ସାମଵେଦଃ

ସୋମ ଚିନ୍ତାମଣିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବିବେକଶୀଳ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଦିନ ଓ ପ୍ରଭାତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ରହିଛନ୍ତି। ସେ ନଦୀମାନଙ୍କ ଘଡ଼ିରେ ଗର୍ଜନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି ସୋମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ, ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଟ୍ରିତାଙ୍କ ନାମ ସୃଷ୍ଟି କରି, ମଧୁରତା ଧାରା ଝରାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କ ସାଖ୍ୟତା ପାଇଁ ଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ ଉଷାମାନେ ଉଜାଗର କରି, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଳ ଅନ୍ତରାଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ସେ ସପ୍ତ ନଦୀକୁ ତିନିଥର ଦୁଧ ଦେଇ, ହୃଦୟ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଧୁରତା ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ସାହସିକତା, ଦୃଢ଼ତା ଓ ବଡ଼ ହୃଦୟ ତୁମର, ହେ ଚମ୍ପିୟନ। ବହୁ ଦାନଦାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ସହିତ ରୁହ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କୃପାକରି ଆମ ଉପରେ ଅପମଙ୍ଗଳ ଆସିବା ଦିଅନାହାଁତୁ, ଗୋଧନ ଭରିତ ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠ। ସମସ୍ତ କଣ୍ଠ ଏହି ଦୀନ୍ଦୟାଳୁ, ସାଗର ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି, ସେ ରଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାଳକ, ପୁରସ୍କାରର ଅସଲ ଅଧିପତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଖ୍ୟରେ ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୟହୀନ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ, ତାଙ୍କୁ ଅଜୟ ଜୟୀ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରୁ। ତାଙ୍କ ପୁରାତନ ଦାନ କେବେ ଶୁଷ୍କ ହୁଏନାହିଁ, ଗୋଧନ ଦାନ ଅତି ବଡ଼ ଉପକାର। ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପ୍ରସ୍ରବଣ ହୋଇଥିବା ସୋମ ଶୀଘ୍ର ଓ ଉତ୍ସୁକ୍ତାରେ ବହିଛି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଆଶିର୍ବାଦକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି। ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମେ ବହୁ ଅପମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କରି, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସହଜ ପଥ ଦେଉଛ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଗଢ଼ିଯାଉଛନ୍ତି। ଗାଁ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ପଥ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେମାନେ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ଦାନ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ରାଜା, ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପବିତ୍ର ହୋଇ ଚିନ୍ତାର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଛନ୍ତି, ମଧ୍ୟାକାଶ ମାର୍ଗରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ହେ ସୋମ, ଆସ, ଶକ୍ତି, ଯୁବ ଉତ୍ସାହ, ଶୋଭା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଆଣ, ଦେବତାଙ୍କ କୃପା ପାଇଁ ଭଲ ଭାବେ ଚିପି ଦିଆଯାଇଛ। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଆମକୁ ଶତ ଗୋଧନ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଗୋଧନର ପୋଷଣ ଓ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ। ତୁମେ ପୁରୁଷତ୍ୱର ଧାରଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗର ମହାନ ନିବାସରେ ବସି, ମଧୁର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛ। ଏକତ୍ରିତ ଶକ୍ତି, ସ୍ତୁତି, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ତୁମେ ଶତ ସୁଦୃଢ଼ କିଲ୍ଲା ଭଙ୍ଗ କରିଛ। ତାପରେ ଧନ ରାଜା, ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିପତି, ଚତୁର ହାତରେ ଆସିଥିଲା; ଅକ୍ଷୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଂଖଧାରୀ ତାହା ଆଣିଥିଲେ। ଏପରି ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ କରି, ମହାନତାରେ ତୁମେ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତା ପାଉଛ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଦାତା ଭାବେ ଚିହ୍ନାଯାଉଛ। ସମସ୍ତ ଦ୍ରଷ୍ଟା ପାଇଁ ସେ ଏକାଧିକାରୀ ରାଜ୍ୟ ନେଇ ଆସନ୍ତି, ପବନ ସମ ଶୀଘ୍ର, ଗାଁର ରକ୍ଷକ, ଅମୃତ ବିତରଣକାରୀ। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପୋଷଣ ପାଇଁ ଆପଣ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୁଅ; ତୁମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଗାଁକୁ ଆସ। ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ବିସ୍ତୃତ ପଥ କର, ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କର, ହେ ପିଙ୍ଗଳ, ଶୀଘ୍ର ଧାରା ଝରାଅ। ଦେବତାଙ୍କ କୃପାପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଥରେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଚମକି ଯାଅ। ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଜଳାଯାଏ, ସେ ଅମର, ଯୁବ, ଗୃହପତି, ହୋମ ଦେବତା, ଚମଚ ମୁଁହରେ ଧରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେବଦୂତ ଭାବେ ଉପାସନା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ରକ୍ଷକ ହେଉ। ଯିଏ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାପାଇଁ ହୋମ କରି ପୁଜେ, ସେଉଁଠି ସେ ଶୁଭ ଦିଅ। ମୁଁ ମିତ୍ର, କୌଶଳରେ ପବିତ୍ର, ଓ ବିପକ୍ଷ ନାଶକ ବରୁଣ, ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସଫଳତାକୁ ଡାକୁଛି। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ବିକାଶ ପାଇଛନ୍ତି, ସତ୍ୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଅପାର ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ବିଦ୍ୱାନ୍, ମହାନ୍ ଜନ୍ମର, ବିସ୍ତୃତ ନିବାସରେ ବସି, ଆମକୁ କୌଶଳ ଦିଅ, ଶତ୍ରୁତା ଦୂର କର। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଭୟହୀନ ଭାବେ, ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୁନଃ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ପବିତ୍ର ନାମ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୁଚିଥିବାକୁ ଉଦ୍ଘାଟିତ କରି, ଗାଁ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ। ମୁଁ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା—ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି। ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର, ବାଧା ନାଶକ; ତେଣୁ ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ତୁମେ ଶତ୍ରୁ ବୃତ୍ର, ଦାସ୍ୟୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଶ୍ମନଙ୍କୁ ନିହତ କର, ହେ ସତ୍ୟ ଅଧିପତି। ଚିପିଥିବା, ଉଲ୍ଲାସମୟ ସୋମ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଯାଉଛି। ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ତୁମ ତରଙ୍ଗରେ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କର, ରାଜା, ଦେବ, ସତ୍ୟରେ ମହାନ୍; ମିତ୍ର ବରୁଣଙ୍କ ନିୟମେ ବଡ଼ ସତ୍ୟକୁ ଚାଳି ଯାଅ। ସମୁଦ୍ର ଦେବତା ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ବିବେକଶୀଳ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ। ସେ ତିନିଟି ସ୍ୱର ଦେଇଥାଏ: ଅଗ୍ନି ତ୍ରୁତିର ଅନୁପ୍ରେରଣା ଓ ପୁରୋହିତର ପ୍ରଜ୍ଞା ଦେଇଥାଏ; ଗାଁମାନେ ତାଙ୍କ ମାଲିକ ପାଖକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଚିନ୍ତାମାନେ ସୋମ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ୍ତାରେ ଯାଉଛନ୍ତି। ଗାଁମାନେ, ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଁ, ସୋମ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି; ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ, ସୋମକୁ ଖୋଜନ୍ତି; ଚିପି ଓ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ସୋମ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ; ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଷ୍ଟୁତି, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦ ଯୋଗାଯାଏ।