ସାମଵେଦଃ

ଏକ ଦିନ, ଓଇଁ ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ, ଯେପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ଆମର ଚିନ୍ତା ଦୃଢ଼ ରୁହୁ। ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତୁମେ ନଶ୍ଟ କର। ତୁମର ଦାନ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ହେଉ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମ ବଣ୍ଡ ଟାଣିଦିଅ।” ଏହିପରି ନିବେଦନ କରି, ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଦାତା ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେ ଧନୀ ହେଉ, ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରୁ। ଏହି ସୋମରସ ପିତିବା ପାଇଁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆସ।” “ତୁମ ନଜରୁ କିଛି ଲୁଚି ରହେନାହିଁ—ନ ସ୍ତୁତି, ନ ଧନ, ନ କବିତା। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାକୁ ଦିଅନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଆମକୁ ଦିଅନାହିଁ; ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ।” ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ କରି, ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କଣ୍ୱଙ୍କର ସ୍ତୁତିକୁ ଶୁଣି ତୁମ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଆସ, ଏହି ଦିନ ଯେଉଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମେ ବସିଥାଅ, ସେଠିକୁ ଆସ।” “ଏଠାରେ ଚକ୍ର ଭଙ୍ଗ ହୁଏନାହିଁ, ବାଘ ଭୟ ଦେଉନାହିଁ। ଏଠାରେ ପାଷାଣ ତୁମ ସ୍ତୁତି କରି ଧ୍ୱନି କରେ, ହେ ସୋମପାନୀ, ଏଠିକୁ ଆସ। ହେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ମଧୁର ରସରେ ବହିଯାଅ।” “ଏହି ରସ, ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା ବାୟୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଛି। ଏହି ରସ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ, ରଥ ଭଳି ଦୂରେ ଯାଉଛି।” ଏଉଁଠି, ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ, “ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ହୋତା, ଦାତା, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ପ୍ରେରିତ, ନିଜ ପଦରେ ଦୃଢ଼, ଦେବସ୍ୱରୂପ, ଘୃତ ଧାରା ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି।” “ତୁମକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଙ୍ଗିରସ, ଆମ ଚିନ୍ତା ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆକାଶ ଭଳି ସବୁକିଛି ଆବୃତ କର, ଜନସମୂହର ହୋତା, ଚମକୁଥିବା କେଶଧାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କର।” “ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, କୌଶଳ ରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଧୂର୍ତ୍ତତାରୁ ଦୂର; ସଭାରେ ଯାହା ଦୃଢ଼, ସେଇ ଅଗ୍ନି ଶୁଣନ୍ତି, ଅବିଜୟୀ ରୁପେ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି।” “ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭା ସଦା ନୂତନ ଓ ବଡ଼; ଚମକୁଥିବା ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୁରସ୍କାର ଦିଅ; ତୁମ ଦୀପ୍ତି ଶୁଭ୍ର, ତୁମ ରଶ୍ମିରେ ଆଲୋକର ଅଭାବ ନାହିଁ, ତୁମେ ଦୁଇ ଜଗତ୍କୁ ପୂରଣ କର।” “ହେ ଜାତବେଦସ, ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ଆମ ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତାରେ ଆନନ୍ଦ କର; ଆମର ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କର।” “ଚମକୁଥିବା ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଅ, ଅମୃତ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ, ଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦିଅ।” “ତୁମେ ଯଜ୍ଞ କରିବାର, ଜ୍ଞାନୀ, ଦାତା, ଭାଗ୍ୟବାନ ଧନ, ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଧନ ଦିଅ।” “ପୁରାତନମାନେ ଏହି ବୃଷଭ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମନ୍ୱୟରେ ବସାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ସବୁଠୁ ପ୍ରଶଂସିତ ଦେବତା ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ।” “ତୁମ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବରେ, ଅଗ୍ନି, ମାନବ ସାହସ ପରିକ୍ରମା କରି ସଫଳ ହୁଏ; ତୁମେ ମିତ୍ରତା ରଖିଥାଅ।” “ଅଗ୍ନି, ତୁମ କଳା ରୂପ ପୂରୋହିତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ; ସେ ଉଷାରେ ପ୍ରିୟ, ରାତିରେ ପ୍ରିୟ, ଘରେ ରାଜ କରନ୍ତି।” “ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଯଜ୍ଞର ଅଙ୍କୁ ରଖିଛନ୍ତି; ଜଳ, ମାତୃମାନେ, ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି; ଗଛ ଓ ଔଷଧମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବହିବା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି।” “ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଳିୟା ବୃଷଭ ଭଳି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।” “ଯିଏ ଜାଗେ, ସେଠିକୁ ସ୍ତୁତି ଓ ଗୀତ ଯାଇଥାଏ; ସୋମ ତାଙ୍କୁ କହେ—‘ମୁଁ ତୁମର ମିତ୍ର, ତୁମ ସହ ବସେ।’” “ଅଗ୍ନି ଜାଗେ, ସ୍ତୁତି ଓ ଗୀତ ତାଙ୍କୁ ଯାଏ; ସୋମ କହେ—‘ମୁଁ ତୁମର ମିତ୍ର, ତୁମ ସହ ବସେ।’” “ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବର୍ତ୍ତମାନ ସହ ବସିଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମୁଁ ଶତପଥରେ ବାଣୀକୁ ଯୋଜିଲି।” “ମୁଁ ଶତପଥରେ ବାଣୀକୁ ଯୋଜିଲି, ହଜାର ମୁଡ଼ିରେ ଗୀତ ଗାଏ, ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତ୍ ଛନ୍ଦରେ।” “ଦେବତାମାନେ ଏହି ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍, ଜଗତ୍ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ଏହି ରୂପରେ ନିବାସ କରିଛନ୍ତି।” “ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଆଲୋକ, ଆଲୋକ ଅଗ୍ନି; ଇନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକ, ଆଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ର; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ, ଆଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ।” “ଅଗ୍ନି, ପୁଣି ଆସ, ଧାନ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ, ଜୀବନ ସହିତ ଫେର; ଆମକୁ ଅପମୃତ୍ୟୁରୁ ରକ୍ଷା କର।” “ଧନ ସହିତ ଫେର, ଅଗ୍ନି, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଚୁର ଉପଜିବିକା ସହ ପ୍ରସାରିତ ହେଉ।” “ଯଦି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଧନର ନିୟନ୍ତା ହେବି, ତେବେ ମୋର ସ୍ତୁତି ଏକମାତ୍ର ହେଉ; ମୋର ମିତ୍ର ଗୋଦାନ କରୁ।” “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶିଖିବି, ଦେବି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଧିପତି, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦେବି, ଯଦି ମୁଁ ଗୋଧନର ଅଧିକାରୀ ହେବି।” “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ଗାଈ, ଯଜମାନ, ସୋମପୀ, ଦୁଧ, ଗୋ, ଘୋଡ଼ା ଦେଉଛି।” “ଓ ଜଳ, ଆସ, ଆନନ୍ଦ ଦିଅ; ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ।” “ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ, ମାଆଁ ମାନେ ଶିଶୁଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବାଭଳି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେ ରସ ଆଶା କରୁଛୁ।” “ସେଇ ଗୃହ ପାଇଁ ଯେଉଁଥିରେ ତୁମେ ଚେଷ୍ଟା କର, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉ; ଜଳ, ଆମକୁ ଉତ୍ପାଦନ କର, ପୋଷଣ କର।” “ବାୟୁ ଆମକୁ ଶୁଭ ଚିକିତ୍ସା, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଉ। ବାୟୁ, ତୁମେ ଆମର ପିତା, ଭାଇ, ମିତ୍ର; ଆମକୁ ଜୀବନ ଦିଅ।” “ତୁମ ଗୃହରେ ଲୁଚିଥିବା ଯେଉଁ ଅମୃତ, ବାୟୁ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରହିଛି, ସେଠିଏ ଆମକୁ ଦିଅ, ଆମ ଜୀବନ ପାଇଁ।” ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏକତାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଦୟା, ଶକ୍ତି, ଧନ, ଆନନ୍ଦ, ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଗି ନିରନ୍ତର ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ।