ସାମଵେଦଃ

ବୟସରେ ଜାଗୃତ ହୁଅ, ଏହି ଉପଦେଶକୁ ବୁଝ, ହେ ସମସ୍ତ କୁଳଙ୍କରେ ପୂଜିତ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ହେଉଛି ପୂଜ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ। ସେଇ ମହାନ, ଅଚଳ, ଧୂମ୍ରଧ୍ୱଜୀ, ସାମ୍ନାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିବା ଜଣେ ଦେବତା ଆମକୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ କରୁନ୍ତୁ। ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ, ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, ଦୟାଳୁ ବନ୍ଧୁବଳୀ ଭଳି, ଆମ ସ୍ତୁତିକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ—ସେଇ ଅଗ୍ନି ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ, ବହୁବାର ପୂଜିତ ହୋଇଥିବା, ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଯେପରି ଗାଈ ପାଇଁ ଶୁଭ ହୁଏ, ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ ହୁଏ। ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ଭଲ ଦେବତା ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେବାରେ କଞ୍ଜୁସି କରନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସ୍ତୁତି ତାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ। ସେଇ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଆମକୁ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଭରିଥିବା ସ୍ଥଳକୁ ନେଉନ୍ତୁ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଆମକୁ ଦୂରେ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ତିନିଟି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି; ସେ ତିନିଥର ପାଦ ରଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧୂଳିରେ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ, ରକ୍ଷକ, ଅଜୟ, ତିନିଟି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି; ସେଠାଠାରୁ ସେ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଯେଉଁଠାରୁ ତାଙ୍କ ଶାସନ ଦେଖାଯାଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାଥୀ। ସେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ସଦା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକ ଦେଖନ୍ତି, ଆକାଶରେ ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଧି ରହିଥାଏ। ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରେରଣା ପ୍ରାପ୍ତ କବିମାନେ ସଦା ଜାଗ୍ରତ ରହି, ଏକାସাথে ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି। ସେଠାଠାରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ ରଖିଛନ୍ତି, ଭୂମିର ଶିଖରରୁ, ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ତୁମେ ବା ଯଜମାନ କୌଣସି କ୍ଷୁଦ୍ରତା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଦୂରରୁ ହେଉ ବା ନିକଟରୁ, ଏହି ସଭାକୁ ଆସନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଆମ ସ୍ତୁତି ଶୁଣନ୍ତୁ। ତୁମର ପ୍ରାର୍ଥନାରେ, ଏହି ପୀଡନ ସମୟରେ, ଗାୟକମାନେ ଧନ ଆଶାରେ ମଧୁ ଉପରେ ମକୁରା ବନ୍ଧିଥିବା ମୌମାଛୀ ପରି ବସିଛନ୍ତି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର; ସେମାନେ ଚକ୍ରରେ ପାଦ ରଖିଛନ୍ତି। ମୁଁ ପୁରାତନ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି; ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ କହ। ସତ୍ୟର ମହାମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସରଣ କରିଛି; ଗାୟକଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଅଗ୍ରସର ହୋଇଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ବଡ଼ ଧନ ଦେଇଛନ୍ତି; ପୃଥିବୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ, ଗୋଦାନକାରୀ, ସୋମ ରସ—ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଛନ୍ତି। ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ, ବୃତ୍ର ନିହନ୍ତାଙ୍କୁ, ଶିଳ୍ପୀ, ଦାନଶୀଳ, ଦେବତା, ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି। ହେ ବିଶ୍ୱପ୍ରଭା, ଆମେ ତୁମ ମିତ୍ର, ଏବଂ ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ, ଶକ୍ତିର ସୁଗନ୍ଧ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଶକ୍ତିର ଧନ ଆମେ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ସେଇ ପିତଳ ରଙ୍ଗର ଅଶ୍ୱକୁ ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଏ, ଯିଏ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାଏ। ହେ ଧନାଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର, କେଉଁ ମଣିଷ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ? ନିଶ୍ଚୟ, ଦାନଶୀଳ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଶକ୍ତି ଚାହେ। ଦାନଶୀଳ, ବୟଳ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ର ବିଧ୍ଵଂସନରେ ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କର; ତୁମ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ବିପଦକୁ ଆମେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା। ହେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ମଧୁର, ଉତ୍ସାହଦାୟକ ସୋମ ରସ ପାତ୍ରରୁ ଢାଳ; ଏପରି ଅବିରତ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ବୀର ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବୟଳ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ପୁରାତନ ପ୍ରଶଂସାକୁ ତୁମେ ଛାଡ଼ ନାହାଁ; ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ, ଅବରୋଧ କରାଯିବା ନୁହେଁ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ଶକ୍ତିର ନାଥ, ଯେଉଁଥିରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏବଂ ବିଫଳ ନହେଉଥିବାମାନେ ସେଉଁଠି ସେ ଉନ୍ନତି ପାଆନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଦେଇ ବିଧିବଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଭିଦ୍ୟାନୀୟ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିଥିବା। ବହୁ ଉପହାର ଆଶାରେ, ପ୍ରେରଣା ପ୍ରାପ୍ତ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ରଥୀ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ସୋମ ପାଇଁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବଳିଦାନ ପାଇଁ, ପୁରାତନ ରୀତି ପାଇଁ। ପିଷାଣ ଦ୍ୱାରା ପିଷିତ ସୋମ ଅଟୁଟ ଅବରୋଧ ଉପରେ ବହୁଛି; ଏକ ନଗରରେ ଥିବା ମଣିଷ ପରି, ପିତଳ ରଙ୍ଗର ସୋମ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ନେଇଛି। ସେ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, କ୍ଷୁଦ୍ରତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ବଳ ଆଶାରେ ରଥୀ ପରି; ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଧାରାମୟ ସୋମ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଗାୟକ ସହିତ। ଆମେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଆଜି ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛୁ; ଏହି ପୀଡନ ସମୟରେ, ସେଉଁଠି ପିଷିତ ସୋମ ଆଣ; ବିଶିଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଏବେ ଶୋଭାୟମାନ କର। ଏଠାରେ, ନିଜ ରକ୍ଷକ ପାଇଁ ନେଉଥିବା ନେଉଥିବା ନିଅଁ, ତାଙ୍କ ପଥରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୁଏ; ସେ ଏହି ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚିନ୍ତା ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ କର; ଏହି ତୁମେ ଦୁହାଙ୍କର ବୀରତା। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରାର୍ଥନା ତୁମ ପାଖକୁ ଯାଏ; ସେମାନେ ସତ୍ୟର ପଥରେ ଆସନ୍ତି। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଶକ୍ତି ବଡ଼; ତୁମର ସ୍ଥାନ ଓ ପଥ ନିଶ୍ଚିତ, ଏବଂ ତୁମର ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ। କିଏ ଜାଣେ, କାହା ପାଇଁ ପୀଡନ ସମୟରେ ତୁମେ ସାଥି ସାଥି ପାନ କର? କିଏ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ରଖିଛି—ସେଉଁଥି, ଶକ୍ତିରେ, ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ମଧୁର ସୋମରେ ଆନନ୍ଦିତ? ଦାନଶୀଳ ପଶୁ ବା ହାତୀ ପରି, ତୁମେ ଦୁହେଁ ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ଘୁଞ୍ଚ; କିଛି ତୁମକୁ ରୋକିପାରିବ ନାହିଁ। ସୋମ ପୀଡନ ସମୟରେ, ତୁମେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚଳନ କର। ଯିଏ ଭୟଙ୍କର, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଦୃଢ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ—ଯଦି ଦାନଶୀଳ ଗାୟକଙ୍କୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଜନାନୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଶୁଧ୍ଧ, ବହୁଥିବା ସୋମ ଧାରା ଓ ଇଣ୍ଡସ୍, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଉପରୁ ଧାରା ଆସିଛି, ଆକାଶ ଓ ମଧ୍ୟ ଲୋକ ମାଧ୍ୟମରେ, ଭୂମିର ଶିଖର ଉପରେ। ତୀବ୍ର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାରା ଇଣ୍ଡସ୍, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି ବହୁଛି।