ସାମଵେଦଃ

ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜଗତରେ ଚଳନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଶ୍ୱାସକୁ ଆଣି ଓ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ବଡ଼ ମହିଷ ସ୍ୱରୂପେ ସ୍ୱର୍ଗମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ସେ ତିରିଶଟି ନିବାସରେ ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ବିକିରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଉଡ଼ନ୍ତା ଦୂତୀ ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ରହିଛି, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଦେବମାନେ ସହିତ ଏହି ଆଲୋକ ରହିଛି। ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି, ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣମାନେ ବି ଦୂରେ ଯାନ୍ତି; ରାତିରେ ତାରାମାନେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ସମସ୍ତ କିରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସର୍ବଦର୍ଶୀଙ୍କୁ ଯାଉଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କିରଣମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ଚମକେ। ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଚଳନ୍ତି, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଓ ଆଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦ୍ରୁତିମୟ ଲୋକକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର। ତୁମେ ଦେବମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପଛକୁ ଫେରାଉଛ; ଏହି ନିର୍ମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ହେ ବରୁଣ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଚଳନ୍ତି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖୁଛ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶର ବିସ୍ତୃତତାକୁ ମାପି, ଜନ୍ମମାନେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ସପ୍ତ ଶୀଘ୍ର ମାଦିନୀ, ଯାହା ରଥର କନ୍ୟା, ସେମାନେ ନିଜରେ ଯୋଜିଥିବା ଏହି ମାନେ ନେଇ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ସପ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବୀମାନେ ତୁମକୁ ରଥରେ ବୋଝି, ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ କେଶ ଧାରଣ କରି, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ହେଉଛନ୍ତି। ଏପରି ଦେବତାମାନେ ଅରଣ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ବଡ଼ଠୁ ବଡ଼ଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ, ପୂଜାପଥକୁ ଜାଣି, ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପଥ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ଦେବତାମାନେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ମଧୁର ଭୋଜନ ଓ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦୟା ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି। ହେ ଶକ୍ର, ଧନ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ତୁମେ ଆସ, ଏହି ଶୁଭ ସୋମପାନ କର, ଆନନ୍ଦ କର, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରତି ଅତି ଦୟାଳୁ ହୁଅ। ଧନ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଏକମାତ୍ର ଅଧିପତି ହେଉ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଦାର ହୁଅ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଦୟାଳୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଜ୍ଞାନୀ; ସେ ଆମକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଅପରାଜିତ ବିଜୟୀ; ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ସେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଧନ ପାଇଁ, ବିଜୟ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ସେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ସୋମ ଚାପିଥିଲେ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଆମ ଉପରେ ତୁମ ଦୟା ରଖ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ନୂତନ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର। ଏବେ ଶୂରବୀର କଥା କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯିଏ ବୃତ୍ର ନିହନ୍ତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିଶି, ମିତ୍ର, ଦୟାଳୁ, ଶତ୍ରୁହୀନ। ଏବେ ପଞ୍ଚ ପୁରୀଷ ପଦକ୍ରମ: ଏହି ପଦକ୍ରମ ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ପୂଷଣ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ; 'ଓଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ। ପଞ୍ଚ ପୁରୀଷ ପଦକ୍ରମ ଏହିପରି: ପ୍ରଥମ ଉତ୍ତରାର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧ—ଅସିତ, କାଶ୍ୟପ କିମ୍ବା ଦେଵଳ; ଗାୟତ୍ରୀ, ସୋମ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା। ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ଗାଓ; ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରନ୍ତି। ଅଥର୍ବାଣମାନେ ମଧୁର ଦୁଧ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଆମ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କର, ଗାଁ, ଲୋକ, ସାରଥି, ରାଜା ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। କାଶ୍ୟପ, ମରୀଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଗାୟତ୍ରୀ, ସୋମ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା; ଚମକୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଧ୍ୱନିମୟ ଆଲୋକରେ, ଦୁଧାଳ ଗାଁମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଋତ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରେରିତ କରି, ଶକ୍ତିଦାୟକ ସୋମ ଯେପରି ବିଜୟୀ ପୁରୁଷମାନେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ସେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ। ସୋମ, ଉନ୍ନତି ପାଇଁ, ଆମ ମଙ୍ଗଳରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। ଶତ ବୈଖାନସ ଋଷି, ଗାୟତ୍ରୀ, ସୋମ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା; ତୁମ ପାଇଁ, ଋଷି, ଶକ୍ତିଦାୟକ ଧାରା ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ସଦୃଶ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛି। ମଧୁର ସ୍ରୋତ ଓ ଅବିନାଶୀ ଜଳ ଭରା ପାତ୍ରକୁ ଷ୍ଟୁତିମାନେ ଗତି କରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ସାଗରକୁ ଯାଇଛି, ଗାଁମାନେ ଯେପରି ଗୋଶାଳାକୁ ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟର ଗର୍ଭକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଭୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ, ଏହି ଅଗ୍ନି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆସ, ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କର, ହୋତୃ ଭାବେ ଦର୍ବାସନରେ ବସ। ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଯେହିଁପରି ଉପଲା ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧିପିତ କରନ୍ତି, ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଅପର, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଦେବତା, ତୁମେ ଆମକୁ ବିଶାଳ କୀର୍ତ୍ତି ଦିଅ, ମହାଗ୍ନି, ଶୂରବୀରତା ଦିଅ। ଗାଥିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ର କିମ୍ବା ଜମଦଗ୍ନି, ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ; ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଗୋଧନ ଓ ମଧୁର ରାଜ୍ୟ ଦିଅ। ତୁମେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନମସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୀର୍ଘ ଓ ଶୁଭ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରହ। ଜମଦଗ୍ନି ସହିତ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ବସ, ସତ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୋମ ପାନ କର। କାଣ୍ବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇରିମ୍ବିଠି, ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ, ଇନ୍ଦ୍ର; ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ସୋମ ପାନ କର, ଏହି କୁଶାସନ ମୋର। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଦୁଇ ପିଙ୍ଗଳା ଘୋଡ଼ା ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆଣ, ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣ। ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମପାନୀ, ଆମେ, ସୋମ ଅର୍ପକ, ସୋମ ଚାପିଲେ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶକ୍ତି ସହିତ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଶବ୍ଦ ସହିତ ଚାପିତ ସୋମ ପାଖକୁ ଆସ, ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ଅର୍ପଣକୁ ରକ୍ଷା କର, ଚିନ୍ତାନିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଗାୟକ ସହିତ, ଜ୍ଞାନମୟ ବଳି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି; ଏହି ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏଭଳି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଦୟାର ଏକତ୍ର ଦିବ୍ୟ କଥା ଏଠି ସଂଗଠିତ।