ସେଠାରୁ ବିରାଜଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ବିରାଜଠାରୁ ପୁରୁଷଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି। ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଇ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଚାରିପାଖ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ପଛରୁ ଆଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ। ମୁଁ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ଓ ଅପାର ମନେ କରେ, ସେମାନେ ଅନ୍ତହୀନ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ଆମ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ହୁଅ, ଆମକୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଦାଢ଼ି ହଳଦିଆ ଓ ତୁମ ଘୋଢ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ହଳଦିଆ। କବି, ମନୁଷ୍ୟ, ଓ ଗାୟକମାନେ ତୁମକୁ ଗୀତ ଗାଇ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ହେ ହଳଦିଆବର୍ଣ୍ଣୀ। ସୁନାର ତେଜ, ଗାୟମାନଙ୍କର ତେଜ, ସତ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—ଏହି ସମସ୍ତ ତେଜରେ ଆମେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ଚାହାଁଉ। ଏହି ଶକ୍ତିରେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ; ତୁମେ ଏହି ବିଶାଳ ଶକ୍ତିର ଶ୍ୱାମୀ, ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା। ଆମକୁ ଜ୍ଞାନ, ପୁରୁଷତ୍ୱ, ଦୀର୍ଘ ଶକ୍ତି ଦିଅ; ସଂଗ୍ରାମରେ ଆମକୁ ଶତ୍ରୁଦଳନ କରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦ୍ ଓ ବଳିଷ୍ଠ ପିଲା ବଳଦ୍ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଦୁଇ ଦେବୀ ଗାୟ ଉଠିବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ। ଏହି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର, ଏହି ଜଳ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷିତ ଅଛି, ଏହି ସବୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ। ଅଗ୍ନି, ଆମ ଜୀବନକୁ ପବିତ୍ର କର, ଆମକୁ ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ; ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିକୁ ଦୂରେ ଦୂରେ ହଟାଇ ଦିଅ। ତେଜସ୍ବୀ ଦେବତା ସୋମ ରସ ପାନ କରନ୍ତୁ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ଜୀବନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ଜିଏ ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ରକ୍ଷଣ କରନ୍ତି, ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ। ଦେବତାଙ୍କର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତି ଦେଖାଦେଲା—ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ। ଏହା ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ମଧ୍ୟ ଖଣ୍ଡକୁ ପୂରଣ କରିଛି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଚଳନ ଓ ଅଚଳଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଏହି ଚିତ୍ରିତ ଗାୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ମାଆ ସମ୍ନିଧିରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ, ପ୍ରଭାତକୁ ଆଶା କରି। ସେ ଭିତରେ ଚଳନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି, ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଓ ଛାଡ଼ି ଦେଇ; ବଡ଼ ମହିଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ତିନି ଦଶ ନିବାସରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପ୍ରକାଶିତ କରନ୍ତି; ବାଣୀ ସ୍ୱିଫ୍ଟ-ୱିଙ୍ଗ୍ଡ୍ ଏକାଟି ଜାଗାରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ ସହିତ, ରହିଛି। ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଏହି କିରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ତାରାମାନେ ଯେପରି ରାତି ସହିତ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା, ପାଖକୁ ଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ, ତାଙ୍କର କିରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଅଗ୍ନିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତୁମେ ଦ୍ରୁତ, ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା, ପ୍ରଭାକର, ସୂର୍ଯ୍ୟ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କର। ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦଳକୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦଳକୁ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚାଅ। