ଏକ ଦିନ, ବୃତ୍ର ନିବାରଣକାରୀ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଡାକିଲେ ଅର୍ଚ୍ଚନାକାରୀମାନେ—“ହେ ଦୟାଳୁ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଦୁଇଟି ବୟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୋଗ କର, ଆସ, ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ସୋମ ରସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ, ଗାୟକମାନେ ତୁମ ନିକଟରେ ଆଶା କରିଛନ୍ତି।” ଏହି ଦିନ, ଅର୍ଚ୍ଚନାକାରୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ଅଞ୍ଜଳି ଭରି ଉପହାର ଦେଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ନିଜ ଭଉଣୀଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ଦିନ ଉପଲକ୍ଷେ, ଦିବ୍ୟ ଉଷା—ସ୍ୱର୍ଗର ଚମକୁଥିବା ଝିଅ—ପ୍ରକାଶ ହୋଇଛି। ସେ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବଡ଼ ଜଳମାନେ ଚୟନ କରିଛି, ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆଲୋକରେ ପରିଣତ କରିଦେଇଛି। ଏହି ସ୍ୱର୍ଗର ଉଷାମାନେ ଆଶ୍ୱିନ୍ମାନେକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛି, କାରଣ ଆଶ୍ୱିନ୍ମାନେ ଘର ଘର ଘୁଞ୍ଚି ଦୟା ଦେଇଥାନ୍ତି। କିଏ, ଆଶ୍ୱିନ୍ମାନେ, ଦେବତା କିମ୍ବା ମର୍ତ୍ୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ କରିଛ, କିଏ ତୁମ ଦୟାରେ ରାତି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିଛି? ତୁମର ମଧୁର ସୋମ, ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିଛାଯାଇଛି, ଆଶ୍ୱିନ୍ମାନେ, ଦିନ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏହା ପିଉ, ଉପାସକଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ। ମୁଁ ସଦା ଚାହାଁ ଦେଇ, ସୋମ ରସ ପାଇଁ ଆଶ୍ୱିନ୍ମାନେକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ଧନୁର ତାଣି, କିମ୍ବା ଶିକାରୀ ପଶୁ ପରି, ତୁମେ କଦାଚିତ୍ ଉପହାରରେ ବିଫଳ ହେଉନାହିଁ; କିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୟା ଚାହିବାକୁ ଚାହେନି? ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ସୋମ ରସ ଚାପିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ, କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ର ତିବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଅଛନ୍ତି; ଏବେ ଏହି ପ୍ରବଳ ଦେବତା ଦୁଇଟି ବୟ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୋଗ କରିଛନ୍ତି, ବୃତ୍ର ନିବାରଣକାରୀ ନିକଟରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଯୋଗ, ସେଉଁଠି ସେ ଉପହାର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଯେଉଁଠି ଅଛି, ମୋର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଅଛି; ଗାୟକଙ୍କୁ ଦୟା ଦେଇ, ଧନ ଦିଅ, ଅଶୁଭ ଦିଅନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ଅପଶପ, ବାଧା, ଶତ୍ରୁ, ଅବାଧିତ ଭାବରେ ଦଳନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି କେହି ସ୍ୱର୍ଗର ସିଂହାସନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲିଂଗନ କରିଛନ୍ତି। ଚାପିଥିବା ସୋମ ରସ ଗର୍ଜନ କରି ଦେବତା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମରେ ଘୋଷଣା କଲେ: “ଆମେ ତୁମକୁ ବଳି ଦ୍ୱାରା ଜାଣିଛୁ—ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ସୋମ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିବା।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନ ଘରେ ସ୍ଥାପିତ, ଯୋକ୍ ମାନବମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି; ଅନେକ ଡାକିବାରେ ଆସ, ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବରେ ଧନ ଦିଅ, ସୋମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଚ୍ୟାନେଲ ଖୋଲିଦେଲେ, ବନ୍ଧିଥିବା ନଦୀମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି, ଦାନବମାନେକୁ ଦଳନ କରି ଝରଣା ଚଳିଦେଲେ। ଆମେ ସୋମ ଚାପି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଧନ ଚାହୁଛୁ; ଏହି ସମ୍ପଦ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଆମ ଶକ୍ତିରେ ଆମେ ଜୟ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଛୁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହାତକୁ ଧରିଛୁ, ଧନ ଆଶା କରି—ଧନର ନାୟକ, ଧନର ଅଧିପତି; ଆମେ ତୁମକୁ ଗୋପାଳକ ଭାବରେ ଜାଣିଛୁ, ଏହି ଗୋମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଦିଅ। ମାନବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇ ଡାକନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାକୁ କ୍ରିୟାରେ ଯୋଗ କରି; ଶକ୍ତି ଦେବାର ନାୟକ, ଖ୍ୟାତି ଦିଅ, ଗୋଧନର ଉପହାର ଆମେ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଛୁ। ତୀବ୍ର ଡେଉଁ ପକ୍ଷୀମାନେ, ଆନନ୍ଦମନସ୍କ ଋଷିମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟ କରିଛନ୍ତି, କଦାଚିତ୍ ବିଫଳ ହେଉନାହିଁ; ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କର, ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ମୁକ୍ତ କର। ସ୍ୱର୍ଗରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣପକ୍ଷୀ ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି—ବରୁଣଙ୍କ ଦୂତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣପକ୍ଷୀ, ଯମ ଲୋକର ପକ୍ଷୀ, ତୀବ୍ର ଏହି ଦେବତା। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ; ତାହାରୁ ଚମକୁଥିବା ଋଷି ବିସ୍ତାର କଲେ। ଏହାର ଆଧାର ଗଭୀରରେ, ଏହାର ମାପ ଯାହା ଅଛି ଓ ନାହିଁ ତାହାର ଉତ୍ପତି। ଅପୂର୍ବ, ବହୁତ ବଡ଼ ଉପହାର ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଜିତ; ବଡ଼, ବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଶ୍ୱଦର୍ଶୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ; ଏହି ଦୃଢ଼, ଶାନ୍ତ ଦେବତା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣୀ ରଚିତ। କଳା ଫୁଟି, ଚମକୁଥିବା ଫୁଟି, ଦ୍ୱୀପରେ ଦଶ ହଜାର ସହ ଚଳିଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହାକୁ ପଛେଇଦେଲେ, ତୀବ୍ର ଏହି ଦେବତା, ମାନବମାନେ ନିଜ କୌଶଳରେ ଦୁଷ୍ପ୍ରଭାକୁ ଦୂର କଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବୃତ୍ର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତମାନେ ତୁମ ସହଯୋଗୀ ହେଉନ୍ତୁ—ତୁମେ ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ପାଉ। ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଏକ ଯୁବକ ନିଜ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧୂସର ହେଇ ରକ୍ଷା କରୁଛି; ତାଙ୍କ ମହାନତା ଅବିକଳ, ଯଦିଓ ଗତକାଲି ତାଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରୟାଣ କରିଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମରୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହେଲେ, ଦିବା ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଲୁଚିଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ଆପଣାକୁ ଦେଖିଲେ, ଅନେକ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ବିସ୍ତାର କଲେ। ଏକ ଥମ୍ଭ ପରି, ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୃଢ଼; ଉତ୍ସୁକ, ଦୟାଳୁ, ଉପାସକମାନେ ଡାକନ୍ତି, ବୃତ୍ର ନିବାରଣକାରୀ, ଚମକୁଥିବା ବୃଷ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି। ବଡ଼, ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ଜ୍ଞାନୀ, ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ଜନମାନେ ଉତ୍ସାହ ଦେଉ, ଉତ୍ସାହୀ ନାୟକମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼, ପୁରୁଣା ବିରମାନେ ପାଖକୁ ଯାଉ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୟାଳୁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଡାକିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଉତ୍ତମ ଉପଲକ୍ଷ ପାଇଁ; ସେ, ତୀବ୍ର ଏବଂ ଆମ ଡାକକୁ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରି ଧନ ଜିତିବାକୁ ଦିଅ। ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ମହିମା ପାଇଁ ଉପରକୁ ଉଠିଛି; ବସିଷ୍ଠ ସଭାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ କରେ—ସେ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ମୋର ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣି, ସ୍ତୁତିରେ ଉତ୍ସୁକ।