ସାମଵେଦଃ

ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାତରେ, ଉପାସକ ମନୋହର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ—ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରଥ, ବୃଷଭ, ଧନ ଆନେ, ଏହି ରଥକୁ ସ୍ତୁତି ମାଳାରେ ଶୋଭିତ କରି ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଡାକିଲେ: “ମୋର ମଧୁର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ।” ଏହି ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ତୀବ୍ର ବେଗରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ରରେ ଆସନ୍ତି, ନଦୀ ମାନ୍ୟ ଉପରେ ସହଜ ଗତିରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ଓ ଦୟାଳୁ। ସେମାନେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ନେଇ ଆସି, ଶକ୍ତିର ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଉପାସକଙ୍କ ମଧୁର ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଅନୁସ୍ରବଣ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଦୀପ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି ଗାଈ ନିଜ ଛାଣାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼େ। ଉଷାମାନେ, ଯୁବତୀ ନିବେଶରେ ଶକ୍ତିଶାଳି, ତାଙ୍କର କିରଣ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଉଠିଲେ। ପୁରୋହିତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ; ନୀତିଶୀଳ ଅଗ୍ନି, ଉଦୟ ଉଷାରେ ଦୟାର ସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଖାଗଲା, ମହାଦେବ ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତାଳି ଖୋଲିଲ, ହେ ଶୁଭ୍ର ଅଗ୍ନି, ଶୁଭ୍ର ଗାଈମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ତେବେ ହବି ନ୍ୟାୟରେ ଯୋଗ ହେଲା; ଜୟୀ, ସାଧୁ, ହସ୍ତରେ ଚମଚ ଧରିଲେ। ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଲୋକ, ଆଲୋକମାନଙ୍କ ଆଲୋକ, ଉଦୟ ହେଲା; ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଦୂରଦର୍ଶୀ ଏକ ନବ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅନୁପ୍ରେରଣରୁ ପ୍ରସୂତ; ଏପରି ରାତି ଓ ଉଷା ଏକ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଧଳା ପାଠାମାନେ ଆସିଲେ, ଚମକୁଥିବା ଏକ, ଧଳା ସହିତ; କଳା ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏକ ଇତିହାସରେ ଅମୃତ ଓ ମର୍ତ୍ୟ ଏକ ଗୋତ୍ରର, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ଭଗିନୀମାନେ ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପଥରେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଦେବ ନିୟମରେ ଚଳନ୍ତି; ସେମାନେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୁଏନାହାନ୍ତି, ବସି ରହନ୍ତି ନାହିଁ; ରାତି ଓ ଦିନ, ଏକ ମନ, କିନ୍ତୁ ଭିନ୍ନ ରୂପର। ଅଗ୍ନି ଉଷାର ମୁହଁରେ ଚମକୁଛନ୍ତି; ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ, ଦେବତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଉଦୟ ହେଉଛି; ଏବେ, ହେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ତୁମର ରଥରେ ଆସ, ଶୀତଳ ହବି ନେଇ। ପ୍ରସ୍ତୁତ ହବି ମାପିବା ଯେନା ନ କର; ଏବେ, ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ, ଏଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ପାନ ପାଇଁ ଆସ; ଦୟାଳୁ ହୋଇ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୁଣି ଅନୁଗ୍ରହ କର। ସଭାରେ, ଉଷାରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରେ; ଦିନେ, ରାତିରେ, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ; ଏବେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ, ତୁମର ପାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ଉଷାମାନେ ନିଜ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଇଛନ୍ତି; ବିଶ୍ୱ ଆକାଶର ପ୍ରଥମ ଅଂଶରେ ସେମାନେ ଚମକୁଛନ୍ତି; ଅସ୍ତ୍ର ସଦୃଶ ଚମକୁଥିବା ଲାଲ ଗାଈମାନେ ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ଭାବେ ଯାଉଛନ୍ତି। ଲାଲ କିରଣମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନିରୋଧ୍ୟ ଭାବେ ଉପରକୁ ଉଠିଛନ୍ତି; ଲାଲ ଗାଈମାନେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଉଷାମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି; ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକ ଲାଲ ମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଛି। ସେହି କ୍ରିୟାଶୀଳ ନାରୀମାନେ କଣ୍ଠରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ବୁନାଇରେ ନୁହେଁ; ଏକାତ୍ମତାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଦୂରକୁ ଯାଆନ୍ତି, ନିକଟ କରନ୍ତି ଉତ୍ସର୍ଗକାରୀ, ଦାନଶୀଳ, ଓ ହବି ଦେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୋଷଣ। ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ; ଚମକୁଥିବା ଉଷାମାନେ ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି; ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କ ରଥ ଯୋଗାଇଛନ୍ତି; ସବିତା ଦେବ ସଂସାରକୁ ବିଭକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରବଳ ରଥ ଯୋକ୍ତ କର, ହେ ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ସହିତ ଆମ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଧାରା କର; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅ; ନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଜିତିବାକୁ ପାରିବା। ତିନି ଚକ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ, ମଧୁରତା ଭରିଥିବା ରଥ, ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆସୁ, ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ; ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟର ଧାରୀ, ଦାନଶୀଳ, ଦୁଇ ଓ ଚାରି ପାଏଁ ମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଆନେ। ତୁମର ଧାରାମାନେ ଆକାଶର ବୃଷ୍ଟି ସଦୃଶ ପ୍ରବାହିତ; ସେମାନେ ହଜାର ଫଳ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ଦେବତା ସମସ୍ତ ମନୋହର ଗୀତ ଦେଖି, ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି; ଅରୁଣ ଏକ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ କରି। ସେ, ନିଜ ଅଙ୍ଗ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ହାଥୀ ସଦୃଶ, ନୀତିଶୀଳ ରାଜା ସଦୃଶ, ଶାଖା ଉପରେ ବାଜ ପରି ବସିଛନ୍ତି। ସେ, ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ଆନନ୍ତୁ, ଶୁଧ୍ଧ କରି, ହେ ସୋମ, ଏଠାକୁ ଆନ। ନବମ, ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ପ୍ରବାହିତ; ପ୍ରବଳ ସୋମ ଧାରା ଦେବମାନେ ଅନୁସରି, ଶକ୍ତି ସହିତ ବହୁଛି। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଦଳକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, କଣ୍ଠରେ ଗୀତ; କବିମାନେ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ହେ ସୋମ, ତୁମର ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ, ତୁମର ଶକ୍ତି ବଢ଼ୁ, ସ୍ତୁତିର ସାଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଏହି ପବିତ୍ର ବାଣୀ: ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ପୁରୋହିତଙ୍କୁ, ସ୍ତୁତି କରେ। ତୁମକୁ, ବଳର ନାଥ, ଅନିରୋଧ୍ୟ ବାଣୀ ଯାଉଛି। ଯେପରି ଧାରା ନିଜ ପଥରେ ବହେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେପରି ଦାନ ଆଜି ତୁମପାଖକୁ ଆସୁ। ତୁମେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ରଥ ଚଳାଉଛୁ, ହେ ପ୍ରବଳ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧନର ନାଥ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କର୍ତ୍ତା। ବିପୁଳ ଶକ୍ତି, ମହା କାର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମର ଜ୍ଞାନରେ ବିଶାଳତା ବିସ୍ତାର କରିଛ। ତୁମର ମହାନତାରେ, ହେ ବଳବାନ୍, ଦୁଇ ହାଥରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବଜ୍ର ଧରିଛ। ସେ, ଋଷି, ଦୃଷ୍ଟା ସଦୃଶ, ପ୍ରାଚୀନ ନଗରକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲେ, ଅକ୍ଷୟ ଚେତନାରେ। ଦ୍ୱିଜ ପୁରୋହିତ ତିନି ସ୍ୱର୍ଗ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଜଳରାସିରେ ପୂଜ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ। ଏହି ସେଇ ପୁରୋହିତ, ଦ୍ୱିଜ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସୋମ ଦେଇ ଉତ୍ସର୍ଗ କରେ, ଲାଭ ପାଏ। ଅଗ୍ନି, ଆଜି ଆମେ ପ୍ରଶଂସାରେ ତୁମ ସହଯୋଗରେ ଅଶ୍ୱ ଓ ମନସିକ ଦୃଢ଼ତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଏପରି, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଶୁଭ ସଙ୍କଳ୍ପର ରଥି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଧର୍ମିକ, ମହାନ ହୋଇଛ। ଏହି ସ୍ତୁତିମାନେ ସହିତ ନିକଟ ରୁହ, ହେ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଦୟାଳୁ ମୁହଁ ସହିତ ଆମକୁ ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକ ଦିଅ।