ସାମଵେଦଃ

ଏହି କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତାମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ମହିମା, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପୂଜା ପ୍ରସଙ୍ଗ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉଚ୍ଚତମ ପଦକୁ ସଦା ସଚେତନ ଓ ପ୍ରେରିତ କବିମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ଉଜାଗର କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ପଦକ୍ରମ ରଖିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରୁ ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଏହା ପୃଥିବୀର ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ଅଛି। ଏଠି ଋଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, “ତୁମେ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଆମ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିବେ ନାହିଁ; ଦୂରରୁ ଏହି ସଭାକୁ ଆସ, କିମ୍ବା ନିକଟରେ ଥିଲେ ଆମ କଥା ଶୁଣ।” ଏଠି ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଗୀତ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଛି, ଧନ ଲାଗି ଅନେକ ଗାୟକ ମଧୁ ଉପରେ ମକୁଆ ପରି ବସିଛନ୍ତି, ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପଦ ରଥରେ ରଖିଛନ୍ତି। ମୁଁ ପୁରାତନ ସ୍ତୁତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି; ଏହି ସତ୍ୟର ମହାମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସରଣ କରିଛି, ଏବଂ ଗାୟକଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ଅପାର ସମ୍ପଦ ଝାଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି; ପୃଥିବୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଦେବତାମାନେ, ଗାଁ ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଏବଂ ସୋମରସ ଏହି ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଛନ୍ତି। ସୋମ ରସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି—ସେ ଭୟଙ୍କର ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା, କୌଶଳୀ ଓ ଦାନଶୀଳ ଦେବତା, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ରସ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଉଛି। ହେ ବିଶ୍ୱଭାନୁ, ଆମେ ତୁମେ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶକ୍ତିର ଗନ୍ଧକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଆମେ ଶକ୍ତିର ସମ୍ପଦ ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ। ତାହାପରେ, ସେମାନେ ସେଇ ଧୂସର ରଥାଶ୍ୱକୁ ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ମଦକୁ ସହ ଏହି ଘୋଡ଼ା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଛି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ପଦର ସମ୍ମୁଖିନେ କେଉଁ ମର୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବ? ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି। “ହେ ଦାନଶୀଳ, ବୃତ୍ର ବଧରେ ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କର; ତୁମର ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ଆମେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ,” ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଛି। ଆଧ୍ୱର୍ୟୁ, ମଧୁମୟ ଓ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ସୋମକୁ ପାତ୍ରରୁ ଢେଳିଦିଅ, କାରଣ ଏହିପରି ନିତ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ବୀର ଗାୟନରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ପୁରୁଣା ସ୍ତୁତିକୁ କଦାପି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଛ, ତୁମକୁ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିର ନାୟକଙ୍କୁ, ଡାକୁଛୁ, ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବଢ଼ାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ କଦାପି ବିଫଳ ହୁଏନାହାନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ, ଉଜ୍ୱଳ ଓ ଅପ୍ରମାଦୀକୁ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଆନେଇଥିବା ଭାବେ ନିୟୋଜିତ କରିଛନ୍ତି। ଅନେକ ଦାନ ଲାଗି ଅନୁପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଖାର ଚାରିଏପଟେ ରଥୀକୁ, ଏହି ଜ୍ଞାନ, ସୋମ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ପୁରାତନ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଗାୟକ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପିଥିବା ସୋମ ଅଭିଘାତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଝରିଯାଉଛି; ଏହି ଧୂସର ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ପରି ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ସେ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିଛି, ଛୋଟମାନେ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ବିଜୟୀ ରଥୀ ପରି; ଏହି ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ସୋମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଓ ଗାୟକମାନେ ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ଆମେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଜି ପୂରଣ କରିଛୁ; ତେଣୁ ଏହି ଚାପିଥିବା ସୋମ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ, ଏବଂ ଏହାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବତା ପାଇଁ ଶୋଭିତ କର। ଏଠି ମଧ୍ୟ, ନିଜ ସଂରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଜକୁ ସଜାଇ, ନେମିଆ ମାର୍ଗରେ ଓଉଲ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯାଏ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ ଏଠିକୁ ଆସ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଶକ୍ତି ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କର; ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ବୀରତା। ତୁମ୍ଭକୁ ନିମିତ୍ତ କରି ପ୍ରାର୍ଥନା ଯାଉଛି, ସେମାନେ ସତ୍ୟର ମାର୍ଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ତୁମର ଶକ୍ତି ବିଶାଳ—ତୁମର ଆସନ, ତୁମର ମାର୍ଗ ସ୍ଥିର, ଏବଂ ତୁମର ସଂରକ୍ଷଣ ନିଶ୍ଚିତ। କିଏ ଜାଣେ, କିଏ ଦିନ ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଏକାସাথে ପିଉଛ? କିଏ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ବସେଇଛି—ଯିଏ ଶକ୍ତି ସହ ପୁର ଭଙ୍ଗ କରେ, ମଧୁର ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ? ତୁମେ ଦୟାଳୁ ପଶୁ କିମ୍ବା ହାତୀ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଚଳିତ ହୁଅ; କେହି ତୁମକୁ ବନ୍ଧିପାରେ ନାହିଁ। ସୋମ ଚାପିବା ବେଳେ ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚଳନ ସହିତ ଆସ। ଯିଏ ଭୟଙ୍କର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ନିଶ୍ଚଳ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ—ଯଦି ସେ ଦାନଶୀଳ ଗାୟକଙ୍କୁ ଶୁଣିଥାଏ, ଇନ୍ଦ୍ର ନାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉ ନାହିଁ। ଶୁଧ୍ଧ ଓ ପ୍ରବାହମାନ ସୋମା ଇନ୍ଦୁ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବ୍ୟାପିଛି। ଏହି ପ୍ରବାହମାନ ଧାରା ଆକାଶରୁ ମଧ୍ୟଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀର ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ଝରିଛି। ତୀବ୍ର ଓ ଉଜ୍ୱଳ ଧାରା, ଇନ୍ଦୁ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷକୁ ନଶ୍ୱ କରି ଝରିଯାଉଛି। ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛି, ସେମାନେ ବୃତ୍ରବଧକ, ସଦା ବିଜୟୀ ଓ ଅଜୟ, ଶକ୍ତିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାତା। ଗୀତ ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାୟକମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରୁଛି। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏକାସাথে ଦାସୀମାନେ ର ନବତି ପୁର ଏକ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ତୁମର ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିର ଗୀତ ଆମେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରୁଛୁ। ଆମେ ତୁମର ଛାୟାକୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଛାୟା ପରି, ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ଆସିଛୁ, ହେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହୀ ଅଗ୍ନି, ଆମ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ। ବଳୀୟ ଧନୁର୍ଧର ପରି, ଶର୍ପ ଶିଂଗ ବଳଦ୍ରୁତ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପୁର ଧ୍ୱଂସ କରିଛ। ଆମେ ବିଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯିଏ ସତ୍ୟ ଓ ଆଲୋକର ନାଥ, ଅବିରତ ତାପର ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ। ଯିଏ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରିଛି, ଉଚ୍ଚତମ ଆଲୋକ ଦେଇଛି, ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଋତୁମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରେ।