ସାମଵେଦଃ

ଏକ ଦିନ, ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ନିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣାଇ ଜଳାଇଥିଲେ, ସେହି ଅଗ୍ନି, କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରଧାରୀ, ଗୃହମଧ୍ୟରେ ବିରାଜମାନ ଥିଲେ । ସେ ଉଷାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ରାତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦରଣୀୟ ଓ ଘରମାନେ ତାଙ୍କ ଅଧିନ । ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଯଜ୍ଞର ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଜଳମାନେ ମାତୃତ୍ୱ ଦେଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । ଗଛ ଓ ଔଷଧି, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ତରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଓ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ମିଶି ଏହି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ । ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବୃଷଭ ଭଳି ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି । ଯିଏ ଜାଗରଣ କରେ, ସେଠିକୁ ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଚଣ୍ଡୀ ଓ ଗୀତ ତାଙ୍କୁ ଯାଉଛି; ସୋମ ତାଙ୍କୁ କହେ, "ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଆଛି, ତୁମ ସହିତ ବାସ କରେ ।" ଅଗ୍ନି ଯାଗରଣ କରନ୍ତି, ସ୍ତୋତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ; ସୋମ ପୁନି ତାଙ୍କୁ କହେ, "ମୁଁ ତୁମ ସାଙ୍ଗରେ ଆଛି ।" ପୂର୍ବରୁ ବସିଥିବା ସଙ୍ଗୀମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ବସିଥିବା ସଙ୍ଗୀମାନେ ପାଇଁ ନମସ୍କାର । ମୁଁ ଶତମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ବନ୍ଧି ଦେଉଛି; ହଜାର ଭାବରେ ଗାଇଁ, ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍, ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ । ଏହି ଛନ୍ଦମାନେ ଦେବତାମାନେ ସଂଗ୍ରହ କରି ନିଜ ନିବାସ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଆଲୋକ, ଆଲୋକ ଅଗ୍ନି; ଇନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକ, ଆଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ର; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ, ଆଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ । ଅଗ୍ନି, ପୁନି ପୁନି ଆହ, ଆହାର, ପ୍ରାଣ ଓ ରକ୍ଷା ନେଇ ଫେର । ଧନସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଫେର; ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ଅନ୍ନ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାର କର । ଯଦି ମୁଁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଯେପରି ଧନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ତେବେ ମୋର ସ୍ତୁତି ଏକମାତ୍ର ହେଉ; ମୋ ସାଙ୍ଗ ଗୋମତ୍ ଦାତା ହେଉ । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶିଖିବି, ତାଙ୍କୁ ଦେବି, ବଳଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ଓ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ, ଯଦି ମୁଁ ଗୋଧନର ମାଲିକ ହେବି । ଇନ୍ଦ୍ର, ସେହି ମଧୁର ବକ୍ତା ଗାୟ, ଯଜମାନ ଓ ସୋମ ପିଡ଼ୁଥିବା ପାଇଁ, ପୁଷ୍ଟିକର ଦୁଧ, ଗୋ-ଧନ ଓ ଘୋଡା ଦେଇ ଦୋହେ । ଓ ଜଳମାନେ, ଆସ, ଆନନ୍ଦ ଦିଅ; ଆମ ପାଇଁ ଶକ୍ତି, ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବୀର୍ୟ ଦିଅ । ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ ଆମେ ଅଂଶୀଦାର ହେଉ, ମାଆମାନେ ଯେପରି ନିଜ ଶିଶୁଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି । ତେଣୁ, ଯାହାର ନିବାସ ପାଇଁ ତୁମେ ଚେଷ୍ଟା କର, ସେଠାକୁ ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ; ଓ ଜଳ, ଆମକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅ, ପୋଷା । ପବନ ଶୁଭ ହେଉ, ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖ ଆଣୁ, ଆମକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ କର । ପବନ, ତୁମେ ଆମର ପିତା, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ; ଆମକୁ ଜୀବନ ଦିଅ । ତୁମ ଗୃହରେ ଲୁଚିଥିବା ଅମୃତକୁ ଆମ ପାଇଁ ଦିଅ, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ପାଇଁ । ଏହି ତୀବ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ଆକୃତିଧାରୀ ବାହକ, ସୁନା ଡିଅ ଧାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଆବୃତ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗତି କରେ; ସ୍ଵୟଂଭୂ ଏହି ମହାଶକ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ । ଜଳରେ ଅଣ୍ଡ ରଖାଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଆକୃତିଧାରୀ ତେଜ ଭୂମିରେ ଉଦିତ ହେଲା; ମଧ୍ୟାକାଶରେ ନିଜ ମହତ୍ତ୍ୱ ମାପି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱର ଅଣ୍ଡ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା । ଏହି ହଜାର ଭୂଷଣଧାରୀ, କିରଣମୟ, ଯଜ୍ଞ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜକୁ ଧାରଣ କରେ; ହଜାର ଦାତା, ଶତ ଦାତା, ବହୁ ଦାତା, ସ୍ୱର୍ଗର ଆଧାର, ଜଗତର ନାଥ । ସ୍ୱର୍ଗରେ, ସୁନା ପଖ ଧାରଣ କରିଥିବା ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଦେଖନ୍ତି; ତୁମେ, ଭାରୁଣଙ୍କ ଦୂତ, ଯମଲୋକର ପକ୍ଷୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ । ଗନ୍ଧର୍ବ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସିଧା ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଦଢ଼ିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସୁଗନ୍ଧ ଭେଷ ଲଗାଇ, ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ; ସେ ସୁନା ନାମ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି । ତିଆଳି ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରି ତିଆଳି ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ତୀବ୍ର ବିନ୍ଦୁ ସମୁଦ୍ର ପାଇଁ ଗତି କରେ; ଶୁଭ୍ର ଅଗ୍ନିର ତେଜ ତୃତୀୟ ଲୋକରେ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ । ନବମ ଓ ତୃତୀୟ ଭାଗ, ଶୀଘ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ, ବୃଷଭ ଭଳି, ଭୟଙ୍କର, ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା, ଲୋକମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଅଚଳ, ଏକମାତ୍ର ବୀର; ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାଠି ଶତ ସେନାକୁ ବିଜୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଅଚଳ, ଅଦମ୍ୟ, ଜିତିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଦୃଢ଼ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ବଳିୟା, ତୀର ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅ । ତୀର ଧାରୀ, ତୁଣୀ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧର ନେତୃତ୍ୱକାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ, ବିଜୟୀ, ସୋମପାନୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର ଧନୁର୍ଧାରୀ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କରନ୍ତି । ବୃହସ୍ପତି, ତୁମ ରଥ ଚଳାଅ, ଦାନବ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂର କର; ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ନାଚୁର କର, ବିଜୟ ଦେଉ, ଆମକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରଥୀ କର । ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରାଚୀନ, ବୀର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୀଘ୍ର, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଭୟଙ୍କର, ବିଜୟୀ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସେହି ବିଜୟ ଓ ଧନ ଦେଇଥିବା ରଥରେ ଉପବେଶ କର । ଅବରୋଧ ଭଙ୍ଗକାରୀ, ଗୋଧନ ଜ୍ଞାନୀ, ଵଜ୍ରଧାରୀ, ବିଜୟୀ, ଶକ୍ତିରେ ଚକ୍ନାଚୁର କର; ବନ୍ଧୁମାନେ, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର, ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅ । ଇନ୍ଦ୍ର, ବୀର, ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ, ଅବରୋଧ ଭଙ୍ଗକାରୀ, ଅଚଳ, ଯୁଦ୍ଧର ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ଆମ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷା କର । ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ହାତ, ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କର କିଲ୍ଲା, ସୋମ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ; ଦେବସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମାରୁତମାନେ ବିଜୟୀ ଓ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଉନ୍ତୁ । ଦେବତାଙ୍କର ଗର୍ଜନା—ଇନ୍ଦ୍ର ମହାବଳୀ, ବରୁଣ ରାଜା, ଆଦିତ୍ୟ, ମାରୁତ, ଭୟଙ୍କର ଓ ମହାମନା, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତକୁ କମ୍ପିତ କରନ୍ତି—ବିଜୟର ସୂଚନା ଦେଇଛି । ମଘବନ୍, ଅସ୍ତ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ କର, ମୋର ଲୋକଙ୍କର ମନ ଉତ୍ତେଜିତ କର, ବୃତ୍ର ନାଶକ; ବିଜୟୀ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଧ୍ୱନି ଉପରକୁ ଉଠୁ । ଇନ୍ଦ୍ର, ଧ୍ୱଜମାନେ ଏକଠି ହେଲେ ଆମ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ; ଆମ ତୀର ବିଜୟୀ ହେଉ, ଆମ ବୀରମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ; ଦେବତାମାନେ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ମାରୁତମାନଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଦଳ ଶକ୍ତିହୀନ ଭାବେ ଆସୁଛି; ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାର ଓ ମୂଢ଼ତାରେ ଲୁଚାଇ ଦିଅ, ଯେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ଅପରକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିବ ନାହିଁ ।