ସାମଵେଦଃ

ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ଗାଥାରେ, ସୋମ ଦେବତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଯାତ୍ରା ଓ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଚିତ୍ରଣ ହେଉଛି। ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସୋମ, ନିଜ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ବାୟୁଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମ, ଏଇ ପିଙ୍ଗଳ ଇନ୍ଦୁ, ତୁମ ସାଠି ମୋ ଦୈନିକ ପ୍ରାର୍ଥନା—ତୁମ ମୃଦୁଲ ସଖ୍ୟତା ଓ ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ; ସେଇ ଆନନ୍ଦର ଚକ୍ରକୁ ଆମକୁ ଦିଅ। ଦିନ ଓ ରାତିରେ, ମୁଁ ତୁମ ଧାରାକୁ ଯାଏ, ପିଙ୍ଗଳ ସୋମ; ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ, ପକ୍ଷୀପରି ତାପିତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଟପିଯାଏ। ସୋମ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ସମସ୍ତ ବିରୋଧକୁ ଜୟ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛନ୍ତି; ପ୍ରେରିତ ମନ୍ଦିରା ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାରେ ଶୋଭା ଦେଇଥାନ୍ତି। ରକ୍ତିମ ସୋମ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳକୁ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ଚିପି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଦୃଢ଼ ସିଂହାସନରେ ବସନ୍ତୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ସୋମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବହୁତ ସମ୍ପଦ ଆମ ପାଇଁ ଧାରା କର; ହଜାର ହଜାର ଧନ ଆଣ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ସୋମ ପାନ କର; ଏହା ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁ, ଯାହା ପିଷାକର ହାତରେ ପିଉଛି, ତୁମ ଶୀଘ୍ର ବୟାର ସାଥିରେ। ଏହି ଉତ୍ସାହ, ଯାହା ତୁମେ ଯୋଜନା କରି ଭଲ ଭାବରେ ଯୋଗାଇଛ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବ୍ରୁତ୍ରକୁ ବଧ କରିଥିଲ, ସେଇ ମହାଶକ୍ତି ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ। ଦୟାଳୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣ, ଯାହା ବସିଷ୍ଠ ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରେ; ଏହି ସ୍ତୁତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର ଭୋଜନରେ ଗ୍ରହଣ କର। ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦଳ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା କରିଛନ୍ତି; ଶକ୍ତି, ସ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ, ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ, ସେ ଭୟଙ୍କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତ ଚଳନଶୀଳ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କର ପାତ କୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବାଙ୍କି ଦେଖନ୍ତି, ଗୀତ ଗାଇ ତାଙ୍କର ନିର୍ମଳ ଦୀପ୍ତିମାନ ସଙ୍ଗୀତରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଗାୟକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ପାନ କରାଇବାକୁ ଡାକିଛନ୍ତି; ସେ ନିଜ ଦଳ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଜନମାନଙ୍କ ରାଜା, ରଥାରୋହୀ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶକାରୀ, ପ୍ରଥମ, ବୃତ୍ରବିଧ୍ୱଂସୀ—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୌରବ କର, ସାହାଯ୍ୟରେ ଧନୀ, ଯାହାଙ୍କର ହାତରେ ବିଦ୍ଧୁତ୍ ଅସ୍ତ୍ର ରହିଛି; ମହାଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରକାଶମାନ। ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ କବି, ସନ୍ତାନମାନଙ୍କର ପଥରେ ନିଜ ସ୍ୱରରେ ଗତି କରନ୍ତି, କବିମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ମାଆମାନଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଜନ୍ମକାଳରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବିଶାଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରିତୁ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ତୁମେ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ଅନବରତ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅଛ; ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ହଁ, ପବମାନ ସୋମ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଅମୃତତ୍ୱ ଘୋଷଣା କର। