ସାମଵେଦଃ

ଏହି ଉପାସନାମୟ ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ, ହେ ଆକାଶର ଗାୟକ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ରଚିଛୁ। ଏହି ସ୍ତୁତିଗାନଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ଗାଈ ତାଙ୍କର ବଛଡ଼ାକୁ ଖୋଜେ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଛି। ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣଙ୍କୁ ମିତ୍ରତା, ଶୁଭତା ଓ ଶକ୍ତି ଲାଗି ଡାକୁଛୁ। ବୃତ୍ର ନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣଠାରୁ ବଡ଼ କିମ୍ବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କେହି ନାହାନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଶୀଘ୍ର ଚଳାଚଳ କରେ, ଧନ ଓ ପଶୁ ଦାନ କରେ, ସେହି ସମତାଶୀଳ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରିଛି। ମୁଁ ନିଜ ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପହାର ଭାବେ ଦେଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏକତାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ଭଳି, ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଉଠିଯାଉଛି। ଯେ ମାନବ ମାରୁତ, ଅର୍ୟମାନ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନେତୃତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଧନ ଗୁପ୍ତ, ଦୃଢ଼ କିମ୍ବା ଲୁଚାଇ ରଖାଯାଇଛି, ସେହି ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣିଦିଅ। ବୃତ୍ର ନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସବୁଠୁ ବିଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆମେ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଶୂରବୀର, ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ପ୍ରଭାତରେ ଆମର ଧାନ, ପିଠା ଓ ସ୍ତୁତିଗୀତ ଉପହାର ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ବିଜୟୀ ହେଲେ, ସେ ନାମୁଚିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଜଳର ଫେନ ଦ୍ୱାରା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସୋମରସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାପାଯାଉଛି, ଏବଂ ଆଗାମୀ ସୋମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ରସରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ଚାପାଯାଉଛି, ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ ଆସନ ପିଛାଯାଉଛି; ଗାୟକଙ୍କୁ ଦୟାଲୁ ହୁଅନ୍ତୁ। ସୋମ ଚାପାଯିବା ବେଳେ, ଶତଶକ୍ତି ଦାତା ଇନ୍ଦ୍ର, ଆସନ୍ତୁ; ସେଠାରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଏହି ରସରେ ସିଞ୍ଚନ କରନ୍ତୁ। ଏଠାରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତି, ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଉପହାର ଓ ସହସ୍ରଶକ୍ତି ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ବୃତ୍ର ନାଶକ ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ମାତାକୁ ପଚାରିଥିଲେ—କିଏ ସେ ଭୟଙ୍କରମାନେ, କିଏ ଶୁଣନ୍ତି? ଆମେ ସମର୍ଥନ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସାମୟ ମହାମନ୍ତ୍ରକୁ ଡାକୁଛୁ, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରେ। ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମାନ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବମୟ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ଆମକୁ ସଠିକ୍ ମାର୍ଗରେ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ। ଦୂରରୁ, ସେ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ, ସଦା ଯୁବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଙ୍କ ଆଲୋକ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ପଶୁ-ସମୃଦ୍ଧି ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦିଅନ୍ତୁ। ପୁଅମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ଉଠାଇଛନ୍ତି; ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଦେବତାମାନେ ଯାତ୍ରାରେ ଆସନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ବିସ୍ତୃତ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦେଇ, ତିନିଥର ପଦ ରଖିଛନ୍ତି, ଧୂଳିରେ ଦୃଢ଼ କରିଛନ୍ତି। ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଭଲ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ଉଠାଇଦିଅ, ଏହି ଦାନରେ ଆସି, ସୋମ ପିଉ। ବିଦ୍ୱାନ୍, ମହାଦେବଙ୍କ ପାଇଁ କିଏ ସ୍ତୁତି କରେ? ସେଇ ଶବ୍ଦ ତାଙ୍କର। ନ ସ୍ତୁତି, ନ ଧନ, ନ ଗୀତ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଉଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ତୁତିରେ ସବୁଠୁ ଆନନ୍ଦିତ; ସେ ପୁରସ୍କାରର ପ୍ରଭୁ, ସୋମ ଚାପାଯାଇଥିବା ସାଥୀ, ପିତାମ୍ବର ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା। ଇନ୍ଦ୍ର, ପୁରସ୍କାର ନେଇ ଆମ ସୋମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁବକ ଭଳି ଦୂରେ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ହେ ଦୟାଲୁ, କେବେ ଏହି ସ୍ତୁତି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବ? ରୁଧଦ୍ୱାହ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦାନଶୀଳତା ପାଇଁ ସୋମ ପିଉନ୍ତୁ; ଋତୁକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ମିତ୍ରତା ଅଖଣ୍ଡ ରହିଛି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଗାୟକ; ଗୀତପ୍ରିୟ, ସୋମପାନୀ, ଆମ ପାଇଁ ବିଜୟ ଆଣନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ଦେହରେ ନାୟକତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ; ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣ ଏପରି ସୂର, ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦାନରେ ଉତ୍ସୁକ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛି, ଯେପରି ଗାଈ ଅଦୁହି ଗାଈକୁ ଡାକେ; ଚଳନଶୀଳ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ, ସୂର୍ୟ ଦର୍ଶୀ ଇନ୍ଦ୍ର। ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ଜନପ୍ରଭୁ; ସଂଗ୍ରାମରେ ଆପଣ ସତ୍ୟ ପ୍ରଭୁ, ଲୋକ ଅନ୍ତିମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି, ସୂର୍ୟଧାରୀ। ଏବେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଦେବତାମୟ ଉପହାର ଦେଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ସେ ଗାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାଦାନୀ, ହଜାର ଧନ ଦେଇଥିବା। ଆମେ ସେହି ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ଦାନଶୀଳଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଖୁସି ଆଣିଥିବା; ଗୋଶାଳାରେ ବଛଡ଼ାକୁ ଡାକିଥିବା ଗାଈ ପରି ଗୀତରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ। ଗୀତରେ ଧନଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜ; ଅପଦରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଡାକ; ସୋମ ଚାପାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଗାଉଛି, କାମକୁ ଦାବି କରୁଥିବା କାରିଗର ପରି ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି। ଶୀଘ୍ର ଚଳାନ୍ତା ଯିଏ ପୁରନ୍ଧି ସହିତ ପୁରସ୍କାର ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରେ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶତସ୍ମରଣୀୟ ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୀତରେ ନମସ୍କାର କରୁଛି—ଭଲ ଗଢ଼ିଥିବା ଚକ୍ର ପରି ଦୃଢ଼। ଚାପିଥିବା ଉତ୍ସାହଦାୟକ ସୋମ ପିଉନ୍ତୁ, ଏହିରେ ଆନନ୍ଦ ନିଅ, ଧନଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର; ଏହି ସାମୁହିକ ଭୋଜରେ ଆମ ସାଥୀ ହୁଅନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ, ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଏଠିକୁ ଆସନ୍ତୁ, ମିତ୍ରତା ପାଇଁ, ଧନର ଅଂଶ ଦିଅନ୍ତୁ; ମଘବାନ, ଗୋ-ଲାଭ ପାଇଁ ଉଠନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱ-ଲାଭ ପାଇଁ ଉଠନ୍ତୁ।