ସାମଵେଦଃ

ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ଦୁଇ ରାଜା, ଅପରାଜେୟ ଏବଂ ଅଟୁଟ, ହଜାର ଅଂଶୁରେ ଆଧାରିତ ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଅଦିତ୍ୟ ରାଜା, ଦାନର ନାୟକ, ଶୁଧ୍ଧ ଘିର ଅବିରତ ଧାରାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦଧିଚିଙ୍କ ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା, ଅପରାଜିତ ହୋଇ, ନବୈ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ। ପହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ଅଶ୍ୱର ମୁଣ୍ଡ ଚାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏହାକୁ ଗୃଧ୍ରର ସାହାଯ୍ୟରେ ଖୋଜି ପାଇଲେ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ଗାଁର ନାମ ଖୋଜିଥିଲେ, ଯାହା ଟ୍ୱଷ୍ଟରଙ୍କ ସନ୍ତାନ; ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘରରେ ଘଟିଲା। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁରାତନ ସ୍ତୁତି, ମନୋହର ଜନଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବର୍ଷା ମেঘରୁ ବର୍ଷା ହେବା ପରି। ଗାୟକଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି; ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କର, ଚିନ୍ତାକୁ ପୋଷଣ କର। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ କୁ-କର୍ମ ଓ ନିନ୍ଦାରେ ନେଉନି, ଆମ ଘରକୁ କ୍ଷତି କରନି। ଏ ଧୂସର ଏକ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଦକ୍ଷତା ର ସାଧନ କର, ତା’ର ପାନ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ଏହି ଉତ୍ସାହ ମାରୁତ ଓ ବାୟୁ ପାଇଁ ହେଉ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବି, ଦେବମାନେ ସହିତ, ଜନ୍ମସ୍ଥଳରେ ପ୍ରିୟ, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଅପରାଜିତ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଧ୍ଧ ଏକ, ଚିନ୍ତାରେ ଚଳିତ, ଗର୍ଜନ କରି, ତା’ର ଗର୍ଭକୁ ଆସନ୍ତି, ନିଜ ନିୟମରେ ବାୟୁକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରନ୍ତି। ତୁମର ମିତ୍ରତା ପାଇଁ, ମଧୁର ଇନ୍ଦୁ ସୋମ, ଦିନେ ଦିନେ ତୁମର କୃପା ଚାହେ; ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ଆସେ—ସେ ଆନନ୍ଦର ଚକ୍ର ଆଣ। ସୋମ, ଦିନ ଓ ରାତି ତୁମ ଧାରାକୁ ଆସିଛି, ଧୂସର ଏକ; ଆଶାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପକୁ ଉଡ଼ି ଉପରେ ଯାଉଛି, ପକ୍ଷୀ ପରି। ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛି; ପ୍ରେରିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାରେ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଲାଲ ଏକ ଗର୍ଭକୁ ଚଢ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଦୃଢ଼ ଆସନରେ ବସନ୍ତି। ଏବେ, ହେ ସୋମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଧନ ବହାଉ; ହଜାର ଆଣି ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ଏହି ସୋମ ପିଉ, ଇନ୍ଦ୍ର; ଏହି ଉତ୍ସାହ ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର, ଯାହା ଦ୍ରବ୍ୟ ତୁମକୁ ପିଉ ପାଇଁ ପିଡ଼ିଛି, ତୁମକୁ ଦକ୍ଷତାରେ ନେଇଯାଇଛି। ତୁମର ଉତ୍ସାହ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରିଛ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍ସାହ ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ଏହି ମୋର ସ୍ତୁତି ଭଲରେ ଶୁଣ, ଦାନମୟ; ଯାହା ବସିଷ୍ଠ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଏହି ହୋମ ଭୋଜନରେ ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କର। ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦଳ ତାଙ୍କ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜାତ୍ୱ ପାଇଁ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି; ଶକ୍ତି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ, ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଭୟଙ୍କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତ୍ୱରିତ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତା’ର ଧାରକୁ ନମନ କରି, ସ୍ତୁତି ଗାଇଛନ୍ତି; ତୁମର ଦୋଷହୀନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ ଏହି ଗୀତରେ ଏକତା ବନାନ୍ତି। ଗାୟକମାନେ ଏକସাথে ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ପିଇବାକୁ ଡାକିଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଭଲ କାମର ନାୟକ, ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ, ତାଙ୍କ ଦଳରେ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାନ୍ତି। ଜନଙ୍କ ରାଜା, ରଥରେ ଚଳି, ଅକ୍ଷୟ, ସମସ୍ତ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ପ୍ରଥମ, ବୃତ୍ର ବଧକୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ସ୍ତୁତି କର, ଯିଏ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦାନରେ ଧନୀ, ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ବଜ୍ର ରଖାଯାଇଛି, ଜ୍ଞାନୀ ନିୟମକ ଦ୍ୱାରା; ବଡ଼ ଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ। ରୋମାନ୍ତିକ ଦେବକବି, ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ପଥରେ, ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ଚଳି, କବିଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରିଛି। ଶୁଧ୍ଧ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ମା’ମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ଜନ୍ମରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବଡ଼ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରିତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ଦୋଷହୀନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ତୁମେ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛ। ପବମାନା, ଦେବ ଜନ୍ମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କର। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନବଗ୍ୱା ଓ ଦଧ୍ୟଞ୍ଚ ପୂରଣ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତମାନେ ସାଧନ କଲେ, ଦେବମାନେ ର ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ମଧୁର ନେକ୍ତର ଲାଗିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୀର୍ତି ଆସିଲା। ସୋମ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ତା’ର ତରଙ୍ଗରେ ଛାଣି ଦ୍ୱାରା ଦୂର୍ଗମ କରିଯାଉଛି, ପବମାନା ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶରେ ଗର୍ଜନ କରି, ଶବ୍ଦ ଦେଉଛି। ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକୁ କାଠରେ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ତ୍ୱରିତ ଅଶ୍ୱ ପରି ଖେଳନ୍ତି; ତିନି ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଗୀତର ଶବ୍ଦ ଉଠିଛି। ସେ ଦାନମୟ ଏକ ପାତ୍ରକୁ ଘେରି, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ରଥଚାଳକ ପରି ଉତ୍ସାହିତ; ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି। ସୋମ, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଚିନ୍ତାର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦିବି, ପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୋହିତ, ଋଷିମାନେ ର ପଥ, ପ୍ରେରିତମାନେ ଦେଖିବା ଏକ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ବଳି, ଗୃଧ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜଙ୍ଗଲ ର ପୋଷକ—ସୋମ ଗର୍ଜନ କରି ଛାଣି ଦ୍ୱାରା ଯାଉଛି। ସେ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଆଗେ ବଢ଼ିଛି, ତରଙ୍ଗ ପରି, ନଦୀ ପରି, ପବମାନା, ସ୍ତୁତି ଓ ଚିନ୍ତାରେ; ଭିତରେ ଦେଖି, ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ, ବଳି, ତଳ ଅଂଶ ଜାଣି। ଅଗ୍ନି, ଯେ ଯଜ୍ଞ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିବା, ଅତି ଦାନମୟ, ଶକ୍ତି ସନ୍ତତି, ତା’କୁ ଆମେ ଚିନ୍ତା କରୁଛି। ଟ୍ୱଷ୍ଟର ଯେପରି ଏହି ଏକୁ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି, କଳାକାର ଯେପରି ଆକୃତି ତିଆରି କରନ୍ତି, ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଖ୍ୟାତି ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଚମକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ସେ ପୁରସ୍କାର ସହିତ ଆସୁ। ଏହି ପିଡ଼ିତ ସୋମ ପିଉ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଅମର ଉତ୍ସାହ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାରା ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଆସନରେ ପହଁଚାଇଛି। ରଥଚାଳକମାନେ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତୁମ ଅଶ୍ୱ ଯୋଗ କର; ତାଙ୍କ ଗତିରେ, ତାଙ୍କ ଅଶ୍ୱରେ, କେହି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ।