ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ: "ଏ ଅଗ୍ନିଦେବ, ଆପଣ ଆମକୁ ଦୁଲ୍ଲଭ ସମ୍ପଦ ଓ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ । ଆପଣ ଦାତା ଓ ଧନର ରଥୀ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛୁ, ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ ।" ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ଏହି ବିଶ୍ୱର ନୀତିକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି, ଆପଣ ରକ୍ଷକ ଓ ଋଷି । ଉତ୍ସାହିତ ଭକ୍ତମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ସେହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନିର୍ମାତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଶୁଭ କୀର୍ତ୍ତିମୟ ଧନ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ଉତ୍ତମ ପରାମର୍ଶ ଓ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧନ ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ପ୍ରଥମେ ମଧୁ ଉପଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଆମର ସ୍ତୁତି ଯାଉ—ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ । ମୁଁ ଏହି ଭକ୍ତି ସହ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛି, ସେଉଁଠି ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ପ୍ରିୟ, ଶୀଘ୍ର ଓ ଅକ୍ଷୟ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ ଓ ଅମୃତ ଦୂତ । ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲ ମାଛି ଲୁଚି ରହନ୍ତି, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ହବି ଉଠାଏ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ରହିଥାନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ସେଉଁଠି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାର୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ, ଯାହାରେ ଧର୍ମ ନିର୍ମିତ । ଆମ ସ୍ତୁତି ଏହି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ମହାନ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଦେଉ । ଅଗ୍ନି ଗୃହପତି ଭାବେ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଯଜ୍ଞରେ ପାଥର ଓ କୁଶ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ମୁଁ ମାରୁତ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦାକୁଛି, ଯେଉଁମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ଚାହୁଁଛି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖା ବିଶିଷ୍ଟ; ଧନ ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଓ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ସଂଗୀଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଆମ ଆବାହନ ଶୁଣନ୍ତୁ । ମିତ୍ର ଓ ଆର୍ୟମାନ ଆପଣ ସହ ସକାଳ ଯଜ୍ଞରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନି, ଦିବୋଦାସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଆକାଶ ଛାୟାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ । ଆପଣ ଏଠାରୁ କିମ୍ବା ଦୀପ୍ତିମାନ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଯେଉଁଠୁ ଆସନ୍ତି, ମୋ ଦେହ ଓ ମୋ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ । ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲ ମାଛି ଚଳିଥାନ୍ତି, ମାଆମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ସେ କେବେ ଦୂର କିମ୍ବା ନିକଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫେରି ଆସିବାରେ ବିଫଳ ହୁଏନାହିଁ । ମନୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ମାନବତା ପାଇଁ ଆଲୋକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ; କଣ୍ବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜନ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ଦେବତାମାନେ ଧନର ଦାତା, ଯଜ୍ଞର ଦୁଇ ଅଂଶରେ ଧନର ଧାରା ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତୁ; ସୋମ ଚାପି, ପୂରଣ କରନ୍ତୁ, ଆରମ୍ଭରେ ଦେବତା ଆପଣ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନିତ । ବୃହସ୍ପତି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ, ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ ଆସନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ ନାୟକ, ଶୂରବୀର, ଧନଦାତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାନ୍ତୁ । ଦେବତା ସବିତା ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଉନ୍ତୁ; ଶକ୍ତି ଦେବାଳୁ, ତାଙ୍କୁ ଡାକିବା ସମୟରେ, ସେ ଉଚ୍ଚ ହେଉନ୍ତୁ । ଯିଏ ଧନ ଚାହେ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ସେ ଶୂରପୁତ୍ର ଲାଭ କରେ, ଅଗ୍ନି, ଶ୍ରୁତିପ୍ରିୟ, ଶତଗୁଣ ଧନରେ ସ୍ୱୟଂ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ । ସ୍ତୁତି ଓ ଶବ୍ଦରେ ଆମେ ଅନେକ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବାଛୁଛୁ, ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅତିଥି ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ । ଏହି ଅଗ୍ନି ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟର ନାଥ, ଧନ ଓ ବୃଦ୍ଧିର ମାଲିକ, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟର ଅଧିପତି । ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ଗୃହପତି, ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ, ହବି ବାହକ, ସବୁଜ୍ଞ, ଆପଣ ଆମର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି । ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମିତ୍ର ଭାବେ ଦେବତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଛନ୍ତି, ଜଳର ସନ୍ତାନ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପବିତ୍ର । ହବି ଦେଇ ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ, ପୁରୋହିତ ଗୃହପତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ବସାଇବେ; ଇଡା ଆସନରେ ସମ୍ମାନ ସହ ଅର୍ପିତାର୍ଥୀ ଅତିଥିଙ୍କୁ ପୂଜିବେ । ଯୁବା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଛାତି, ମାଆମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି ସମର୍ଥନ ନେଇଥିଲେ; ଜନ୍ମ ସମୟରେ ବିଳମ୍ବ କରିନଥିଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ । ଏହି ତୁମର ଏକ ରୂପ, ସେହି ଅନ୍ୟ; ତୃତୀୟ ଆଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର; ଶୋଭାମୟ ଦେହ ଓ ରୂପ ଧାରଣ କର, ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ । ଯୋଗ୍ୟ ଜାତବେଦାସ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ତୁତି ଦେଉଛୁ, ଆମ ଚିନ୍ତା ରଥରେ; ଆମ ସଭା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଶୁଭ ହେଉ, ଆମେ ତୁମ ସାଖ୍ୟ କୁ ହରାଇବା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଅତିଥି, ଦୃଷ୍ଟା, ସ୍ୱାମୀ, ଦିଗନାୟକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ସ୍ୱର୍ଗର ମୁଣ୍ଡ, ପୃଥିବୀର ଆଧାର, ଋତରୁ ଜନ୍ମିତ, ପାତ୍ର ସମୀପବର୍ତ୍ତୀ । ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଜଳ ଚାଉଁଥାଏ, ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଝରିବା ପରି; ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ଗୀତ ଶକ୍ତି ଆଣେ, ଯେପରି ଅଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରେ । ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞର ରାଜା, ରୁଦ୍ର, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ପୁରୋହିତ, ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରାଚୀନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରୂପୀ, ସାହାଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉ । ରାଜା ପୂଜା ସହିତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ମୁଖ ପୂଜିତ, ଅଗ୍ନି ଉଷା ଆସିବା ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ । ବଡ଼ ପତାକା ନେଇ ଅଗ୍ନି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ବୃଷଭ ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି; ମହିଷ ଜଳର କୋଳରେ ଉଠିଯାନ୍ତି । ଦୀପ୍ତିମାନ କିରଣରେ ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସିତ, ଦୂରଦର୍ଶୀ ଗୃହପତି, ଆହ୍ୱାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ । ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି ଦିନ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ଗାଈ ତାଙ୍କର ତନ୍ତୁ ଯେପରି ଛାଡ଼େ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁବକମାନେ ଉଠିବା ପରି, କିରଣ ଆକାଶ ଦିଗକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ ।