙ୍କର ଚଳନ ପରି; ତୁମେ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ବନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କର। ବାୟୁଦ୍ୱାରା ଚାଲିତ, ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରେରିତ, ତୁମେ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାଇଛ; ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବାରେ ରଥିମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରନ୍ତି, ଅମର ଅଗ୍ନି ଭାଗ ପାଇଁ ଯେପରି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଦାତା, ସଭାର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ପୁରୋହିତ, ଚିନ୍ତାକୁ ଘେରିଥିବା; ଶିଶୁର ଅର୍ପଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ତୁମକୁ ବାଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ। ତୁମଠାରୁ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳେ; ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ର, ଆମେ ତୁମର ଭଲ ଇଚ୍ଛା ଚାହାଁଛୁ। ମିତ୍ର, ତୁମେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ, ଆମେ ତୁମ ସାଙ୍ଗ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ମିତ୍ର, ତୁମର ସୁରକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କର, ଦୁଇଜଣେ ମିଶି ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା କର; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆମ ଦେହରେ ଜୟ କରିବାକୁ ଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ପାନ ପରେ ଗାଳ ହଲାଇଲା; ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କଲା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ହେଲା। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଅଷ୍ଟପଦୀ ବାଣୀ ଚାହୁଁଛି, ନୂତନ ରଙ୍ଗର, ସତ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି, ନିଜ ଦେହର ବିସ୍ତାର ପାଇଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ପାଇଁ ରଚିତ; ଆସି, ଦବା ସୋମ ପାନ କର, ଯାହା ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ। ତୁମ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ସାହୀ ଦଳ ଅଛି, ସେମାନେ ସହିତ ଆସ, ପୂଜକଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କର। ସେହି ଦଳ ସହିତ, ଏହି ସୋମ ଅର୍ପଣକୁ ଆସ, ପାନ କରିବା ପାଇଁ। ସବୁଠାରୁ ଚମତ୍କାରୀ ସୋମ ରଣ୍ଜିତ ହୋଇ ପାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଯାଉ। ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ବରୁଣ, ମାରୁତ, ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ସୋମ, ସବୁଦିଗରୁ ପୋଷଣ ଓ ସନ୍ତାନ ଦିଅ; ହଜାର ଧନ ନେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ପୁରୋହିତମାନେ ଦ୍ୱାରା ପିଷ୍ଟ ଓ ଛାନି ହୋଇଥିବା ସୋମ, ଦୃତ ଘୋଡ଼ା ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ଆନନ୍ଦ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଉପଜାଉ ମେଦାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଗୋଧନରେ ଧନୀ, ଦୁଧ ଦିଅଥିବା ଗାଈମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ସୋମ ନଦୀ ପରି ସାଗରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହୁଏ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀ ଧନ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ସୋମ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେହି ସମସ୍ତ ଆମକୁ ଦିଅ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୁଧ୍ଧ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ପବିତ୍ର କୁଶାସନରେ ବସି ଜୀବନ ଆଣନ୍ତି; ଗୌରବର ଏକେ ସାଧାରଣ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ, ଦୁଇଁଜଣେ ଭଲ ଦ୍ରବ୍ୟର ଅଧିପତି, ଗୋଧନର ରକ୍ଷକ; ଶାସକ ଭାବେ ଆମ ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ସଫଳ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ବଳ ପାଇଁ, ବୃତ୍ର ନାଶକ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ; ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁ—ସେ ଆମକୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ତୁମେ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଏକ ବୀର ନେତା, ଅଧିକ ଦେଉଛ; ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କର; ଯିଏ ସୋମ ପିଷ୍ଟ କରି ପୂଜା କରେ ତାଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ। ଯେତେବେଳେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ, ପୁରସ୍କାର ଧୃତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଖାଯାଏ, ତୁମ ଉତ୍ସାହ ଘୋଡ଼ା ଯୁତ କର; କାହାକୁ ଆଘାତ କରିବ, କାହାକୁ ଧନୀ କରିବ? ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଧନୀ କର। ଗାଈମାନେ ମଧୁର, ଉପଚୁଆ ମଧୁ ପିଉଛନ୍ତି; ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନୀ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ସୂର୍ୟର ଶାସନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଗାଈମାନେ ସୋମ ପିଷ୍ଟ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ତିଆରି କରନ୍ତି; ଗାଈମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ବଜ୍ର ଓ ବାଣ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଧନୀ ହୋଇ ସୂର୍ୟର ଶାସନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଜେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ସେବନ୍ତି, ପ୍ରାଚୀନ ବିଧିମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ କରନ୍ତି, ଧନୀ ହୋଇ ସୂର୍ୟର ଶାସନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସୋମ, ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ପିଷ୍ଟ, ଜଳରେ ନିପୁଣ, ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥିବା, ଗୃଧ୍ର ପରି ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛି। ଶୁଧ୍ଧ, ଦୋଷରେ ଅନ୍ଧ, ଦେବତାଙ୍କ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିତ, ଜଳରେ ଧୋଇଯାଏ, ମଣିଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ପିଷ୍ଟ, ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଧରେ ମଧୁର କରନ୍ତି। ଘୋଡ଼ା ଯୋକ୍ତ ହେବାପରି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ସ୍ୱାଦର ରସରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରାଯାଏ, ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ, ସମାବେଶରେ।