ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଆୟୁ ଓ ମନୁଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲୋକର ଉପଲବ୍ଧି କରିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ଆସନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ମହାସ୍ପଳ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି । ଏହିପରି ଦିନରେ, ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ଗାନ କରି, ଜଳମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ପ୍ରତିଦିନ ବିଜୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି । ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ—ତୁମେ ମହାନ, ଆମକୁ ବିରତା ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର । ଯିଏ ନୂତନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ତୁତି ରଚନା କରିଛି, ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ ଚିନ୍ତା ଗଠନ କରିଛି, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଚାହୁଁ । ତାଙ୍କ ଅନେକ ଦାନ ପାଇଁ ଆମେ ତାଙ୍କ ଦୟା ଲାଗି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛୁ । ଏହି ସମୟରେ ପବମାନ ସୋମ ଦେବ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ଗାଈମାନେ ଦୁଧ ଦେଉଛନ୍ତି, ଆକାଶରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଧାରା ବହୁଛି, ଯାହା କୁଶଳୀ ଋଷିମାନେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି । ପବିତ୍ର ସୋମ ଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରଶ୍ମିମାନେ ପତାକା ପରି ଘୂରୁଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଦୁଧରଙ୍ଗ ସୋମ ଛାଣିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଗର୍ଭରେ, ପାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି । ସମସ୍ତ ନିବାସ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି, ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ପତାକା ଏହି ଧୃଡ଼ ସୋମଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛି । ସୋମ, ତୁମେ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପି ହେଉଛ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ରାଜା । ପବମାନ ଆକାଶରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ମେଘ ଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ବିଶ୍ୱ ଆଲୋକ ଚମକିଉଛି । ତୁମର ରସ, ହେ ରାଜା, ଅବିରତ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଧାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ବହୁଛି । ପବମାନଙ୍କର ସାର, ଜ୍ଞାନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଚମକିଉଛି, ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ ଆକାଶକୁ ଦେଖାଉଛି । ଯେତେବେଳେ ଦୁଧ ବହୁଥିବା ଗାଈମାନେ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସନ୍ତି, ଅନ୍ଧକାରର ଚର୍ମ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି । ଆମେ ଭଲ ଦାତାଙ୍କ ଦୟା ଚାହୁଁ, କଠିନ ବାଧା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ; ଅଧର୍ମୀ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟ ଚାହୁଁ । ପବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧ୍ୱନି ବର୍ଷା ଝଡ଼ର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶୁଣାଯାଏ; ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକେ । ହେ ସୋମ, ଧନ, ଗାଈ, ସୁନା, ଘୋଡ଼ା, ବୀର ସହିତ ଆମ ପାଇଁ ବହ । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା, ମହା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର, ତୁମର ରଶ୍ମିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅ, ପ୍ରଭାତ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକ । ସୋମ, ତୁମର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଧାରା ଆମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ, ରସର ଧାରାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଯାଅ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ ସହିତ ଦୃତ ଗତିରେ ବହ, ତୁମ ପ୍ରିୟ ନିବାସକୁ ଘେରି ରଖ, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ରହନ୍ତି । ଅପବିତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କର, ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅପମାନ ଦୂର କର, ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ଝଡ଼ ଧାରା ପକା । ଏହି ହେଉଛି ସେଇ, ଝାଲା ମାଧ୍ୟମରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ଆକାଶରେ ବହୁଛନ୍ତି; ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ବ୍ୟାପିଯାଇଛି । ଚାପା ସୋମର ରସ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତେଜସ୍ବୀ, ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦେଉଛି । ଏହି ଚାପା ସୋମ ଦୂର ନିକଟରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ମଧୁ ପରି ବହୁଛି । ଏହି ତାବା ରଙ୍ଗ ଧାରିକୁ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପି, ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ସୋମ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ମହାନ ନାୟକ, ଦୁଇ ଭଉଣୀ ଦକ୍ଷ ହାତରେ ଚାପି, ସମସ୍ତ ଧନ ଲୋକଙ୍କୁ ବଣ୍ଟି ଦେଉଛନ୍ତି । ପବମାନ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଓ ବର୍ଷା ଆଣ, ଏହି ସମୁଦାୟ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ବହ । ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଅଗ୍ନି, ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ଘୃତ ଲେପିତ ମୁହଁରେ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ, ଭାରତମାନେ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚମକିଉଛନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚା ଅବସ୍ଥାରେ ଖୋଜିଥିଲେ; ଚର୍ଣ୍ଣନ କଲେ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଉଛ, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଡାକାଯାଉଛ । ମଣିଷମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ତିନି ଆସନରେ ପ୍ରଥମ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଜଳାନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେ ପୂଜାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋତାର ଭୂମିକା ନେଉଛନ୍ତି । ଏହି ଚାପା ସୋମ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ସତ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ; ଏଠାରେ ମୋର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ । ଦୁଇ ଅଜୟ୍ୟ ରାଜା, ହଜାର ଖୁଟିରେ ଉପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି । ଏହି ଆଦିତ୍ୟ ଦେବତା, ଦାନର ନାଥ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଘୃତଧାରାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ର, ଦଧୀଚିଙ୍କ ଅସ୍ଥିରେ ଅଜୟ୍ୟ ହୋଇ, ଉନନବେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରିଥିଲେ । ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ ଆଶା କରି, ଗରୁଡ଼ର ସାହାଯ୍ୟରେ ତାହା ଉନ୍ମୋଚନ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ସେମାନେ ଗାଈର ନାମ ଖୋଜିଥିଲେ, ତ୍ୱଷ୍ଟାରଙ୍କ ସନ୍ତାନ; ଏପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ଘଟିଥିଲା । ଏହି ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ତୁତି, ଶୁଭ ଚିନ୍ତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବଦଳି ମେଘର ବର୍ଷା ପରି । ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଗାୟକଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ, ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କର, ଚିନ୍ତାକୁ ପୋଷଣ କର । ଆମକୁ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଅନର୍ଥ ଦିଆନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଆମ ଗୃହରେ କ୍ଷତି ହେବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ । ହେ ପୀତବର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପିତାର କୌଶଳ ସାଧନ କର, ଏବଂ ମାରୁତ ଓ ବାୟୁ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲାସ ଦିଅ । ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବି, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥଳରେ ପ୍ରିୟ, ପବିତ୍ର ଓ ଅଜୟ୍ୟ ଭାବେ ଚମକିଉଛନ୍ତି ।