ସାମଵେଦଃ

ପବିତ୍ର ଜଳରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ସୋମା, ତୁମେ ତୁମ ଧାରାରେ ଶୁଦ୍ଧି ଆଣି, ଜଳର ଅବରଣରେ ଶୋଭିତ ହେଇ, ସତ୍ୟର ଆସନରେ ବସିଛ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ସୋମା, ଯେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅର୍ପଣ ରହିଛି, ଚାରିପାଖରେ ଚାଲିଥିବା ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପିଟି ଏହି ସୋମାକୁ ବାହାର କରାଯାଇଛି। ପ୍ରସ୍ତର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ୱନିରେ ସୋମା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଧା ପାର କରି ଅକ୍ଷତ ରହି, ଏକ ନଗରରେ ମଣିଷ ଯେପରି, ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଆସନ ନେଇଛନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ କୃପା ପାଇଁ, ସୋମା ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା ନଦୀ ଭଳି, ଚାଳି ରସରେ ଉତ୍ସାହ ଭରି, ସଦା ଜାଗୃତ ରହି, ମଧୁ ଭରିଥିବା ପାତ୍ରକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଉତ୍ସାହିତ ଦ୍ୱନିରେ, ପ୍ରେସରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସୋମା ତ୍ୱରିତ ଚାଲିବାରେ ଆସୁଛନ୍ତି; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଘୋଡା ଭଳି, ମନୋହର ଧାରାରେ ଚଳିଛନ୍ତି। ଦିନକୁ ଦିନ ତୁମ ସାଠିତି ମିତ୍ରତା ଚାହିଲି, ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି, ତୁମେ ଆସିବାକୁ ଦୟା କର। ସମୁଦ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧ ହାତରେ ପବିତ୍ର ହେଉଥିବା ସୋମା, ଉଚ୍ଚାରଣ ପ୍ରଚୋଦିତ କରି, ବହୁ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଇ, ପବମାନା ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଉତ୍ସାହ ଦେଇଯିବା ଦ୍ୱାରା, ଉତ୍ସୁକ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମୁଦ୍ରର ବିସ୍ତୃତିରେ ଉତ୍ସାହିତ ସୋମାକୁ ପ୍ରବାହ କରିଛନ୍ତି। ପବିତ୍ର ହେଉଥିବା ସୋମା, ସଦା ଜାଗୃତ ଏବଂ ପ୍ରିୟ, ଅନେକ ଆବରଣରେ ଘିରିଛି; ତୁମେ ଅଙ୍ଗିରସ ଭଳି ବିଦ୍ୱାନ ହୋଇଛ, ମଧୁରତାରେ ଆମ ପୂଜାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ, ମାରୁତମାନେ ପାଇଁ, ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଧାରାରେ ପ୍ରସ୍ତର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଥିବା ସୋମା, ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଛନ୍ତି। ସୋମା, ଶକ୍ତି ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ବସ୍ତୁ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି; ତୁମେ ସମୁଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଆଧାର, ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥିବା ଜଳ। ପବମାନା ସୋମାମାନେ ତାଙ୍କର ଧାରାରେ ଫିଲ୍ଟର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି; ମାରୁତ ସହିତ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ସୋମା ଚଳିଛନ୍ତି। ତ୍ୱରିତ ଚଳି, ପାତ୍ରକୁ ଘୂରି, ବସିଯିବାକୁ ସୋମାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆଣନ୍ତି। ତ୍ୱରିତ ଘୋଡାକୁ ଯେପରି ଚାଳିବାକୁ ଆଣନ୍ତି, ତେଣୁ ସୋମାକୁ ଦର୍ବାସନରେ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ଉଷଣାସ ଭଳି ଜ୍ଞାନର ପ୍ରକାଶ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ବିସ୍ତାର କରି, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୋମା, ଦ୍ୱନିରେ ଶୁଭ୍ର ଶପାଟା ଭଳି ପ୍ରକାଶ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି। ତିନି ଧ୍ୱନିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ଅଗ୍ନି ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ସତ୍ୟର ପ୍ରେରଣା ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଚଳିଛି। ଗାମାନେ ତାଙ୍କର ନାଥକୁ ଖୋଜି, ଉତ୍ସୁକ ଚିନ୍ତା ସୋମାକୁ ଯାଉଛି। ତ୍ୱରିତ ଧାରା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଭିରାମ, ପବିତ୍ର ହେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଯାଉଛି; ପିଟିଥିବା ରସ ଫିଲ୍ଟରକୁ ଘୂରି, ଦ୍ୱନିରେ ଗୃହ ଭଳି ହୋତାର ସହିତ ଗାମାନେ ଯୁକ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି। ସୋମା ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ, ଚିନ୍ତାର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦିବି-ପୃଥିବୀର ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁର ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି। ଧ୍ୱନିମାନେ ତ୍ୱରିତ ଏବଂ ତ୍ରିଗୁଣୀୟ ଯୁବା ସୋମାକୁ ଡାକିଛନ୍ତି; ଅରଣ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣା ଭଳି, ଧନ ଦେଇଥିବା ଦେବତା ରତ୍ନ ଦେଇଛନ୍ତି। ସୋମା ସମୁଦ୍ର ପାର କରି, ପ୍ରଥମ ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କରି, ଜୀବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଶିର୍ଷ ଫିଲ୍ଟରରେ ବଡ଼ ସୋମା ବଢ଼ିଛି, ପ୍ରସ୍ତର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱନି ହେଉଛି। ପିତିଥିବା ସୋମା, ଜଳର ଗର୍ଭରେ ବସି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପିଟିଲେ ସ୍ପଷ୍ଟ ପଥ ଦେଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଚିନ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏହି ମଧୁର ସୋମା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଫିଲ୍ଟର ଉପରେ ବହି, ଅନେକ ଦାନ ଦେଇ, ପବିତ୍ର ଦର୍ବାସନରେ ବସିଛନ୍ତି। ମଧୁର, ନିୟମାନୁସାରୀ, ଜଳରେ ଶୋଭିତ ସୋମା, ଅଚଳ ଶିର୍ଷରେ ବହି, ଘୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରକୁ ଉପରେ ଉଠି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଛନ୍ତି। ନାୟକ ସୋମା ଗୋମାନେ ଖୋଜି, ରଥର ଶିର୍ଷରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ତାଙ୍କର ସେନା ଆନନ୍ଦ କରି, ମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ଅଭିରାମ ଦେଇଛନ୍ତି। ମଧୁର ଧାରା ନୂତନ ଭାବେ ବହି, ପବିତ୍ର ହେଲେ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ପାର କରି, ପବମାନା ସୋମା ଗୋମାନେ ର ଆଶ୍ରୟକୁ ବହି, ନିଜ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ, ବଡ଼ ଧନ ପାଇଁ ସୋମାକୁ ପିଟି; ମଧୁର ଭାବେ ବହି, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦେବତା ଇନ୍ଦୁ ପାତ୍ରରେ ବସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତୁ। ଦିବି-ପୃଥିବୀର ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା, ପୁରସ୍କାର ଖୋଜିଥିବା ରଥ ଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯାଇ, ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଧନ ତାଙ୍କର ହାତରେ ରଖିଛନ୍ତି। କୁଶଳ କର୍ମୀ, ମନର ଆକାଂକ୍ଷା କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା, ଦୀପ୍ତ ଅନ୍ୱିଲରେ ନିୟମ ଗଠନ କରି, ଉତ୍ସୁକ ମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରିୟ ନାଥକୁ ଖୋଜି, ଗାମାନେ ପାତ୍ରରେ ଇନ୍ଦୁକୁ ଖୋଜିଛନ୍ତି। ଦଶ ଭଉଣୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଧାରା, ସୋମାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସୋମା ଚାଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଶ୍ୱ ଭଳି, ପାତ୍ରକୁ ପୁରସ୍କାର ଅଶ୍ୱ ଭଳି ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସୋମାରେ, ବିଜୟୀ ସେନା ଭଳି, ଦୀପ୍ତ ଚିନ୍ତା ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଭଳି ଜଳକୁ ଚୟନ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଭଳି ସୋମା ପଥରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦୁ, ଅନେକ ଗାଁ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମା ଶକ୍ତି ଖୋଜି, ଦୂତକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ଅପରାଧୀକୁ ଦୂର କରି, ବିଶାଳ ସ୍ଥାନ ଦେଇ, ଜନମାନଙ୍କର ରାଜା ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ରତାରେ, ଧନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଧାରାରେ ବହି, ବିଧ୍ୱଂସକ, ପବନ ଭଳି ଚଳିବା, ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁମେଧା ମାନେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି। ବଡ଼ ସୋମା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜଳର ଅଣ୍ଡ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଚୟନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରରେ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ପବିତ୍ର ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ତ୍ୱରିତ ସୋମା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧର ରଥ ଭଳି, ଚିନ୍ତା ଓ ପ୍ରଥମ ପ୍ରେରଣାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛନ୍ତି। ଦଶ ଭଉଣୀ ଶିର୍ଷରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।