ସାମଵେଦଃ

ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଛି—ହେ ସୋମ, ଆମ ପାଇଁ ଚାରି ଦିଗରୁ ହଜାର ହଜାର ଧନରେ ପ୍ରାଚୁର୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରିଟି ମହାସାଗର ଅମୂଳ୍ୟ ଧନ ଝରାଇ ଦିଅ। ଏହି ମଧୁରତମ, ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ ରସ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ, ଶୁଧ୍ଧ ତାଳା ମାଧ୍ୟମରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅବିରତ ଉତ୍ସାହ ଦେଉ। ଦେବତାମାନେ କହିଥିଲେ, "ଇନ୍ଦୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚାପିଯାଉଛି," ଏବଂ ବାଣୀର ନାଥ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ। ସୋମ ସମୁଦ୍ର ହଜାର ଧାରାରେ ଅବିରତ ଭାବରେ ବହିଯାଉଛି, ବାଣୀକୁ ଖୋଜି, ଧନର ମାଲିକ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଙ୍ଗୀ, ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି। ହେ ପ୍ରାର୍ଥନାର ନାଥ, ତୁମର ତାଳା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶରୀରରେ ମାଲିକ ଭାବେ ଚଳିଥିବା; ଯାହାର ଶରୀର ଅତି ଉଷ୍ଣ ନୁହେଁ, ଦୁର୍ବଳ ଲୋକ ଏହି ଦେଉଁଥିବା ଦିବ୍ୟତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା, ଅନୁସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ଦେବତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗର ଆସନରେ ଉଷ୍ଣତା-ତାଳା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି; ଏହାର ତନ୍ତୁ ଚମକୁଛି, ଶୁଧ୍ଧିକରିବା ଅଗ୍ନି ତାଳା ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗର ପୃଷ୍ଠରେ ତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଉପରକୁ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ପ୍ରିଶ୍ନିର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମା ଶୂର ଉଷାକାଳେ ଚମକିଉଠିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ; ମାୟାବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମାପିଥିଲେ; ଋଷିମାନେ ମାନବ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗାନ କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀମୟ, ଋତର ଧାରକ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆସନ୍ତି। ମଘବନ୍, ଯାହାର ଯୋଧାମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇଛି; ତାଙ୍କର କୃପା ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ, ସେ ପୁରସ୍କାର ସହିତ ଆସୁ। ହେ ପ୍ରବଳ, ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ, ତୁମର ଉତ୍ସାହ, ବିଜୟୀ, ଜଗତର ସୃଷ୍ଟା, ପାଥର ହସ୍ତଧାରୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚମକରେ ଆମେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆୟୁ ଓ ମନୁ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଚିହ୍ନଟ କରିଛ, ଏହି ଆସନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇ, ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛ। ଏହିପରି, ଆଜି ମନନଶୀଳ ଲୋକମାନେ, ଗାୟକମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲେ, ସେହିପରି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି; ଜଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ପ୍ରତିଦିନ ଜୟ ଲାଗି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମର ଆହ୍ୱାନ ସୁନ; ଯେଉଁ ତୁମକୁ ଉପାସନା କରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଶୂରତା, ଗୋ-ଧନର ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଆମକୁ ପୂରଣ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ନିତ୍ନୂତନ ଶୁଭ ଗୀତ ରଚିଛି, ଯେଉଁ ପ୍ରଜ୍ଞାଶୀଳ ଓ ପୁରାତନ, ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ତିଆରି କରିଛି— ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଯାହାକୁ ଶ୍ରୁତି ଶକ୍ତି ଦେଇଛି; ତାଙ୍କର ବହୁ ଦାନ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ଉପକୃତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ହେ ପବମାନା, ଦେବତା ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଗାଁ ଦୁଧ ଝରାଇ ଅଲତାର ଉପରେ ବହିଛି; ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ପୁରାତନ ଲୋକମାନେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେରିତ, ଦକ୍ଷ ଲୋକ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି। ଶୁଧ୍ଧ ସୋମର ଦୁଇ ପାଖରେ ରଶ୍ମି, ଦୃଢ ରশ୍ମିମାନେ, ପତାକା ଭାବରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ପିତଳୀ ଶୁଧ୍ଧି ତାଳା ଉପରେ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଗର୍ଭରେ, ପାତ୍ରରେ ବସିଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ନିବାସ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି, ଦକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ପତାକା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ ଲୋକଙ୍କୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ କରନ୍ତି; ସୋମ, ତୁମେ ତୁମର ନିୟମରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବହିଯାଉଛ; ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଥ, ତୁମେ ଜଗତର ରାଜା। ପବମାନା ଆକାଶରୁ ଅଦ୍ଭୁତ, ତଡିତ ନିବିଡ ଶବ୍ଦ ତିଆରି କରିଛି, ଏକ ବିଶ୍ୱ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ହେ ପବମାନା, ତୁମର ରସ, ଉତ୍ସାହ, ରାଜା, କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘି ବହିଯାଉଛି। ତୁମର ତତ୍ତ୍ୱ, ପବମାନା, ଦକ୍ଷତାରେ ଚମକୁଛି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଆଲୋକ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ୱର୍ଗର ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ। ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ସୁକ ଗାଁମାନେ, ଶୀଘ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗାଁମାନେ ଦୃତ ଭାବରେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି, କଳା ଚମଡ଼କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରନ୍ତି। ଅତି ଉତ୍ତମ ଦାନଦାତାଙ୍କ କୃପା ଆମେ ଚାହୁଁ, ଦୁର୍ଗମ ବାଧାକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ; ଅନୱୟ ବିରୋଧୀକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ପବମାନାର ଶବ୍ଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବର୍ଷାର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶୁଣିଯାଉଛି; ଆକାଶରେ ତଡିତ ଚଳିଯାଉଛି। ହେ ସୋମ, ଆମ ପାଇଁ ଅତିଧନ, ଗୋ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଅଶ୍ୱ, ଯୋଧା ସହିତ ବହିଯାଉ। ହେ ସମସ୍ତ ପୋଷକ, ବହିଯାଉ, ବଡ଼ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କର; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଶ୍ମିରେ ଉଷା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକିଯାଉ। ହେ ସୋମ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଆବୃତ ଧାରାରେ ଆମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ; ରସ ଭଳି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହିଯାଉ। ହେ ପ୍ରବଳ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାରେ ବହିଯାଉ, ତୁମର ପ୍ରିୟ ନିବାସକୁ ଘେରି ରଖ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ବସନ୍ତି। ଅଶୁଧ୍ଧକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଅପମାର୍ଜନ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବର୍ଷା ଝରାଇ ଦିଅ। ଏହି ସେ, ତାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ଆକାଶରେ ବହିଯାଉଛି; ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଯାଉଛି। ଚାପି ହୋଇଥିବା ରସ, ଶୁଧ୍ଧ, ଚମକୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଶକ୍ତି ଉପହାର କରି, ଚମକୁଛି, ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଉଛି। ଏହି ଚାପି ହୋଇଥିବା ରସ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଦୂର ଓ ନିକଟରୁ ମଧୁ ଭଳି ବହିଯାଉଛି। ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ, ସେମାନେ ପିତଳୀକୁ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପିଯାଉଛନ୍ତି; ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଭଗିନୀମାନେ, ଦକ୍ଷ, ନୀରୋଧା ନାୟକ, ସମ୍ପ୍ରଜନନର ନାଥ, ସୋମକୁ ଚାପିଯାଉଛନ୍ତି; ମହା ସୋମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ପବମାନା, ଚମକୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ, ଦେବତା ପାଇଁ ଚାପି ହୋଇଥିବା ଦେବ, ସମସ୍ତ ଧନ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ହେ ପବମାନା, ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶଂସା ଓ ବର୍ଷା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଆଣ; ସମ୍ମିଳିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ବହିଯାଉ।