ସାମଵେଦଃ

ପୁରାତନ ଗୀତ ଏକ ଶୁଧ୍ଧିକର ଶକ୍ତିକୁ ଗାଇଛି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାମ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡାର ଦୃଢ଼ ରାଶି ଭଳି, ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯିଏ ଯଜ୍ନର ଶାସକ। ଏହି ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିସ୍ତୃତ, ଦୟାଳୁ ଓ ଉଦାର, ଆମର ହେଉ। ସେ ଆମକୁ ସଦା ସମସ୍ତ ଅପଦାରୁ, ନିକଟ ଓ ଦୂର, ମରଣ ଓ ଅପମାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କର, ଶାପକୁ ନଶ୍ୱ କର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବୃତ୍ରର ହତ୍ୟାକାରୀ, ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ଜିତିବାରେ ତୁମେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ତୁମ ଅପାର ଶକ୍ତିକୁ ପୃଥିବୀମାନେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ମାଁ ଶିଶୁକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ଭଳି; ତୁମେ ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭଙ୍ଗ କର, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରକୁ ତୁମ କ୍ରୋଧରେ ଜିତିବାବେଳେ। ଯଜ୍ଞ ଶତ୍ରୁମାନେ ପଛକୁ ହଟାଇଲା, ଆକାଶରେ ଏକ ଆବରଣ ତିଆରି କଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମାମୃତର ମାଦକତାରେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଗି ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ଆବରଣକୁ ଚିରି ଦେଲେ। ଏଉଁ ଶକ୍ତି ଆଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କୁ ଉପରେ ଉଠିଲା, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କଲା, ଏବଂ ଆବରଣକୁ ଦୂର କରିଦେଲା। ସେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସଭାରେ ବିଜୟୀ, ସମସ୍ତ ଗୀତରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କର, ସହାୟତା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ଏହି ଅଜୟ ଯୋଧ୍ୟା, ସୋମାପାନୀ, ଅଚଳ, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପର ମନୁଷ୍ୟ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଧନ ଦିଅ, ଏହି ଧନ ଦ୍ୱନ୍ଦରେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର। ତୁମ ମହାଶକ୍ତି, ଦକ୍ଷତା ଓ ବୁଦ୍ଧି, ମନ ଇଚ୍ଛିତ ବଜ୍ରକୁ ତିକ୍ଷ୍ଣ କରେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆକାଶ ତୁମ ପୁରୁଷତ୍ୱକୁ ଘୋଷଣା କରେ, ପୃଥିବୀ ତୁମ ଯଶ, ଜଳ ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ବିଶାଳ ନିବାସରୁ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ମାରୁତମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦଳ ତୁମରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଆଗ୍ନି, ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଜନମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଅଜୟ ରହ, ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ୱ କର। ଆଗ୍ନି, ଆମର ଗୋ-ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ଧନ ଖୋଜି ଦିଅ, ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ପ୍ରଚୁର କର। ଆଗ୍ନି, ବିପୁଳ ଧନରେ ଆମକୁ ଅନ୍ୟର ଅଂଶକୁ ନେଇଯିବ ନାହିଁ; ଯେପରି ବିଜୟ ଆଣିଛ, ସେପରି ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଆଣ। ଏକ କ୍ରୋଧ ରଖିଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ ଜନ ଅନୁସରଣ କର, ନଦୀମାନେ ସାଗରକୁ ଯିବା ଭଳି। ବୃତ୍ରର ମୁଣ୍ଡକୁ ସେ ଶତ ଯୋଗ ଥିବା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଗି ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଏକ ସାମଗ୍ରୀ ଭଳି ଏକତ୍ରିତ କଲେ। ଦୟାଳୁ, ଧନୀ, ଆନନ୍ଦମୟ, ସେ ଭଲ ପୁତ୍ରୀ। ମହାଶକ୍ତି, ତୁମ ଦୁଇ ସୁନ୍ଦର, ସମାନ ଘୋଡାକୁ ଯୋକ୍ତ କରି ଆସ, ସେମାନେ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସେମାନେ ଦଉଡ଼ାନ୍ତି, ଦଶ ଶିଂ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଙ୍ଗାଇ ଦେଉଛନ୍ତି। ଅଷ୍ଟମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ନିଜ-ନିଜ ଦିଗକୁ ଦଉଡ଼ିଯାନ୍ତି; ପାତ୍ରପାନ୍ତି ସୋମା ପାନ ପାଇଁ ଦଉଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଯୋଧ୍ୟା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାଦକ ପାନ ପାଇଁ। ଏଠାରେ, ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ଯୋକ୍ତ ଦୁଇ ଘୋଡା ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ, ଗାୟକଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଯିଏ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ବୃତ୍ର ହତ୍ୟାକାରୀ, ଅନେକ ଉପହାରର ମାଲିକ, ପାନ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଆମଠାରୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯିଏ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଚୁର। ତୁମ ପାଇଁ ଦ୍ରୋପ୍ସମାନେ ନଦୀ ଭଳି ସାଗରକୁ ଆସନ୍ତି; କେହି ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର। ତୁମେ ମହାତ୍ୱରେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛ, ମହାଶକ୍ତି, ସୋମା ପାନ ପାଇଁ ଜାଗି ଉଠ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଗଭୀରରେ। ସୋମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ର ହତ୍ୟାକାରୀ, ତୁମ ଗଭୀର ପାଇଁ ସୁସ୍ୱାଦୁ ହେଉ; ଦ୍ରୋପ୍ସମାନେ ତୁମ ନିବାସ ପାଇଁ ମଧୁର ହେଉ। ଉମ୍ରାଣ୍ତି ହେଉ, ବୟସ ନେଉ, ଏହି ଗୀତକୁ ବୁଝ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଳ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଚାହେ, ଆଦରିୟ ରୁଦ୍ର ପାଇଁ ଏହି ଷ୍ଟୁତି। ଏହି ମହା, ଅଚଳ, ଧୂମ-ପତାକା, ଆଗ୍ରଗାମୀ ତେଜବାନ୍ ଆମକୁ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା କରୁ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ, ଲୋକଙ୍କର ନାୟକ, ଉପକାରୀ ଭଳି, ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଆବାହନ ଶୁଣ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଆଗ୍ନି। ସୋମା ଦଳିବାବେଳେ, ଅନେକ ଆହ୍ୱାନିତ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଗାୟ ଓ ଉଦାର ପାଇଁ ଏହି ଷ୍ଟୁତି ଗାଉ। ଏହି ଭଲ ଦେବତା କେବେ ଧନ ଦେବାରେ କଞ୍ଜୁସି କରିନାହିଁ, ଗୀତ ତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ସେ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି। ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ୱ କରିଥିବା ଦେବତା, ଗୋଧନ ଅଛିଥିବା ଉପକଳପାଇଁ ଯାଇପାରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆମକୁ ଦୂର କରିନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ପଦ ଦେଲେ; ସେ ତିନିଥର ନିଜ ପଦ ରଖିଲେ, ସମସ୍ତକୁ ଧୂଳିରେ ଆବୃତ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ, ରକ୍ଷକ, ଅଜୟ, ତିନି ପଦ ଦେଲେ; ସେଠାରୁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଯେଉଁଠାରୁ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ନୀତି ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସାଥୀ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉଚ୍ଚତମ ପଦକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଦେଖନ୍ତି, ଆକାଶରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ ଭଳି।