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନବଗ୍ୱା ଓ ଦଧିଞ୍ଚ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପ୍ରେରିତମାନେ ସିଦ୍ଧି ଲାଗିଲେ, ଦେବମାନେ ଦୟା ଓ ସୁନ୍ଦର ମଧୁ ପାଇଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଖ୍ୟାତି ମିଳିଲା। ପରିଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ସହିତ ଛାନି ମାଧ୍ୟମରେ ଦୌଡ଼ିଯାନ୍ତି, ପବମାନ ମୁଣ୍ଡରେ ଗର୍ଜନ କରି ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସେମାନେ ସୋମକୁ କାଠରେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଖେଳୁଥିବା ପରି; ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ତିନି ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଧ୍ୱନିତ ହୁଏ। ସୋମ ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଘେରି ଚାଲିଛନ୍ତି, ଦାନଶୀଳ ରଥାରୋହୀ ପରି; ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି ଓ ଏହାକୁ ପ୍ରସାର କରିଛନ୍ତି। ପରିଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ଚିନ୍ତାର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜାରୀ, ଋଷିମାନଙ୍କ ପଥ, ପ୍ରେରିତଙ୍କ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ, ଗୃଧ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼, ଅରଣ୍ୟର ପୋଷକ—ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସୋମ ଛାନି ମାଧ୍ୟମରେ ପାର ହୁଅନ୍ତି। ବାଣୀ ସହିତ, ତରଙ୍ଗ ଓ ନଦୀ ପରି, ସୋମ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ନିମ୍ନତମ ସ୍ଥାନକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ବଢ଼ାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦାନଶୀଳ, ଶକ୍ତିର ବଂଶଜ, ତାଙ୍କୁ ଆମର ଚିନ୍ତା ନିବେଦନ କରିବା। ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରା ଯେପରି ଏହାକୁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି, ଶିଳ୍ପୀ ଯେପରି ଆକୃତି ଦିଏ, ସେପରି ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ସେଇ ଇଚ୍ଛାରେ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ତେଜକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ସେ ପୁରସ୍କାର ସହିତ ଆସନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଚିପିଥିବା ସୋମ ପାନ କର, ଅମର ଉତ୍ସାହର ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ଆନନ୍ଦ; ଦୀପ୍ତିମାନ ଧାରା ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ତୁମେ ତୁମ ଶୀଘ୍ର ବୟାକୁ ଯୋଜିଲେ, କୌଣସି ରଥାରୋହୀ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ମାର୍ଗରେ କେହି ପହଁଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, ସ୍ତୁତି ଗା; ଚିପିଥିବା ସୋମମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିକୁ ପୂଜନ କରୁଛନ୍ତି—ଶକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହଣ କର, ଆଣ, ତୁମ ବୟା ସହିତ ଆସ, ଏହି ଚିପିଥିବା ସୋମ ପାନ କର; ମଧୁର ଚିନ୍ତାରେ, ଶୁଭ ଉତ୍ସାହରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ନୂତନ ପେଟକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ମଧୁ ଭରିଦିଅ, ଏହି ଚିପିଥିବା ସୋମ ସହିତ; ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଓ ଶୁଭ କଥା ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କଲେ; ପୂଜାରୀ ପରି ବଳାକୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ; ଭୃଗୁ ପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିଲେ, ସୋମର ଉତ୍ସାହରେ। ସୋମ, ତୁମେ ତୃତୀୟ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟାଂଶ; ଗାଈ ଦାତା, ଧନ ଜ୍ଞାତା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖୋଜିବାରେ ଦକ୍ଷ ହୁଅ; ଇନ୍ଦୁ, ଲୋକମାନେ ତୁମ ପାଖରେ ଗୀତ ଗାଇ ବସନ୍ତି। ସୋମ, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ, ପବିତ୍ର ବୃଷଭ; ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛ; ଧନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଧନୀ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଞ୍ଚିପାରିବା। ଇନ୍ଦୁ, ଏହି ଲୋକ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳିଛ, ଶୀଘ୍ର ହରିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯୋଜିଛ; ସେମାନେ ମଧୁର ଘୃତ ଓ ଦୁଧ ପ୍ରବାହ କରନ୍ତୁ; ସୋମ, ତୁମ ଆଦେଶରେ ଜନମାନେ ଦୃଢ଼ ରୁହନ୍ତୁ।