ସାମଵେଦଃ

ଓଉ, ଏହି ଉତ୍କଳ ଭାଷାରେ ପବିତ୍ର ସୌମା ରସର ଏକ ବିଭାବିତ କଥା ଆରମ୍ଭ କରୁଛି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲଭାବରେ ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୌମା, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ସହଯୋଗୀ ହେଉ; ତୁମ ମଧୁର ରସ ଦୁଇମୁହା ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ, ବରଂ ଏଠାରେ ଉଦାର ଝରଣା ରହୁ। ସୌମା, ସୁନାଳି ରଙ୍ଗର ବଳିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇ ଶ୍ୟାମ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ଚାପି ହୋଇଛି; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ପରି, ସେ ଗାଁ ମାନଙ୍କ ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରେ; ସେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଅମୃତ ମାର୍ଗ ଚାହେ, ଗରୁଡ଼ ପରି ଘୀରେ ଭରିଥିବା ଗଭୀର ଗର୍ଭରେ ବସିଯାଉଛି। ଠିକ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ, ମଧୁର ଝରଣା ଲୁଟି ଆସିଛି, ଦୁଧ ଗାଁ ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ପାଖକୁ ଯିବା ପରି, ଦୁଧ ଦେବା ଗାଁ ବେଦୀ ପାଖକୁ ଯିବା ପରି; ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଝରଣା ସହିତ ଖୋଲା ଦେବତା ପାଖକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଅଳଙ୍କାର କରନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି, ଏକତ୍ର କରନ୍ତି; ଇଚ୍ଛାକୁ ଉଦ୍ଦୀପିତ କରନ୍ତି, ଉଦାର ମନ୍ଦିର ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି; ନଦୀ ଚୁଆଡ଼ିରେ, ସୁନା ଖୁର ଧାରୀ ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଜଳରେ ଥିବା ପଶୁକୁ। ତୁମର ଛାଣି ଓ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାରା ଦେହକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛି; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଉତ୍ତାପିତ ନୁହେଁ, ସେମାନେ କୌଣସି କ୍ଷତି ଭୋଗିନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଚାପି ନେଇଛନ୍ତି, ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ, ଏହି ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୌମା ଝରଣା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଯାଉ; ଏହି ଝରଣା ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆଲୋକ ଜାଣିଛି। ଜାଗିଉ, ସୌମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଝରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କର; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତି ଆଣ, ଆଲୋକ ଆଣିବାରେ ସହଯୋଗ କର। ମିତ୍ରଗଣ, ପବିତ୍ର ଝରଣା ପାଇଁ ବସିଯାଉ, ଗାନ କର; ଶିଶୁକୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ କର। ତାଙ୍କୁ, ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ସୌମାକୁ, ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ମିତ୍ରଗଣ ଗାନ କର; ଶିଶୁକୁ ଅର୍ପଣ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ଏହି ଶିଶୁ, ମହାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ସତ୍ୟର ଆଲୋକକୁ ଆଗ୍ରେ ଆଣେ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁକୁ ଦ୍ୱିତୀୟତ୍ୱ ରେ ଧାରଣ କରିଛି। ପବିତ୍ର ଝରଣା, ଶକ୍ତି ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ସଭା ପାଇଁ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର; ମଧୁର ସୌମା, ପାତ୍ର ପାଇଁ, ଆମର ଆସନକୁ ଆସ। ପବିତ୍ର ସୌମା ତାଙ୍କ ଝରଣା ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସିଛି, ବାଧା ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି; ଶବ୍ଦର ଆଗ୍ରେ, ଗର୍ଜନ କରୁଛି। ପବିତ୍ର ଦକ୍ଷ ସୌମା ପାଇଁ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଛି; ସେ ଅର୍ପଣରେ ଆନନ୍ଦ କରେ, ଚିନ୍ତା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଦକ୍ଷିଣା ପରି। ଓ ସୌମା, ଚାପି ହୋଇଥିବା, ଆମକୁ ଗୋ, ଘୋଡ଼ା, ଦକ୍ଷତା, ଧନ ଦେଉ; ଶୁଦ୍ଧ ରଙ୍ଗକୁ ଗାଁ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖ। ଗାୟକମାନେ ଆମ ପାଇଁ, ଧନ ଦେବାକୁ, ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି; ଗୋମାନେ ଦ୍ୱାରା ରଙ୍ଗରେ ତୁମକୁ ଭୂଷିତ କରିବା। ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଶ୍ୟାମ ଘୋଡ଼ାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ପବିତ୍ର ହୋଇଛି; ସେ ଭଲ ବସ୍ତୁରେ ଆନନ୍ଦ କରେ; ଗାୟକମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସ, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଯଶ ଆଣ। ପବିତ୍ର ସୌମା, ପାତ୍ରକୁ ଘେରି ଝରି, ମଧୁର ସ୍ୱାଦ ପ୍ରବାହ କରେ; ଋଷିମାନଙ୍କର ଗୀତ ଏହି ଉପରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ, ସାତଟି ଗାନ ଚାରିପଟେ ହେଉଛି। ଅତିମଧୁର, ଅତିବୁଦ୍ଧିମାନ ସୌମା, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଝରିବା; ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆନନ୍ଦ, ଅତିଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦ ତୁମର ହେଉ। ଓ ପୋଷଣର ପ୍ରଭୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯଶ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠି ଦେଇ ଚମକ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ଦେବତା; ମଧ୍ୟମ ପାତ୍ରକୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ, ଯୁବକ ପରି। ଓ ଚାପିବା ମାନେ, ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ପରି ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ ଝରା, ବ୍ୟାପକ ଓ ଦୂରପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଅପାର ଦିଗରେ ଝରିବା, ଜଙ୍ଗଲରୁ ମୁକ୍ତ ନଦୀ ପରି। ଏହି ହେଉଛି ଆନନ୍ଦ ଦେବା, ହଜାର ଝରଣା ଧାରୀ ବଳି, ଆକାଶରୁ ଦୁହାଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଧନ ଧାରଣ କରେ। ସେ ଚାପି ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଧନ, ସମ୍ପଦ, ଅର୍ପଣ, ଭଲ ଘର ଆଣେ, ସୌମା ଭଲ ନିବାସ ଦେଇଥିବା। ପବମାନା, ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରକାଶ କର, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଘୋଷଣ କର। ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ଚାପି ହୋଇ, ଛାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ, ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପରି ଝରି, ଜଳ ଝରଣା ପରି ଖେଳ କର। ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ସହିତ, ଗାଁ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିବା ପାଶାଣ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି, ଗୋ ଓ ଘୋଡ଼ା ଘେରା ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ବୀର ପରି ଆମର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ତା ଆଣ। ଏହିପରି, ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତ, ଜଙ୍ଗଲରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୌମା, ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଶ ଦେଉ, ତୁମେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଅଛ; ଓ ଶୁଭ୍ର ଦାଡିଧାରୀ। ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କର ରାଜା, ସେମାନେ ଉପରେ ଶାସନ କରେ; ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆକାରର ଯାହା ବି ଉପାସକକୁ ଦେଇଥିବା, ଧନ ଦେଇଥିବା, ନିକଟରୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିବା। ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି, ଆକାଶ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ମାନବ ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମହାନ ଆନନ୍ଦ ମିଳିଥିବା। ଓ ଵରୁଣ, ଆମ ପାଖରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଫାନ୍ଦକୁ ଉଠା; ନିମ୍ନତମ ଓ ମଧ୍ୟମକୁ ମୁକ୍ତ କର; ଏହାପରେ, ଓ ଆଦିତ୍ୟ, ତୁମର ନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା, ଅପରାଧ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ଆମେ ଅଦିତିକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଉ। ପବିତ୍ର ସୌମା, ତୁମେ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବାକୁ, ସଦା ଜୟୀ ହେବାକୁ ସହଯୋଗ କର; ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ନଦୀ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଆମକୁ କ୍ଷତି ଦେଉନାହିଁ। ଏହି ଜନକୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞ, ବରୁଣ, ମାରୁତ୍ସ ପାଇଁ, ସୌମା ଝରିବା, ବ୍ୟାପକ ଦିଗ ଦେଇ। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଯଶ ଚାହି, ଓ ଉତ୍କଳ, ଆମେ ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଅଛୁ। ମୁଁ ଋତର ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ, ଦେବତାମାନେ ଠାରୁ ପୂର୍ବ, ଅମୃତତ୍ୱର ନାମ; ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଦିଅ, ସେ ଏହା ପାଉଛି—ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ, ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବାକୁ ଖାଉଛି। ତୁମେ ଏହାକୁ କଳା ଗାଁ, ଲାଲ ଗାଁ, ଚିତ୍ରିତ ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ, ଚମକୁଥିବା ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରିଛ।