ସାମଵେଦଃ

ଏହି ଦିବ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣରେ, ଆମେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ, "ଓ ପ୍ରବଳ ଦେବଗଣ, ଏହି ଜନକୁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କର।" ସୋମ ରସ ଏଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ—ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଏବଂ ମାରୁତମାନେ ପାଇଁ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଶାଳ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଉ। ଏହି ସୋମ ଦ୍ୱାରା, ମାନବ ମାନ୍ୟତା ଓ ମହିମା ଲାଗି ଆମେ ଅଭିଲାଷା କରୁଛୁ; ଏହି ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବିଜୟୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ମୁଁ ହେଉଛି ରୂପକର୍ମ ର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ, ଅମୃତତ୍ୱ ନାମ; ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଦାନ କରେ, ସେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ—ମୁଁ ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ, ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗୀକୁ ମୁଁ ଭୋଗ କରେ। ତୁମେ, ଦୁଧର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ, କଳା, ଲାଲ ଓ ମିଶ୍ରିତ ଗାୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ଅବଳମ୍ବନ କରିଛ। ଏହି ବଳିଅଟେ, ଯାହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର, ଚିତ୍ର ଗାୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ସେ ସବୁ ଜଗତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଉଛି, ପୁରସ୍କାର ଆଶା କରି। ମାୟାବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମାପିଲେ, ପିତୃମାନେ ମାନବ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଵଜ୍ରଧାରୀ, ଦୁଇ ଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଯୋଗେ ମିଶିଯାଉଛନ୍ତି। ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଓ ହଜାର ପୁରସ୍କାର ଥିବା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅ। ଯିଏ ବିସ୍ତାର କରେ ଓ ବିସ୍ତାରିତ, ତାଙ୍କର ନାମ, ଅନୁଷ୍ଠୁପ୍ ହୋମ ଓ ଉପହାର ଦାୟକ ହୋମ, ବସିଷ୍ଠ ଏହାକୁ ସବିତା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରଥନ୍ତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଓ ବାୟୁ, ତୁମ ଦଳ ସହିତ ଆସ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି। ଯିଏ ସୋମ ପିଡ଼ୁଛି, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିବେ। ମଘବନ୍, ତୁମେ ବୃତ୍ର ନିଧନ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲାବେଳେ ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ, ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କଲେ। ଜ୍ୟୋତି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଜ୍ଞର ରସ ମୋରେ ରହୁ; ପ୍ରଜାପତି, ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶିରୋଭାଗରେ ବିସ୍ଥାପିତ କରୁନ୍ତୁ। ତୁମର ପୋଷଣ ଶକ୍ତିମାନେ, ପୁରସ୍କାର, ଓ ବିଜୟ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧ ସୋମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସା। ହେ ସୋମ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଔଷଧି, ଜଳ ଓ ଗାୟମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ। ତୁମ ଦେହରୁ ବିଶାଳ ଆକାଶ ପ୍ରସାରିତ; ତୁମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଛ। ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ—ଯେଉଁଠି ପୂଜାରୀ, ଯଜ୍ଞର ଦେବତା, ଉତ୍ତମ ଧନଦାତା। ପ୍ରଥମ ଗାୟମାନଙ୍କର ନାମ, ତିନି ସପ୍ତ, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କର ନାମ ଜାଣିଲେ; ଏହି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଲାଲ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାୟମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। କିଛି ଏକସাথে ଯାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି; ନଦୀମାନେ ଏକ ଅନ୍ତରାଳରେ ଛୁଉନ୍ତି। ପବିତ୍ର ଜଳ, ଚମକୁଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟବାହିନୀ ଜଳକୁ ଅଭିମୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଭ ଦିନର ଯୁବତୀ ପୂର୍ବଦିଗରୁ ଉଦିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା; ଶୁଭ ଶୟନସ୍ଥଳ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଏହା ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଜଗତର ରାତି। ବଳିଅଟଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ଏବେ ଆମେ ଗାଉଁ; ଲାଲ ଏହି ବଳିଅଟ, ଆମର ବାଣୀ ଜାତବେଦସ୍, ବୈଶ୍ୱାନର, ଏବଂ ନୂତନ ଚିତ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉ; ପବିତ୍ର, ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ପରି, ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଶୋଭାୟମାନ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପୃଥିବୀ, ଓ ଜଳର ପୁତ୍ର, ମୋର ଯଜ୍ଞ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୋର ବାଣୀ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ବିଖଣ୍ଡିତ ହେଉ ନାହିଁ; ତୁମ ଉପକୃତି ପାଇଁ କହିବି, ଶେଷରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ଠାରୁ, ଭାଗଠାରୁ, ମୋ ପାଇଁ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳୁ; ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବକ୍ତା ହେଉ। ଏବେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବୀରତା କାର୍ଯ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିବି—ଯେଉଁଥିରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଭାବେ କରିଥିଲେ। ସେ ସର୍ପକୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ମୁଁ ଜନ୍ମରୁ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଜ୍ଞାତା; ଘୃତ ମୋର ଦୃଷ୍ଟି, ଅମୃତତ୍ୱ ମୋର ଖାଦ୍ୟ। ମୁଁ ତିନିପ୍ରକାର ସମର୍ଥକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗଗନ ଚାରିଥିବା ଅବିରତ ଆଲୋକ, ହୋମ ଓ ସମସ୍ତ ଅଟୁଟ। ଅଗ୍ନି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପଦକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତ୍ୱରିତ ପଦକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ନାଭିରେ ସପ୍ତମୁଖୀ ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, ଦାହିଲେ, ପ୍ରବଳ ଜ୍ୱାଳାରେ ପ୍ରକାଶିତ; ତାଙ୍କର ଜିହ୍ୱା ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାଏ, ଚିଙ୍ଗାରି ପରି। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ପୋଷ୍ଟିକ ଧନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ। ବସନ୍ତ ଆସିଛି, ମଧୁର; ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଧୁର; ବର୍ଷା, ତାପରେ ଶରତ୍, ଶୀତ ଓ ହେମନ୍ତ, ସମସ୍ତ ମଧୁର। ପୁରୁଷ ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡ, ସହସ୍ରନେତ୍ର, ସହସ୍ରପଦ; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପି, ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତାଙ୍କର ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଉପରକୁ ଉଠିଲା; ଗୋଟିଏ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପୁନଃ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଲା; ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଅଭୋଜ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଯାହା ଥିଲା ଓ ଯାହା ହେବ, ସେହି ପୁରୁଷ; ସମସ୍ତ ଭୂତ ତାଙ୍କର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ; ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅମୃତ ରୂପେ ସ୍ୱର୍ଗରେ। ଏହି ତାଙ୍କର ମହିମା, ଏବଂ ପୁରୁଷ ତାହାଠାରୁ ବଡ଼; ସେ ଅମୃତତ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ବିରାଜ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବିରାଜଠାରୁ ପୁରୁଷ; ଏକଥର ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ପୃଥିବୀ ପଛରେ ଓ ସାମ୍ନାରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ। ମୁଁ ତୁମକୁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପୃଥିବୀ, ଅତି ଦାତୃପର, ଅସୀମ ଭାବେ ଦେଖେ; ଏହି ଦୁଇଁ ଆମ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ହେଉ, ଆମକୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଦାଢ଼ି ଓ ଘୋଡ଼ା ଲାଲ; କବି, ପୁରୁଷ, ଗାୟକମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ହେ ଲାଲ ଏକ। ସ୍ବର୍ଣ୍ଣର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଗାୟମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ସତ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଆମେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ।