ସାମଵେଦଃ

ଏକ ଦିନ, ଏକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରୃଷିମାନେ ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବିନ୍ଦୁ—ସୋମା—କୁ ଉତ୍ସାହ ପାଇବା ପାଇଁ ଚାଲାଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସୋମା, ଭାଗା ପାଇଁ ରୃଷିର ଭାବରେ ଜଳର ଆଲିଅଁ ଶୟନ କରିଥିଲା। ଏହି ସୋମା ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ଚାଲାଣ ହୋଇ, ବଡ ଶାସନ ପାଇଁ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲୁ; ତିନି ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦିନେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସମୀପରେ କିଏ ଅବିରଳ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି? କିଏ ମରଣଶୀଳ ଅଥବା ସ୍ୱୟଂ ଅଶ୍ୱାରୂଢ଼? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉତ୍ତର ଆଗକୁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ, ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ କହୁଛୁ—ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ଆମେ ଆଜି ଏହି ଶୀଘ୍ର ଅଶ୍ୱ ଶକ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଶକ୍ତି, ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ। ବୀରମାନେ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି; ଆମେ ଦେବତା ସବିତାର ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଶକ୍ତି, ପୁରୁଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛୁ। ଶୀଘ୍ରମାନେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପାଇଁ ଜିତିବେ। ସୋମା, ତୁମେ ଗୌରବରେ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶୁଭ୍ର, ମହାନ, ସଦା ନବୀନ, ପୁରୁଣା ରାସ୍ତା ଅନୁସରଣ କରି ଭାଗିଯାଉ। ଏହି ଯାତ୍ରାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧ ହେଉଛି ପଞ୍ଚମ; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ, ସମସ୍ତ ଦିଶାରୁ ଆମେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ, ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ପୂଜାରେ, ଯିଏ ପୂଜାର ଅଧିକାରୀ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଅଛି। ପୂଜାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତୋଳିତ କରି, ଶତ୍ରୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ହୋଇଥିଲା। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ଶିଳ୍ପୀ, ଅଶ୍ୱ ପାଇଁ ରଥ ତିଆରି କଲେ, ତୁମ ପାଇଁ ଉଜ୍ଵଳ ଉକ୍ଷିପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ହେ ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ। ସେ ସୁଖଦ ପଦ, ଉଦାର ଦାନ ଦେଇଥିଲେ; ସେ କୌଣସି ଆକାଂକ୍ଷା ଭଙ୍ଗ କରିନାହିଁ, ଧନୀମାନଙ୍କ ଧନକୁ କ୍ଷତି କରିନାହିଁ। ଗାଁମାନେ ସଦା ଶୁଭ୍ର, ସବୁ ଦେବତା ସଦା ଦୋଷରହିତ। ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ, ଗାଁମାନେ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ; ତାଙ୍କ ମଧୁର ଦୁଧ ପାଉଁଥିବା ଶିରା ରାସ୍ତାରେ ଆସନ୍ତୁ। ମଧୁରତାରେ ବସି, ଆମେ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଛୁ; ଉନ୍ମେଷ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ମାରୁତମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରିଥିଲେ; ଯୁବ, ପ୍ରଶଂସିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତୋଳିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଗୀତ ଗାଉ, ଭୃତ୍ର ନାଶକ, ପ୍ରେରିତ, ଯେଉଁଥିରେ ଆପଣମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଅବିରତ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ହୋମ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଉତ୍ତମ ରଥର ଅଧିକାରୀ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମର ନିକଟତମ, ଆମ ପ୍ରତିରକ୍ଷକ, ଶୁଭ, ଆଶ୍ରୟ ଦେବତା। ଭାଗା, ଉଜ୍ଵଳ, ଅଗ୍ନି ପରି, ବଡ଼ ଧନ ଦେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ସଭାରେ, ଏହା ପ୍ରଚାର କର; ଏବେ ଆସନ୍ତୁ। ଉଷା, ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ, ସୁନ୍ଦର ଜନ୍ମ ନେଇ ରାସ୍ତା ଚଲାଇଥିଲେ। ଏହି ଜଗତ କିଏ ପାଇଁ ଅଛି? ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ। ଦାନଗୁଡିକ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆସନ୍ତୁ, ନଦୀପରି ଏହା ତାଙ୍କ ରାସ୍ତା ଅନୁସରଣ କରୁ। ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ପୁରସ୍କାର ଆମେ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ; ଶତ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ତମ ବୀରମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଛୁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଆମେ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଦେଇଥିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ପାଇଁ ଧନଦାନ କର। ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ତ୍ରିକଦ୍ରୁକ ଯଜ୍ଞରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ବାର୍ଲି ମିଶ୍ରିତ ସୋମା ପିଇଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ; ସେ ଏହାରେ ଆନନ୍ଦ କରି, ବଡ ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହିଥିଲେ; ଦେବତା ଦେବତାଙ୍କୁ ସହିତ, ସତ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ ସତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା। ଏହି ଦେବତା, ହଜାର ମାପର, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଚିନ୍ତା, ଆଲୋକ, ଋତର ଧାରକ, ଉଜ୍ଵଳ, ଉଷାମାନେ ମିଶାଇ ଆଣିଥିଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ, ନିଷ୍କପଟ, ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ, ଗାଁ ଖୋଜୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୂରରୁ ଆସନ୍ତୁ; ସଭାର ନାୟକ ଭାବରେ ଆସନ୍ତୁ; ରାଜା, ସତ୍ୟ ନାୟକ ଭାବରେ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ, ପିତାକୁ ଡାକୁଥିବା ପୁଅମାନେ ପରି। ମୁଁ ଏହି ଉଦାର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତକୁ ଏକତ୍ର କରୁଥିବା, ଅଜେୟ, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି; ତିନି ଧନ ପାଇଁ ଆମ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ; ଉକ୍ଷିପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଆମ ପାଇଁ ସବୁ ଶୁଭ ରାସ୍ତା କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଆଗରେ ବସାଇ, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଚୟନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ ଚୟନ କରିବା; ତାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟାରେ, ଉଜ୍ଵଳ ନାଭିରେ ଯୋଗ ଦେଲେ, ଆମ ଚିନ୍ତା ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରେ। ଆମ ଚିନ୍ତା ବଡ ବିଷ୍ଣୁ, ପର୍ବତର ଜନ୍ମିତ ମାରୁତମାନେ, ତାଙ୍କ ସେନା, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ଶକ୍ତି, ଆଶୀର୍ବାଦ, ନିୟମ ଧାରକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଯାଉ। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତେଜରେ, ପବିତ୍ର, ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ଜୟ କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି; ତାଙ୍କ ପିଠରେ ନଦୀମାନେ ଉଜ୍ଵଳ, ପବିତ୍ର; ରକ୍ତିମ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେବତା, ସପ୍ତ ଗୀତ, ସପ୍ତ ମୁଖରେ ସମସ୍ତ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରିଥିଲେ। ମୁଁ ସବିତାର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ, ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛା, ଧନଧାରୀ, ପ୍ରିୟ ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି; ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଉଚ୍ଚ, ଇଚ୍ଛା ତେଜସ୍ୱୀ; ସୁବର୍ଣ୍ଣହସ୍ତ, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଆକାଶକୁ ମାପିଥିଲେ, ସ୍ୱୟଂ-ତେଜସ୍ୱୀ। ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜାରୀ, ଉଦାର, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରୁଛି; ତିନି ନିଖାରା ରିତିରେ, ଦିବ୍ୟ ଦୟାରେ, ଘୃତର ରାସ୍ତା ଫେଳାଇ, ଉଜ୍ଵଳ ଅଗ୍ନିରେ, ସୁଧା ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଆଦି, ପୁରୁଣା କାର୍ଯ୍ୟ, ହେ ବୀର ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗରେ କଥା ହେବା ଯୋଗ୍ୟ; ଦେବତାର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଜଳ ଖୋଲି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବାହିତ କଲେ; ଶତ ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ପୋଷଣ ଦେଲେ, ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ଉତ୍ସବରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏପରି ଷ୍ଟୁତି କର; ହେ ପବମାନା, ଚାଲାଣରୁ ଜନ୍ମିତ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ଆସନ ରଖିଛ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁରକ୍ଷା, ବଡ କୀର୍ତ୍ତି। ସବୁଠୁ ମଧୁର, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଧାରାରେ, ସୋମା, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚାଲାଣ ହୋଇ ପିତାବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।