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ହେ ବରୁଣ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଚଳନ କରୁଥିବା ଦେଖ। ତୁମେ ତୁମ କିରଣରେ ଆକାଶର ବିସ୍ତୃତତା ମାପି ଉଠ, ଜନ୍ମ ଦେଖ, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାତି ଦୃତ ଘୋଢ଼ା, ରଥର ଝିଅମାନେ, ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି; ଏହିମାନେ ନିଜେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ, ସେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ସାତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘୋଢ଼ା ତୁମକୁ ରଥରେ ବହନ କରନ୍ତି, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଅଗ୍ନିପରି କେଶ, ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା। ଏହିପରି, ଅରଣ୍ୟାଚ୍ଛାଦିତ ପର୍ବତକୁ, ମହାନ୍ତଙ୍କୁ, ଜାଣ, ହେ ଦୟାଳୁ, ପୂଜାର ପଥ ଜାଣ; ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ହେ ଅତିଇଚ୍ଛାଶୀଳ। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ତୁମ ପାଇଁ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ମଧୁର ଭୋଜନ ସହିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସଚେତନ ହୁଅନ୍ତି, ଅଭାବ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ହେ ଶକ୍ର, ଧନ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଅସିମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅସିମ ଦାତା, ତୁମେ ଆସ, ପିଉ, ଆନନ୍ଦ କର। ଧନ ପାଇଁ ଭଲ ପୌରୁଷତ୍ୱ ଜାଣ; ଶକ୍ତିର ନାୟକ, ଧନର ମାଲିକ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅତି ଦାତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅ। ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ଦାନଶୀଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ନେତୃତ୍ୱ କରୁନ୍ତୁ; ଜଣେ ଜାଣିଥିବାଙ୍କୁ ଅନୁସ୍ତୁତି କର। କାରଣ, ଶକ୍ର ସେଇ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ; ଆମେ ଅଜୟ ବିଜୟୀଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ। ସେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିପ୍ରଭାବ ପକାଉନ୍ତୁ, ସେ ମହାନ୍, ସତ୍ୟ। ଆମେ ଧନ ଲାଗି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ଅଜୟ ବିଜୟୀ। ସେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିପ୍ରଭାବ ପକାଉନ୍ତୁ, ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଅପମାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ପୂର୍ବରୁ ପିଡ଼ାଯାଇଥିବା ସୋମ ପାଇଁ, ହେ ପାଷାଣଧାରୀ, ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଁ, ତୁମ ଦୟା ଆମ ଉପରେ ପତିତ ହେଉ, ହେ କୃପାଳୁ। ସଫଳତା ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ, ଶକ୍ର, ତୁମେ ଏହି ନୂତନ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର। ଏବେ, ଆମେ ସେ ନାୟକଙ୍କ କଥା କହିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଯିଏ ବୃତ୍ର ସଂହାରୀ ଭାବେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ୍ତି, ଗାୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଶି, ବନ୍ଧୁ, ଦୟାଳୁ, ଶତ୍ରୁହୀନ। ଏବେ, ପାଞ୍ଚ ପୁରୀଷ ପଦ: ନିଶ୍ଚୟ, ଅଗ୍ନି; ନିଶ୍ଚୟ, ଇନ୍ଦ୍ର; ନିଶ୍ଚୟ, ପୂଷଣ; ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବତାମାନେ। ଓମ୍, ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବତାମାନେ। ଏହିପରି ପାଞ୍ଚ ପୁରୀଷ ପଦ... ଏହିପରି... ପ୍ରଥମ ଉତ୍ତର ଅର୍ଧର ଆରମ୍ଭ: ଅସିତ, କାଶ୍ୟପ, କିମ୍ବା ଦେଵଳ। ଗାୟତ୍ରୀ। ସୋମ, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା। ହେ ଲୋକମାନେ, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ଗାନ କର; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ଅଥର୍ବଣମାନେ ମଧୁର ଦୁଧ ସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଦେବତା ପାଇଁ, ଦିବ୍ୟ ପାଇଁ। ପବିତ୍ର କର, ଗାୟ, ଜନ, ସାରଥି, ରାଜା ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ। କାଶ୍ୟପ, ମରୀଚିପୁତ୍ର। ଗାୟତ୍ରୀ। ସୋମ, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା। ଚମକୁଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଧ୍ୱନିମୟ ଆଲୋକ ସହିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମଗୁଡ଼ିକ, ଗାୟମୁଣ୍ଡିଆ, ବହିଯାଉଛି। ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ଶକ୍ତିଦାୟକ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଆଗେଇଯାଉଛି, ଜୟୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ଅସନ ଦାବି କରିବା ପରି। ସୋମ, ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍; ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରଷ୍ଟି ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୁଅ।