ସାମଵେଦଃ

ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁବେଳେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶୂରତା ଓ ବଳ ପାଇଁ ଆକୁଳ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—“ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ଦେହ ଓ ଆମ ପରିବାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୂରତା ଦିଅ, ଆମକୁ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତି ଦିଅ।” ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୂରତା, ଶକ୍ତି ଓ ଦାନଶୀଳତାରେ ସେମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ବିଶ୍ୱାସ ରଖୁଥିଲେ। ତେଣୁ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଲେ—“ତୁମେ ଶୂର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦାନରେ ଅଗ୍ରଣୀ; ଆମେ ତୁମକୁ ଗୋବର୍ଗ ଦେଖି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଗାଈମାନେ ପରି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ। ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରେ ତୁମେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟା।” ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଜୟ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଡାକିଲେ—“ହେ ଜନନାୟକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ନିଜେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛୁ। ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟଧାରୀ, ଲୋକମାନେ ସବୁଠାରେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି।” ପୁନି ସେମାନେ କହିଲେ—“ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କର, କାରଣ ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାଦାନୀ ମଘବାନ୍, ହଜାର ହଜାର ଧନ ଦେଇଥିବା।” ସେମାନେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅକ୍ଷୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—“ହେ ଦାନଶୀଳଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଆମେ ତୁମକୁ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ, ଯେପରି ଗାଈ ତାଙ୍କର ଛାଣ୍ଡକୁ ଡାକେ।” ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଧନଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି, ଗୀତ ଗାଇ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛି, ଯେପରି କାମକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ଡାକେ।” ଏହିପରି, ପୁରନ୍ଧି ସହିତ ଯୋଜିତ ତୀବ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ପୁରସ୍କାର ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବହୁବାର ଡାକାଯାଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେମାନେ ନମସ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଚକ୍ର ପରି ଦୃଢ଼ତା ଅଛି। ଏହି ଦିନ, ତାଜା ସୋମରସ ପାନ କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ—“ହେ ଗୋଧନର ଧନୀ, ଆମ ସାଧାରଣ ଭୋଜନରେ ଆସ, ତୁମ ଚିନ୍ତା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ଶକ୍ତି ଦିଅ।” “ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସ, ଧନର ଏକ ଅଂଶ ଦିଅ,” ବୋଲି ମଘବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ। ଗୋ ଓ ଘୋଡା ଜିତିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ କେବଳ ପଛୁଆ କିମ୍ବା ଆଗୁଆ, ନାହିଁ କି ଭଳି ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ, ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ; ଏହି ସୋମପାନରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛୁକ ଏକାଠି ହୋଇ ପାନ କରନ୍ତୁ। ମିତ୍ରମାନେ, ଅନ୍ୟ କିଛି କହିବେ ନାହିଁ, ମାତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତୁ, ସୋମପାନରେ ତାଙ୍କର ଗୌରବ ଗାନ କରନ୍ତୁ। କାମର ତୃତୀୟ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି; ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହା ସଫଳ କରନ୍ତି। ବଳଶାଳୀ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅଜୟ, ଅପରାଜିତ। ଏହି ମଘବାନ୍, ଦାନଶୀଳ, ଯୋଗଦାତା, ହାରାଇଥିବାକୁ ଫେରାଇ ଦେବାରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଏକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହାୟ ଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ—“ତୁମ ପାଇଁ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତ ସୁନା ଯୁକ୍ତ, ଲମ୍ବା କେଶ ଘୋଡା ଯଜ୍ଞ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ରଥକୁ ଯୋଜି ଆଣନ୍ତୁ, ସୋମପାନ ପାଇଁ।” ପୁନି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ—“ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ମୟୂର କେଶ ଘୋଡା ସହ ଆସ; କେହି ତୁମକୁ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ, ତୁମେ ସିଧା ଏଠାକୁ ଆସ, ଯେପରି ତୀର ଉଡ଼ିଯାଏ।” ମନୁଷ୍ୟମାନେ କହିଲେ—“ତୁମେ ଏକା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଘବାନ୍, ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମ ପାଖରେ ରଖ।” ତୁମେ ଗୌରବର ନାଥ, ଶକ୍ତିର ଅଧିପତି; ଏକା ହୋଇ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କର, ଲୋକଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିରେ ଧାରଣ କର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଭାରେ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ; ଧନ ଜିତିବା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ଶୁଭ୍ର ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ମଧୁର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଅଜୟ ରଥ ପରି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ଧନ ଆଣି ଦେଉଛି। ଯେପରି ପିଆସି ବଳଦ୍ ଜଳ ଖୋଜେ, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ମିତ୍ରତା ଓ ପୂର୍ବଜମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆସ, କାନ୍ବମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ହୁଅ, ଆମ ସହିତ ପାନ କର। ଶକ୍ତିର ନାଥ, ସମସ୍ତ ସାହାଯ୍ୟ ସହିତ ଆମେ ତୁମ ସହିତ ଚାଲିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଭାଗର ସହିତ ଯେପରି ଧନ ଜାଣ, ତେଣୁ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କର। ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବା ଶକ୍ତି ଦିଅ, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଯଜ୍ଞ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ଅଫରିଂ ପାଇଁ ଓ ଗାୟକ ପାଇଁ। ଏହି ଅବସରରେ ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମାନ୍, ନିୟମବନ୍ଧ ବରୁଣ, ଓ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଗୀତ ଗାଯାଏ। ପୂର୍ବଜ ରିଭୁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୌରାଣିକ ଶକ୍ତିର ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ରୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଗାଇଲେ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିପକ୍ଷୀକୁ ଦଳନ କରିଥିବା, ଶତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଶତ ଗଠିତ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିଥିବା। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବମାନେ, ସତ୍ୟପ୍ରେମୀ, ଆଲୋକ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପିତା ପୁଅମାନେ ପରି ଜ୍ଞାନ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ—“ଏହି ଗୃହରେ ଆମେ ଜୀବନ ଆଲୋକ ପାଇଁ ଶିଖିବାକୁ ଚାହୁଁ।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁନି ଅନୁରୋଧ—“ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ଯିଅ ନାହିଁ, ଆମ ସାଧାରଣ ଭୋଜନରେ ଥାଅ, ଆମ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସହାୟ ହେଉ।” ଗାୟକମାନେ ସୋମପାନ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘେରି ବସନ୍ତି, ଯେପରି ପବିତ୍ର ଦର୍ଭା ପାଖରେ ଜଳ ଘେରି ରହେ। ନହୁଷ ଵଂଶରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷତ୍ୱ, ପଞ୍ଚ ଜନରେ ଯେଉଁ କୀର୍ତ୍ତି, ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମ ପାଖରେ ଆଣ, ସମସ୍ତ ଶୂରତା ଆମକୁ ଦିଅ। ତୁମେ ବଳଦ୍ ପରି, ବଳଦ୍ ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଦୂରରୁ ଏବଂ ନିକଟରୁ ତୁମେ ଶୁଣ, ମହାନ୍ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଛ। ତୁମେ ଦୂର କିମ୍ବା ନିକଟରେ ଯେଉଁ କାମ କର, ତାହା ପାଇଁ ଗାୟକମାନେ ଗୀତ ଓ ସୋମପାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି। ସୋମ ମଦରେ ଉତ୍ସାହରେ ତୁମ ପାଇଁ ଗୀତ ଗାଅ, ଶୂର, ମହାନ୍, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯାହାର ନାମ ଶ୍ରବଣୀୟ, ଦାନଶୀଳ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ।