ସାମଵେଦଃ

ପ୍ରଭାତ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ସେ ଆସି ଉତ୍ସବର ଆରମ୍ଭ କରେ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଏହି ବିଶ୍ୱ ତ କାହିଁପାଇଁ ଅଛି? ଏହା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦିଗରେ ଉପସ୍ଥିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପହାର ଧାରା ନଦୀ ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପହଁଚୁ। ଆମେ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିଥିବା ପୁରସ୍କାରକୁ ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଶତଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଶୂରବିରମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହାରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଆମ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଝରିଦିଅନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ତିନି କଦ୍ରୁକ ଯଜ୍ଞରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ବାର୍ଲି ମିଶ୍ରିତ ସୋମ ପାନ କରିଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ଏହାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ବିଶାଳ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଥିଲେ; ଦେବତା ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ, ସତ୍ୟ ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା। ଏହି ହଜାର ମାପର ଦେବତା, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ଚିନ୍ତା, ଆଲୋକ, ଋତର ଧାରକ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ପ୍ରଭାତମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ, ଗାଈଁକୁ ଖୋଜିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୂରରୁ ଆସ, ସଭାର ନାୟକ ଭାବେ ଆସ; ରାଜା ଭାବେ, ସତ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ, ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛୁ, ପିତାଙ୍କୁ ପୁଅମାନେ ଯେପରି ଡାକେ, ସେପରି ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ। ମୁଁ ସେଇ ଦାନଶୀଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତକୁ ଏକତ୍ର ଧରିଥାନ୍ତି, ଅଜୟ, ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଗୀତ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜ୍ୟ; ସେ ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଆମ ପାଇଁ ସବୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ ଖୋଲନ୍ତୁ। ଆମେ ଶୁଣିବା; ଆମେ ଆଗରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖିବା; ଏବେ ଆମେ ଦେବତା ସକ୍ତିକୁ ବାଛିବା; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁକୁ ବାଛୁ; ସେମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନାଭିରେ ଯୋଗ ଦେଲେ, ତେବେ ଆମର ଚିନ୍ତା ଦେବତାଙ୍କୁ ପହଁଚେ। ଆମର ଚିନ୍ତା ବିଶାଳ ବିଷ୍ଣୁ, ପର୍ବତର ମାରୁତ ଓ ତାଙ୍କ ସେନା, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ଶକ୍ତି, ଆଶୀର୍ବାଦ, ନିୟମର ପାଳକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଯାଉ। ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣର ଆଲୋକରେ, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷକୁ ଜୟ କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି; ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ଝରଣାମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେ ସପ୍ତ ସ୍ତୁତି, ସପ୍ତ ମୁଖ ସହିତ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ମୁଁ ସେଇ ସବିତା ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜ୍ଞାନୀ କାର୍ଯ୍ୟର, ସତ୍ୟ ଚେଷ୍ଟାର, ଧନର ଧାରକ, ପ୍ରିୟ ଚିନ୍ତାର; ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଉନ୍ନତ, ଚେଷ୍ଟା ଚମକୁଛି; ସୁବର୍ଣ୍ଣହସ୍ତୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟର, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ଆକାଶକୁ ମାପିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜାରୀ, ଦାନଶୀଳ, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ନୀତିମାନ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ କ୍ରିୟାର ଦେବତା, ଘୃତ ପ୍ରସାରକ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା, ଘୃତକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିବା ଦେବତା ଭାବେ ମନେ କରେ। ହେ ବୀର ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ପ୍ରାଚୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଉଚ୍ଚରିତ; ଦେବତାର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଜଳ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଶକ୍ତିରେ ପୂରଣ କରିଥିଲ, ଶତଶକ୍ତି, ପୋଷଣ ଓ ଭୋଜନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲ। ଏପରି ଉତ୍ସବରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ... ହେ ପବମାନ ସୋମ, ତୁମେ ଚାପିବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମର ସ୍ଥାନ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ; ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି। ସବୁଠାରୁ ମଧୁର, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଝରଣା ସହିତ, ହେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚାପି ଦିଅ। ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମ ଝରଣା ସହିତ ମାରୁତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହିଯାଅ; ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କର, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ତୁମ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଉତ୍ସାହ ସହିତ, ପବିତ୍ର ପାନୀୟ ନେଇ, ଦୁଷ୍ଟତା ନାଶକ ଦେବତା, ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ତିନି ଶବ୍ଦ ଉପରେ, ଗାଈଁମାନେ ଦୁଧ ଦେଉଛି, ପିତଳିଆ ଏକ ଗର୍ଜନ କରୁଛି। ହେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତ ପାଇଁ, ସବୁଠାରୁ ମଧୁର, ଶ୍ରୁତିର ଗର୍ଭରେ ବସି, ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିନ୍ଦୁ, ନିପୁଣତାରେ, ପାନୀୟରେ ବସିଛି, ପର୍ବତର ମାନ୍ୟ ଗୃପ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏକ ଗରୁଡ଼ ଭଳି। ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଦେବତାମାନେ ପାନ କରିବା ପାଇଁ, ହେ ପିତଳିଆ, ଆନନ୍ଦ ମାରୁତ ଓ ବାୟୁ ପାଇଁ। ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସୋମ, ପର୍ବତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଛାଣି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ; ଆନନ୍ଦରେ ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ ଋଷି, ସନ୍ତାନରେ ବସି, ଧ୍ୱନି ସହ ଗତି କରନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରେରଣାରେ, ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି। ଚାପିଥିବା ସୋମ, ଆନନ୍ଦରେ ଆମ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ, ଦାନଶୀଳ, ସଭାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଛି। ଜ୍ଞାନୀ ସୋମମାନେ, ମହିଷ ଭଳି, ଲହରି ଭାବରେ ଜଳକୁ ଆଣନ୍ତି, ବନକୁ ଭେଦି ଚାଲନ୍ତି। ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଚାପିଥିବା ସୋମ; ଆମକୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କର; ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂର କର। ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ପବିତ୍ର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଦୃଶ୍ୟ କରନ୍ତି। ବିନ୍ଦୁ, ଛାଣି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚେତନ, କବିମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଚିନ୍ତାକୁ ଚାଳକ ଭଳି ଆଗକୁ ନେଉଛି। ତ୍ୱରିତ, ଗାଈଁ ଓ ଘୋଡ଼ା ଜିତିଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମମାନେ, ବୀରତା ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ। ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଦେବତା, ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ; ତୁମର ଆନନ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉ; ସଠିକ ମାର୍ଗରେ ବାୟୁ ଉପରେ ଚଢ଼। ପବିତ୍ର ସୋମ, ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ୱର୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ବଜ୍ର ଭଳି; ବିଶ୍ୱ ଆଲୋକ। ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବିନ୍ଦୁମାନେ, ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ, ମଧୁର ଧ୍ୱନି ସହିତ ପ୍ରବାହିତ। ଋଷି ନଦୀର ଲହରି ପଠାଇଛନ୍ତି, ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସି; କବିକୁ ଧାରଣ କରି, ବହୁ ଆଶା ନେଇ, ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭାତରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା, ଗାଈଁ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ଛାଣି ଓ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ସୋମକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ଷଷ୍ଠ ଚାପିର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ। ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଜ୍ଞାନୀ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଋଷିଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରନ୍ତି।