ସାମଵେଦଃ

ଏହି ପବିତ୍ର ଗଥାରେ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ରସ ଚାପି ଆଣାଯାଉଛି, ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହି ରସ ଦୂର ଓ ନିକଟରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ମଧୁ ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ, ପିତାମୱା ତାଳ ରଙ୍ଗର ସୋମକୁ ପଥରରେ ଚାପି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ଦକ୍ଷ ଭାଗିନୀମାନେ, ଅନ୍ତ:ପତି ଏବଂ ସନ୍ତାନର ନାୟକ ସୋମକୁ ଚାପି ଏହି ମହା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ପବମାନା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚାପି ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଧନ ଅଂଶ କରେ। ହେ ପବମାନା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତି ଓ ବର୍ଷା ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଣ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସଚେତନ ଏବଂ ନୂତନ ଶ୍ରୀକୁ ଆଣିବାକୁ ଦକ୍ଷ; ଘୃତ ଲିପ୍ତ ମୁହଁରେ, ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ଭାରତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ରୂପରେ ଚମକେ। ଅଗ୍ନି, ଯାହା ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚାଇଥିବା ଦେଖିଥିଲେ, ଚର୍ଣ୍ଣ କରି ଜନ୍ମ ନେଇ, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ ଭାବରେ ଜଳାନ୍ତି, ଏହା ତିନି ଆସନରେ ପ୍ରଥମ ପୁରୋହିତ ଭାବରେ ବସି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ହୋତାର ଭାବରେ ସ୍ଥାନ ନେଇଥିବା ଜ୍ଞାନୀ। ଏହି ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ, ସତ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି; ଏଠାରେ ମୋର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଦୁଇ ଅପରାଜିତ ରାଜା, ହଜାର ମଣ୍ଡ ଭିତିରେ ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ, ଦାନର ଅଧିପତି ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଅଟୁଟ ଘୃତ ଧାରାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦଧିଚିଙ୍କ ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା, ଅପରାଜିତ, ନବ୍ୱେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ଅଶ୍ୱର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଶା କରି, ପାହାଡ଼ରେ ଲୁଚିଥିବା ଏହାକୁ ଗୃଫ୍ଫିନ ଦ୍ୱାରା ଖୋଜି ପାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ଗାଁର ନାମ ଖୋଜିଥିଲେ, ତ୍ୱଷ୍ଟାରଙ୍କ ସନ୍ତାନ; ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ତୁତି, ମନୋହର ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ବଦଳରୁ ବର୍ଷା ପ୍ରଭାରେ। ଏହି ଗାୟକଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି; ଗୀତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଚିନ୍ତାକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ମନ୍ଦ ରାସ୍ତାକୁ ନ ଆଣନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ନ ଅପମାନ କରନ୍ତୁ; ଆମର ଗୃହରେ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ। ହେ ପିତାମୱା, ଦକ୍ଷତା ପୂରଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାନ ଦେଉ; ଏବଂ ମାରୁତ ଓ ବାୟୁ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହ ଆଣ। ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବି ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥଳରେ ପ୍ରିୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅପରାଜିତ ଭାବରେ ଚମକେ। ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଚିନ୍ତାରେ ଚାଳିତ, ଗରଜି, ନିଜ ଗର୍ଭକୁ ଆଗ୍ରସର କରେ, ନିଜ ନୀତିରେ ବାୟୁ ପାଖକୁ ଉଠିଯାଉଛି। ସୋମ, ପିତାମୱା ଇନ୍ଦୁ, ତୁମ ସଖ୍ୟତା ପାଇଁ ଦିନେ ଦିନେ କୃପା ଚାହୁଁଛି; ଅନେକ ଆନନ୍ଦ ଆସେ—ସେ ଚକ୍ର ଆନନ୍ଦ ଆଣ। ହେ ସୋମ, ଦିନ ଓ ରାତି ତୁମ ଧାରାକୁ ଆସୁଛି, ରଙ୍ଗ ଅନ୍ତୁ; ଆଶାରେ ଜଳନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଡ଼ି ଉପରେ ଯାଉଛି, ପକ୍ଷୀ ଭଳି। ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ସମସ୍ତ ବିରୋଧକୁ ଜୟ କରି; ପ୍ରେରିତମାନେ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଶୃଙ୍ଗାର କରନ୍ତି। ଲାଲ ରଙ୍ଗର ସୋମ ଗର୍ଭକୁ ବସେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାପି ଆସେ; ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସିବାକୁ ଦିଅ। ଏବେ, ହେ ସୋମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଧନ ଝରା; ହଜାର ଆଣ। ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ପିଉ; ଏହା ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଉ, ପଥର ତୁମ ପାଇଁ ଚାପିଛି, ଦକ୍ଷ ହାତରେ ତୁମ ପାଇଁ ନେଇଛି। ତୁମର ଉତ୍ସାହ, ଯାହା ଯୋକ୍ତ ଓ ମନୋହର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଛ; ସେହି ଉତ୍ସାହ ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ। ହେ ଦାନବନ୍ତ, ଏହି ସ୍ତୁତି ଭଲରେ ଶୁଣ, ଯାହା ଵଶିଷ୍ଠ ତୁମକୁ ଦେଇଛି; ଏହି ହମ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ସବରେ ଗ୍ରହଣ କର। ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ସାଥୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜତ୍ୱ ପାଇଁ ଗଠିଛନ୍ତି; ଶକ୍ତି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ, ବ୍ୟପକ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଭୟଙ୍କର, ବଳିଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତିରେ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଳକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବଙ୍କ କରନ୍ତି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି; ତୁମର ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ କାନରେ ଗୀତରେ ଯୋଗ ଦେଉଛନ୍ତି। ସମିଳିତ ଗାୟକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଡାକିଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି। ସେ, ଜନମାନେର ରାଜା, ରଥାରୋହୀ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ସେନାର ନାଶକ, ପ୍ରଥମ, ବୃତ୍ର ହନ୍ତା—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗାଉଛି। ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରଶଂସା କର, ଦାନରେ ଧନୀ, ଯାହା ହାତରେ ବଜ୍ର ଦକ୍ଷ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଦେଇଛନ୍ତି; ମହା ଦେବତା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦୃଶ୍ୟମାନ। ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ କବି, ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ପଥରେ ନିଜ ସ୍ୱରରେ ଚାଲି, କବିମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ରଖିଛି। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ନିଜ ମାଁମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଜନ୍ମରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବଡ଼ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରିତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ତୁମେ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ଅପରିମିତ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ, ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ। ହେ ପବମାନା, ଦେବ ଜନ୍ମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କର। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନବଗ୍ୱ ଓ ଦଧ୍ୟଞ୍ଚ ପୂରଣ ହେଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତମାନେ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ମନୋହର ନେକ୍ତର ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କୀର୍ତି ଲାଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ତାଙ୍କ ତରଙ୍ଗରେ ଚାପି ଫିଲ୍ଟର ଦ୍ୱାରା ଦୂତି, ଆଗରେ ପବମାନା ଗର୍ଜି, ନିଜ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ। ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ, ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ବାୟୁ, ମାରୁତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ର ପାବନ କଥା ଏହି ଗାଥାରେ ପ୍ରକାଶିତ।