ସାମଵେଦଃ

ଏକ ସୁନ୍ଦର, ପବିତ୍ର ଘଟଣାରେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପାତ୍ରର କିନାରକୁ ନମନ କରିବା ସହ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ବିଗ୍ରହଶୀଳ, ନିର୍ମଳ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର କାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୀତରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଗୀତକାରମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଡାକିଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ଭଲ ଦାନର ନାୟକ, ନିଶ୍ଚଳ ନିଶ୍ଚୟରେ ସ୍ଥିତ, ତାଙ୍କ ଦଳ ସହ ଶକ୍ତି ଓ ଶୂରତାରେ ବଢ଼ିଯାନ୍ତି। ସେ, ଜନସମୂହର ରାଜା, ରଥରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅରୋହୀ, ଅକ୍ଷୟ, ସମସ୍ତ ଦଳର ନାଶକ, ପ୍ରଧାନ, ବୃତ୍ରର ହନ୍ତା—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର, ଯେଉଁ ଦାନରେ ଧନୀ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଦ୍ୱାରା ରଖାଯାଇଛି; ସେ ମହାଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ କବି ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ପଥରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ଚଳିଚାଲି, କବିମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିବା। ସେ, ନିର୍ମଳ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ମାତାମାନଙ୍କଠୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଜନ୍ମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଡ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବଢ଼ିଯାଇଛନ୍ତି। ତୁମେ, ଅକ୍ଷୟ, ନିର୍ମଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ, ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା। ନିଶ୍ଚିତ, ଓ ପବମାନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅମୃତତ୍ୱ ଘୋଷଣା କରୁଛ। ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା ନବଗ୍ୱା ଓ ଦଧ୍ୟଞ୍ଚ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରେରିତମାନେ ଲାଭ କଲେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦୟା ଓ ସୁନ୍ଦର ନେକ୍ତର ଲାଭ କଲେ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା କୀର୍ତି ଅର୍ଜିତ ହେଲା। ସୋମ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ସହ ଫିଲ୍ଟର ଦ୍ୱାରା ଦୃତ ଚଳନ କରେ, ଏବଂ ପବମାନ, ଗର୍ଜନ କରି, ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ। ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ଲୋକେ ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ କାଠରେ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ପରି ଖେଳନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ରମାନେ ତ୍ରିପ୍ଳ ପୃଷ୍ଠବାହୀକୁ ଘେରି ଗାଉଛନ୍ତି। ସେ, ଦାନଶୀଳ, ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରବାହିତ, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଚାରିଅଛି ଏକ ରଥୀ ପରି; ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ତାହାକୁ ପ୍ରସାରଣ କରିଛି। ସୋମ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ବିଚାରର ଉତ୍ପାଦକ, ଦିବ୍ୟ ରଚନାର ଉତ୍ପାଦକ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉତ୍ପାଦକ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବ କର୍ମକାରୀ, ଋଷିମାନଙ୍କ ପଥ, ପ୍ରେରିତମାନଙ୍କ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷ୍ଣ, ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼, ଅରଣ୍ୟର ଧାରକ—ସୋମ, ଗର୍ଜନ କରି, ଫିଲ୍ଟର ଦ୍ୱାରା ଗତି କରେ। ସେ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ଅଗ୍ରସର, ତରଙ୍ଗ ପରି, ନଦୀ ପରି, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଚିନ୍ତା ସହ, ଓ ପବମାନ; ଭିତରେ ଦେଖି, ଗାଉମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରଢ଼ ହୋଇ ଉଭୟ ତଳ ସ୍ଥାନ ଜାଣିଛି। ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁ ବଳିଦାନ ବୃଦ୍ଧି କରେ, ସବୁଠୁ ଦାନଶୀଳ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା ଦେଇଥିବା, ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ। ତ୍ୱଷ୍ଟାର ଯେପରି ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି, କୁଶଳ କର୍ମକାରୀ ଯେପରି ଆକୃତି ତିଆରି କରେ, ଏହି ଅଗ୍ନିର କୀର୍ତି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛି। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଦୀପ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ସେ ପୁରସ୍କାର ସହ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଚିପା ହୋଇଥିବା ସୋମ ପାନ କର, ସବୁଠୁ ବଡ଼, ଅମର ଉତ୍ସାହ; ଦୀପ୍ତ ଧାରା ତୁମ ସତ୍ୟ ଆସନରେ ଆସିଛି। ତୁମେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଦୁଇ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୋଡ଼ିବାବେଳେ କୌଣସି ରଥୀ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ମାର୍ଗରେ, ତାଙ୍କର ନିଜ ଘୋଡ଼ାରେ କୌଣସି ଅତିକ୍ରମ ନାହିଁ। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, ସ୍ତୁତି କର; ଚିପା ସୋମମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଶକ୍ତିକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି—ଶକ୍ତି ସହ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହଣ କର, ଆଣ, ଆସ, ନାୟକ, ତୁମ ଘୋଡ଼ା ସହ; ଚିପା ସୋମ ପାନ କର, ମଧୁର ଚିନ୍ତା ପରି, ସୁନ୍ଦର ଉତ୍ସାହରେ ଆନନ୍ଦ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ନୂତନ ପେଟକୁ ଆକାଶର ମଧୁ ପରି, ଏହି ଚିପା ସୋମ ପରି ପୂରଣ କର; ଉତ୍ସାହଦାୟୀ, ସୁନ୍ଦର ଚିପା ଦ୍ରବ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମିତ୍ର ପରି, ବୃତ୍ରକୁ ହତ କଲେ; ପୂଜାରୀ ପରି, ଭଲାକୁ ଉଦ୍ଘାଟିତ କଲେ; ଭୃଗୁ ପରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ସୋମ ଉତ୍ସାହରେ ସହିଲେ। ତୁମେ, ସୋମ, ତୃତୀୟ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧ, ଗୋଦାତା, ଧନବିଦ୍, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉପଲବ୍ଧ କର; ପ୍ରବାହିତ ହୋ, ଇନ୍ଦୁ, ଜଗତରେ ସ୍ଥାପିତ; ତୁମେ ବୀର, ସୋମ, ସବୁଜ୍ଞ; ତୁମ ପାଖକୁ ଲୋକମାନେ ଗୀତ ସହ ବସନ୍ତି। ତୁମେ, ସୋମ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଦେଖି, ଶୁଧ୍ଧିକର ବୃଷ୍ଣ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ୁଛ; ଧନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଧନୀ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୋ, ଯେପରି ଆମେ ଜଗତରେ ବଞ୍ଚିପାରିବା। ତୁମେ, ଇନ୍ଦୁ, ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ଜଗତ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳି, ଦୂତ, ହରିତ ପଖା ଗୋଡ଼ାକୁ ଯୋଡ଼; ଏମିତି ମଧୁ ଓ ଘୃତ ପ୍ରବାହିତ କର; ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ, ସୋମ, ଜନମାନେ ଦ୍ରଢ଼ ହୋଇ ରହନ୍ତି। ତୁମେ, ଶୁଧ୍ଧିକର ସବୁଜ୍ଞ, ସୋମ, ତୁମ ଧାରା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ପ୍ରବାହିତ। ଆକାଶରେ ଧ୍ୱଜ ତିଆରି କରି, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳି, ସୋମ, ସମୁଦ୍ର ପରି ବଢ଼ିଯାଉଛ। ଜନ୍ମ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଖୋଜି, ଶୁଧ୍ଧିକର, ତୁମ ଯାତ୍ରାରେ; ଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚିତ୍କାର କର। ସୋମମାନେ ପ୍ରବାହିତ, ଶୁଧ୍ଧିକର ଇନ୍ଦୁମାନେ; ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜଳରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଚୟନ କରନ୍ତି। ଗାଉମାନେ ପ୍ରବାହିତ, ଝରଣା ପରି ଜଳ ଅବତରଣ କରି; ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପହଁଚିଛନ୍ତି। ଶୁଧ୍ଧିକର ସୋମ, ତୁମେ ପ୍ରବାହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ; ଲୋକମାନେ ନେଇ ତୁମକୁ ଚାରିଅଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦୁ, ପଥର ଦ୍ୱାରା ଚିପା ହେଲେ, ଫିଲ୍ଟରକୁ ଚାରିଅଛ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ। ସୋମ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ପ୍ରବାହିତ ହୋ, ଜନମାନେ ଉପକୂଳ କର; ତୁମେ ସଦା ତରୁଣ, ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ। ପ୍ରବାହିତ ହୋ, ବୃତ୍ର ହନ୍ତା, ମନ୍ତ୍ରରେ ସବୁଠୁ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ; ଶୁଧ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ଶୁଧ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କୁ କହାଯାଉଛି; ସୋମ, ଚିପା, ମଧୁର; ଦିବ୍ୟ, ବୀର, ଅପବାଦ ନାଶକ। ଋଷି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ବିକଳ ଧାରା ସହ ରକ୍ଷା କରିଛି; ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ଡାକିଛି।