ସାମଵେଦଃ

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମହାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳକାମନା ସହିତ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ନେତୃତ୍ବ ଦେଉଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଜନମାନେକୁ ଆଗକୁ ଆଣିଥିଲେ। ବିଶାଳ ମନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସ୍ତୁତି ରଚନା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କେବେ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତିନାହିଁ। ଋଚାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଅଜୟ ଆତ୍ମା ଓ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କର ହଳଦିଆ ଘୋଡ଼ା ଓ ଯଜ୍ଞ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା—"ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛ, ସେଉଁଠାରେ ମୁଁ ମାଲିକ ହେବି। ମୁଁ ଗାୟକଙ୍କୁ ତୁମ ଦୟା ରେଖାରେ ରଖିଛି, କ୍ଷତି ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦାନ ପାଇଁ।" ଏହି ଭକ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ, ଭକ୍ତ ଦିନକୁ ଦିନ ଶିଖିବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ, କାରଣ ମଘବନ୍ତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ଛଡ଼ା କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଧନର ସ୍ରୋତ ନାହିଁ, ଏଵଂ କି ଜନକ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏଇ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ନିୟୋଗ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଡାକକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଅନୁପ୍ରେରିତ ଗାୟକଙ୍କ ଚିନ୍ତାକୁ ବୁଝନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇପାରିବା। ମୁଁ କେବେ ତୁମ ଉପଦେଶ ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରଙ୍କ ସ୍ତୁତିକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ଜ୍ଞାନୀ। ମୁଁ ସଦା ତୁମ ନାମ ଏବଂ ମହିମା କୁ ପ୍ରଚାର କରେ। ତୁମ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅନେକ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ଅନେକ ପ୍ରେରିତ ଉପାସକ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି। ମଘବନ୍ତ୍, ଆମେ ତୁମ ଦୟାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା ଦିଅନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଥମ, ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟଧ୍ୱନି ଦିଅ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଭା ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ, ଭୃତ୍ର ସଂହାରକ, ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ନଦୀମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ନିମ୍ନମାନେକୁ ପ୍ରହାର କରିଥିଲେ, ହିମକୁ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ; ତିନିଁ ଅଜୟ, ବିଜୟ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଚାହିଦା ସମସ୍ତ କିଛି ଦେଇଥିଲେ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁ, ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଉ। ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତି ଦୂରେ ଅଲଗା ହେଉ, ଶତ୍ରୁମାନେ ହେଲେ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଆମର ଚିନ୍ତା ଦୃଢ଼ ରହୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କର। ତୁମ ଦାନ, ଦୟାଳୁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁ; ତୁମ ଧନୁଷ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଧରାଯାଉ। ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସମ୍ପଦଶାଳୀ ସ୍ତୁତିକାର ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆସ, ଚାପିଥିବା ଶୋମା ପାଖକୁ। ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ କିଛି ଲୁଚି ନଯାଏ—ନ ଗାଉଥିବା ସ୍ତୁତି, ନ ସମ୍ପଦର ସ୍ତୁତି, ନ ଗୀତ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଦୁର୍ବଳତାରେ ପଡ଼ିବା ଦିଅନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଦିଅନାହିଁ; ତୁମ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ର, କାନ୍ବଙ୍କ ସ୍ତୁତିକୁ ତୁମ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଆସ; ଆଦେଶକାରୀଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଦିନେ ବସୁ। ସେଠାରେ ରଥର ଚକ୍ର ଭାଙ୍ଗେନାହିଁ, ନ କୌଣସି ନରିଆ ସେଉଁଠି ଉପଦ୍ରବ କରେ; ଆଦେଶକାରୀଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଦିନେ ବସୁ। ଏଠାରେ, ଶିଳା ତୁମ ପାଇଁ କଥା କହୁ, ଶବ୍ଦରେ ଡାକୁ; ଆଦେଶକାରୀଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଦିନେ ବସୁ। ଶୋମା ଝରିବା ଆରମ୍ଭ କର, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଆନନ୍ଦିତ କର, ମଧୁରତମ ହୋଇ। ଏହି ଚେତନାମୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରସଗୁଡ଼ିକ ଭାୟୁଙ୍କ ପାଖକୁ ବହିଯାଉଛି। ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ, ରଥର ଦ୍ରୁତତାରେ, ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତାର୍, ଦାନଶୀଳ, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସର୍ବଜ୍ଞ, ପ୍ରେରିତ, ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ, ପୂଜ୍ୟ ଦେବତା ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରେ, ଯିଏ ଘୃତ ଧାରାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖାରେ ସ୍ୱୀକୃତ ହୁଅନ୍ତି। ଆମେ ତୁମକୁ, ସବୁଠାରୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ଚିନ୍ତା ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା ସହିତ ଡାକୁଛୁ; ଆକାଶ ଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବୃତ କର, ଜନମାନେଙ୍କ ହୋତାର୍, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କେଶ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯିଏ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଅଧିକ ଶକ୍ତି ସହିତ ଦୂରେ ମଧ୍ୟ ଧୃତିମାନ୍ ହୁଅନ୍ତି, ଚତୁର ଧାରା ଭଳି ଭ୍ରମ କରନ୍ତିନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କର ସଭାରେ ଯାହା ଦୃଢ଼ ଅଛି, ତାହାକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ସହନଶୀଳତା ସହ ମାପନ କରନ୍ତି ଓ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଯଶ ଏବଂ ପ୍ରଭା ନିତନୂତନ ଓ ବିଶାଳ, ତୁମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା ଚମକେ, ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପାସକଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ଦେଉଛ। ତୁମେ ଚମତ୍କାରିକ ଚମକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପବିତ୍ର, କ୍ଷୟ ହୀନ ଆଲୋକରେ ଉଦୟମାନ; ପୁତ୍ର ଭଳି ମାତା-ପିତା ମଧ୍ୟରେ ଗତି କର, ଦୁଇ ଜଗତକୁ ପୂରଣ କର। ଜାତବେଦସ୍, ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ଆମର ଶୁଭକାମନାରେ ଆନନ୍ଦ କର; ଆମ ଚିନ୍ତାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ବିଶାଳ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଧନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମକୁ ପ୍ରକାଶିତ କର; ଅମୃତ, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ। ଦୃଶ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଚମକି ଉଠ, ଆମକୁ ଦୃଶ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ। ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବିଶାଳ ଦାନ ଦେଉଥିବା; ଉପକୃତି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଧନ, ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମ୍ପଦ ଦେଉ। ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକମାନେ ଏହି ବୃଷଭ, ସର୍ବଦ୍ରଷ୍ଟା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମନ୍ୱୟରେ ରଖିଥିଲେ, କୃପା ପାଇଁ। ସମସ୍ତ ମାନବ ବଂଶରେ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସର୍ବପ୍ରଶଂସିତ ଓ ଦେବତା ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ସାହସିକ ଶକ୍ତି ଓ ସାହାଯ୍ୟରେ, ବଳିଦାନ ଦ୍ୱାରା ଜନମାନେ ସଫଳତା ଲାଭ କରନ୍ତି; ତୁମେ ସେମାନେ ସହିତ ମିତ୍ରତା ବଢ଼ାଇଛ। ତୁମ କଳା ଆକୃତି, ପୁରୋହିତ ଦ୍ୱାରା ଆଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ; ତୁମେ ପ୍ରଭାତର ପ୍ରିୟ, ରାତିରେ ଆଦର୍ଶ, ଘରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ କର।