ସାମଵେଦଃ

ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାତରେ, ଉଷା ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି—ସେ ତାଙ୍କର ଲାଲ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥରେ ଯୋଗ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଆଣିଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଶୁଭ ଦିନରେ, ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି—ତାଙ୍କର ଗୋଧନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଥକୁ ଏକତାରେ ଆମ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ସୋମ ଚାପିବା ସମୟରେ ତ୍ୱରିତ ଆସନ୍ତି। ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁଠାରୁ ଆପଣମାନେ ଗୀତ ଓ ଆଲୋକ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରୁ ଆମେ ଉତ୍ତମ ପୋଷଣ ଆଶା କରୁଛୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ଧନ ଭାବରେ ଭାବିଏ—ଯାହାଠାରେ ଗୋଧନ ଆସେ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆସନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ମିଳେ। ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ଜନଗତିକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ ଧନ ପାଉଥାନ୍ତି; ତେଣୁ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଆଣନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମୁଁ ଧନ ଭାବରେ ସ୍ତୁତି କରେ, ଯାଁଠାରେ ଗୋଧନ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ରୁତ ଓ ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆସନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଆଣନ୍ତୁ। ଉଷା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁଣି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି—ଆଜି ଆମକୁ ମହାଧନରେ ଜଗାଇ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେପରିକି ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁ ଏହି ନୈତିକତା, ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ଶୁଭ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଜଗାଇଥିଲେ। ଉଷା ଦେବୀ, ଶୁଭ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥ ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ, ଏହି ଗୁଣମାନେ ନେଇ ଆସନ୍ତୁ। ସେ ଦୟାମୟୀ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଶକ୍ତି, ସତ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଶୁଭ ଭାଷାରେ ଆଗ୍ରସର। ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥାଏ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଧନ ଆଣିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ରଥକୁ ହର୍ଷର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାୟିତ କରେ। ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ନଦୀର ତରଙ୍ଗରେ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ, ମୋର ମଧୁର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଧନ ନେଇ, ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନେ, ରୁଦ୍ର ସ୍ୱରୂପରେ, ଶକ୍ତିର ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ଆସନ୍ତୁ ଏବଂ ମୋର ଆହ୍ୱାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗିଉଛନ୍ତି, ଗୋମାତା ଯେପରି ତାଙ୍କ ମାନ୍ଦାକୁ ଡାକେ, ସେପରି ଉଷାମାନେ ତାଜା ଯୌବନର ନାରୀମାନେ ପରି ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର କିରଣ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ପୂଜାରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଉଠିଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରଭାତରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ମହାଦେବ ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଶୁଦ୍ଧ ଗୋଧନରେ ଶୋଭିତ, ଯେତେବେଳେ ଦଳର ବନ୍ଧନ ଖୋଲିଦେଲେ, ତେବେ ନିବେଦିତ ହବି ନ୍ୟାୟରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ବିଜୟୀ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଅଗ୍ନି ହବି ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଲୋକ, ଆଲୋକର ଆଲୋକ ଉଦିତ ହୋଇଛି; ଚମତ୍କାର ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ଅନେକ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରେରଣାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହିପରି ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ ଏକ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଧଳା ବଛାମାନେ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଆସିଛି; କଳା ଏକ ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଚାଲିଗଲା; ଏକ ହେଉଛି ଅମୃତ, ଏକ ମର୍ତ୍ୟ, ଏହି ଭାଇବୋନେ ଏକାଠି ଚଳିଛନ୍ତି, ଦିବା ଓ ରାତି ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ଭଗିନୀମାନଙ୍କର ମାର୍ଗ ଏକ, ଅନନ୍ତ; ଅନ୍ୟମାନେ ଦିବ୍ୟ ନିୟମରେ ଚଳନ୍ତି; ସେମାନେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୁଏନାହିଁ, ନାହିଁ ଏକଠା ରହନ୍ତି; ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ ଏକ ମନ, କିନ୍ତୁ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ। ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭାତ ମୁହଁ ନେଇ ଆଲୋକିତ; ପ୍ରେରିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଏବେ ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଉଷ୍ମ ପାନୀୟ ନେଇ। ପ୍ରସ୍ତୁତ ହବି ମାପାଯିଓନାହିଁ; ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନେ, ଏଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ମଧ୍ୟାନ୍ହ ପାନୀୟ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ; ଦୟାମୟ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୁଣି ଦୟା ନେଇ ଫେରନ୍ତୁ। ସଂଗ୍ରହ, ପ୍ରଭାତ, ମଧ୍ୟାନ୍ହ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଆସନ୍ତୁ; ଦିନ ଓ ରାତି ଶାନ୍ତ ମନେ ଆସନ୍ତୁ; ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ପାନୀୟ ବିସ୍ତାରିତ। ଏହି ପ୍ରଭାତମାନେ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଦେଇଛନ୍ତି; ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧାକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭିତ; ଅସ୍ତ୍ରପରି ଚମକୁଥିବା ଲାଲ ଗୋଧନ, ମାତୃମାନେ, ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ଭାବେ ଯାଉଛନ୍ତି। ଲାଲ କିରଣମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି; ଲାଲ ଗୋଧନ ଯୋଗାଯୋଗିତ; ପ୍ରଭାତମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣ ଲାଲମାନେ ଉପରେ ବିସ୍ତାରିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳା ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ବୁଣାଇରେ ନୁହେଁ; ଏକତାରେ ଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଦୂରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଉତ୍ସର୍ଗକାରୀ, ଦାନଶୀଳ, ଓ ହବି ଦେଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ ଆଣି। ଅଗ୍ନି ଉଠିଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ; ପ୍ରଭାତମାନେ ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ବିସ୍ତାରିଛନ୍ତି; ଆଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାମାନେ ରଥ ଯୋଗାଇ ଯାଉଛନ୍ତି; ସବିତା ଦେବତା ବିଶ୍ୱକୁ ବିଭାଜିତ କରିଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଆପଣମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥ ଯୋଗାନ୍ତି, ଆଶ୍ୱିନୀ, ଘୃତ ଓ ମଧୁ ସହିତ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ପ୍ରେରଣ କରନ୍ତୁ; ବୀରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ଧନ ଜିତିବା। ତ୍ରିଚକ୍ର ରଥ, ମଧୁରତା ଭରି, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସୁ; ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟର ଧାରୀ ଦାନଶୀଳ ଆମକୁ ଦୁଇପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପାଇଁ ଶୁଭ ଆଣନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ନଦୀମାନେ ଆକାଶର ବୃଷ୍ଟିପରି ବହିଯାଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ସହସ୍ରଗୁଣ ଫଳ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଗୀତ ଦେଖି, ସେ ଅଗ୍ରସର; ପିତାମ୍ବରୀ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରନ୍ତି। ସେ, ନିଜ ଅଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ହାତୀ ପରି, ଉତ୍ତମ ବ୍ରତଧାରୀ ରାଜାପରି, ଶାଖା ଉପରେ ବାଜ ପରି ବସିଛନ୍ତି। ସେ ଆମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଧନ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ, ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ନବମ, ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଝରିଛି; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିଡ଼ିତ ସୋମ ନଦୀମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁସରି ଶକ୍ତିରେ ବହୁଛନ୍ତି।