ସାମଵେଦଃ

ଏକ ଦିନ, ଦୟାଳୁ ଦେବତାଙ୍କର ଅଦମ୍ୟ ପଦଚିହ୍ନ, ଯେଉଁଠାରେ କେହି ବି ଅଟକାଇ ପାରେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଶୁଭ ହୋଇଥାଏ—ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପରି ଅନୁଗ୍ରହମୟ। ପୁରାତନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁମାନେ କୌଶଳୀ ଏବଂ ସମନ୍ୱୟ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ ମହିମା କରନ୍ତି; ରୁଦ୍ରମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦବାଯାଇଥିବା ସୋମ ରସର ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିଛି; ଆଜି ବି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ତାଙ୍କର ମହିମାକୁ ଗାନ୍ତି। ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦକ୍ଷ ଗାୟକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଏକେବାରେ ଦାସୀମାନେ ରଖିଥିବା ନବ୍ବେ ଦୁର୍ଗକୁ କମ୍ପିତ କରିଥିଲା। ତୁମ୍ଭାକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ପ୍ରାର୍ଥନାମାନେ ସତ୍ୟର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଆସେ। ତୁମର ଶକ୍ତି, ନିବାସ ଓ ଉପକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏନି। ଶକ୍ତିର ନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଅଜୟ ପଥ ସହିତ ଆମକୁ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ; ତୁମେ ଯାହା ଧନ ଜାଣ, ଆମେ ତାହିଁ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛୁ। ହେ ଦେବତା, ଅନେକ ଘୋଡା ଓ ଗାଈ ତୁମର ଦାନ; ଦୟାକରି ଦାନ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୁଁ ଯାହା ଚାହେଁ ଦିଅ। ଇଚ୍ଛାକୁ ନେଇ ଆସ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଧନ ଦିଅ; ଗୋ ଓ ଅଶ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମଧୁରତା ବଢ଼ାଅ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର। ତୁମ ପାଖରେ ହଜାର ହଜାର ଓ ଶତ ଶତ ଗୋ-ପାଳନ ଅଛି; ଆମେ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଛୁ। ସମସ୍ତ ଧନ ଦେଇଥିବା, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ପୁରୋହିତ, ସେଉଁଠି ପ୍ରଥମ ମଧୁପାତ୍ର ଯାଏ; ଏହି ସ୍ତୁତି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଘୋଡା ପରି ଶବ୍ଦରେ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ରଥଚାଳନରେ ଦକ୍ଷମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ; ସନ୍ତାନ ଓ ବଂଶରେ, ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୋତ୍ରପତି, ତୁମେ ଦାନଶୀଳଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ। ମୋର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ, ହେ ବରୁଣ, ଏବଂ ଆଜି ଦୟା କର; ମୁଁ ତୁମ୍ଭାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେଉଁ ସାହାଯ୍ୟରେ ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଅନାହିଁ? କେଉଁ ଆଧାରରେ ତୁମେ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଆଣ? ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ନିବେଦିତ ହୁଏ ନୈବେଦ୍ୟ; ଯଜ୍ଞରେ ପୁରୋହିତମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି; ଧନ ପାଇଁ ଆମେ ଧନଦାତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି; ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜୀବ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ; ଦବାଯାଇଥିବା ସୋମ ରସ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବାହିତ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା, ନିବେଦନ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଏହି ଦେବତା, ନିଜ ରୂପରେ ନିଜକୁ ପୂଜନ କର; କାରଣ ତୁମର ଶକ୍ତି ସତ୍ୟ। ଅନ୍ୟମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ ଭ୍ରମିତ ହେଉ, ଏଠାରେ ଆମ ଦାନଶୀଳ ପ୍ରଭୁ ଆମ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଉ। ସୁନଳା ରୂପରେ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ଘୋଡା ଦଳରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷକୁ ଜୟ କର; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାଙ୍କର ଦଳ ସହିତ, ପିଠିରେ ପ୍ରବାହିତ ଝରଣା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଲାଲିଟିକା, ପିଙ୍ଗଳ ଦେବତା। ସପ୍ତ ମୁଖ ଓ ସ୍ତୁତି ସହ ଏହି ଦେବତା ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ପ୍ରାଚ୍ୟ ଦିଗ ଅନୁଯାୟୀ ଜ୍ଞାନୀ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର କିରଣ ସହିତ ଋଷିଙ୍କର ରଥ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ରଥ। ଏହି ସ୍ତୁତିମାନେ, ହେ ଶୂର ବୀର ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମକୁ ବିଜୟ ଦେବାକୁ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଅଭେଦ୍ୟ ବଜ୍ର ହୁଅ। ତୁମେ ବଣିଜମାନଙ୍କର ଧନ ଜାଣ; ମାଆମାନେ ସହିତ ଏହାକୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଉଛ; ସତ୍ୟ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ଘରେ ଦୂର ଗୀତ ସୃଷ୍ଟି କର; ତିନି ରଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଖ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବିସ୍ତାର କରିଛ; ଆମେ ଗୋଧନ, ଅଶ୍ୱ ଚିନ୍ତା ଓ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ। ହେ ପୁରୁଷମାନେ, ଆନନ୍ଦିତ, ଘମ ଝରୁଥିବା, ସତ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଏହି ଉତ୍ସୁକ ଜନଙ୍କ ଆଶାକୁ ଜାଣ। ଅମର ସନ୍ତାନମାନେ ଆମର ସ୍ତୁତି ଶୁଣନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଆମପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ହେଉନ୍ତୁ। ତୁମ୍ଭା ପାଇଁ, ହେ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ, ଆମେ ମହାନ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ତୁତି ଆଣିଛୁ, ହେ ଦିବ୍ୟ ଦିନ ଓ ପୃଥିବୀ, ପବିତ୍ର ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ। ନିଜେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶାସନ କର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ରୂପରେ; ପୁରାତନ ସତ୍ୟକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଛ। ମିତ୍ରଙ୍କର ସହାୟତା ବଡ଼, ସତ୍ୟ ପାର୍ଯ୍ୟାୟ କରେ; ଯଜ୍ଞର ଚାରିପାଖରେ ତୁମେ ବସିଛ। ଏହି ବାକ୍ୟ, ତୁମର ସଭାରେ, ଘରରେ ପଖି ପରି; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମ୍ଭାଠାରେ ଲୁଚାଏ ନାହିଁ। ହେ ଦାନଦାତା, ସ୍ତୁତିକାର, ବୀର, ତୁମର ଯଶ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ସହିତ ରହୁ। ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ସିଧା ଦାଉଁ; ଆମେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥା କହିପାରିବା। ଗାଈମାନେ ଜଳସ୍ଥଳକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ରସରେ ମହାନ, ସୁନଳା କଣ ସହିତ ଶୋଭିତ। ପାଥରମାନେ ଏକଠି ପ୍ରବାହିତ, ମଧୁର ରସ ପାତ୍ରକୁ ଭରାଯାଇଛି, ଜଳସ୍ଥଳର ଉତ୍ସରେ। ସମ୍ମାନ ସହିତ ଏହି ଉତ୍ସରେ ପ୍ରବାହିତ, ଉଚ୍ଚ ଆଠାର, ଦୂର ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା, ଅକ୍ଷୟ ଧାରା। ତୁମ ଭୟ ନ କରିବା ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମ ଭୟଙ୍କର ସାଙ୍ଗତିରେ; ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମେ ତୁର୍ବଶା ଓ ଯଦୁ ପାଇଁ କରିଥିବା ମହାତ୍ମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ। ତୁମ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ କର, ଦାନକର୍ତ୍ତା ଏହିପାଇଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନାହିଁ। ମଧୁ ମିଶିଥିବା ଗାଈମାନେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ବାହାରିଯାଉଛନ୍ତି; ଆସ, ପ୍ରବାହିତ ନେକ୍ତର ପାନ କର। ମୋର ଏହି ସ୍ତୁତିଗୀତ, ହେ ପୁରୁବାସ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବିବେକଶୀଳ, ତୁମକୁ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରିଛି। ଏହି, ହଜାର ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସାଗର ପରି ବିସ୍ତାରିତ; ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଯଜ୍ଞ ଓ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଶାସନରେ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଯାହା ପାଇଁ ସମସ୍ତ, ଆର୍ୟ ଓ ଦାସ, ଅଧୀନ; ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ବିପକ୍ଷ ହେଲେ ବଶୀଭୂତ। ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁମକୁ ଧନ ନିବେଦିତ। ଦ୍ରୁତ ଅନୁସାରୀମାନେ ମଧୁ ଘୃତ ଗାଇଛନ୍ତି; ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି ଗାଇଛନ୍ତି।