ସାମଵେଦଃ

ଏକ ପବିତ୍ର ବେଦୀ ଉପରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଋତ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ—“ହେ ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ନିଜ ଅନେକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ସହ ବସନ୍ତୁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ହୋତାର୍ ଭାବରେ ବାଛିଛୁ। ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସଜା ହୋଇ, ଆହୁତି ନେଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକେ, ସେହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଗ୍ନି, ଆସି ବେଦୀ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଭାବରେ ସମ୍ବୋଧନା କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶିର ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତା। ଋତ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଗୀତ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ—“ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଆମର ଯଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ, ଆପଣଙ୍କ ମହିମା ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଆମେ ସର୍ବଦା ଶରଣ ପାଉ।” ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଅମୃତ ହୋତାର୍ ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକା ଅମର ଦେବତା; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ। ଅଗ୍ନି ଅପରାଜୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ସେ ଦ୍ରୁତ ରଥରେ ଚଲନ୍ତି, ନିତ୍ୟ ନୂତନ। ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଉପାସକ ତାଙ୍କର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ମଣିଷ ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ସେ ଆଶୀର୍ବାଦଦାୟକ ହେଉନ୍ତୁ; ଆମର ଦାନ, ଆମର ଯଜ୍ଞ, ଆମର ସ୍ତୁତି ସବୁ ଶୁଭ ହେଉ। ଆମ ମନକୁ ଶୁଭ କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିପଦ ଜୟ କରିପାରିବା; ଆମର ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆମେ ବହୁତ କିଛି ଲାଭ କରିପାରିବା। ଅଗ୍ନି, ଗୋଧନ ଓ ସମ୍ପଦର ଅଧିପତି, ଶକ୍ତିର ଲୋକ, ଆମକୁ ମହା କୀର୍ତ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଧନଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର, ଅଗ୍ନି ସେଇ ଅଗ୍ନି ଆମ ପାଇଁ ଧନର ଆଲୋକ ହେଉ। ରାଜା ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ଦିନ ଓ ରାତି, ଉଷାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଅତିଥି ଭାବେ ବିଶିଷ୍ଟ, ଅନେକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଅଗ୍ନି, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ବାଣୀକୁ ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ତୁତି ଦେଇ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଆହୁତି ଦେଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଁଠାରେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ଉପରେ ଉଠି ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ବଳି ଦେଇ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ; ସେ ପବିତ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଥମ, ଅଡ଼ିଗ, ଅନେକ ଦାନର ଦାତା, ନିର୍ମଳ, କବି, ଆମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଅଗ୍ନି, ଅମର ଦୂତ, ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ଆହୁତି ଧାରକ, ରକ୍ଷକ ଓ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି; ଦେବ ଓ ମଣିଷ, ସଚେତନ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଗୋତ୍ରପତି ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ଉପସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ଶୋଭିତ ଅଗ୍ନି, ଦେବତା ଓ ଲୋକର ନୀତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଦୂତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚାଲନ୍ତି। ଆମେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହୁଁଛୁ, ସେ ତିପ୍ରକ୍ଷମ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଘର ଘରର ଗୃହଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗୀତ ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ଯେପରି ବାୟୁର ଅଞ୍ଚଳରେ ଆହୁତି ରଖାଯାଏ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପବିତ୍ର କୁଶାସନ ଉପରେ ଜଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପଦ ଚିହ୍ନ ରଖିଛି। ଦାନଶୀଳ ଦେବତାଙ୍କର ଅଜୟ ପଦ ଶୁଭ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୃଷ୍ଟି ପରି ଦୟାଳୁ। ସପ୍ତମ, ତୃତୀୟ ଭାଗକୁ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୀତ ଦିଅଯାଏ; କୌଶଳୀ, ସମଞ୍ଜସ୍ୟ ରୁଦ୍ରମାନେ ପୁରାତନ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ରସର ଉତ୍ସାହରେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି; ଆଜି ମଧ୍ୟ, ପୁରାତନ ସମୟରେ ପରି, ବଳବାନ୍ମାନେ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଗୀତ ଓ ମାର୍ଗରେ ନିପୁଣ ଗାୟକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ଧନଚାହୁଁଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଦାସୀମାନଙ୍କ ୯୦ଟି କିଲ୍ଲା ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲଖ୍ୟ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଉପସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ସତ୍ୟର ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ନିବାସ, ଓ ଉପକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଦାପି ବିଫଳ ହୁଏନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିର ଅଧିପତି, ଅଜୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଧନ ଓ ସମ୍ପଦ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ତୁମ ନାମରେ ଧନ ଲାଭ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ। ହେ ଦେବ, ତୁମର ଗୋଧନ ଓ ଅଶ୍ୱଧନ ଅସଂଖ୍ୟ; ଦାନରେ କଞ୍ଜୁଷୀ କରିନାହିଁ, ଯାହା ମୁଁ ଚାହେ, ଦିଅ। ଆସନ୍ତୁ, ଯିଏ ଆଶା କରେ, ତାଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ; ଗୋ ଓ ଅଶ୍ୱ ଲାଭ ପାଇଁ ମଧୁରତା ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର। ତୁମ ପାଖରେ ଅନେକ ହଜାର ଓ ଶତ ଝୁଣ୍ଡ ଅଛି; ଆମେ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଛୁ। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧନ ଦିଅନ୍ତି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ପୁରୋହିତ, ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ ମଧୁପାତ୍ର ଯାଏ; ସେହି ସ୍ତୁତି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଘୋଡ଼ା ପରି ଶବ୍ଦରେ, ଦାନଶୀଳ, ରଥଚାଳନରେ ନିପୁଣ, ଔଳାଦ ଓ ପରମ୍ପରାରେ ଧନ ଦେବାରେ ଚମତ୍କାରୀ ଗୋତ୍ରପତି ଅଛନ୍ତି। ମୋର ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣ, ଭାରୁଣ, ଏବଂ ଆଜି ଦୟା କର; ମୁଁ ତୁମର ଶରଣ ନେଇଛି। କେଉଁ ଉପକାରରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତିନାହିଁ? କେଉଁ ସମର୍ଥନରେ ତୁମେ ଉପାସକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉଛ? ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦିଆଯାଏ, ଯଜ୍ଞରେ ପୁରୋହିତମାନେ ଡାକନ୍ତି, ଧନ ଲାଭ ପାଇଁ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ। ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି; ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଲୋକିତ କରିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜୀବ ଇନ୍ଦ୍ରରେ ବିଲୀନ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରରେ ସୋମ ରସ ବହୁଛି। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ହେଉ, ନିଜ ରୂପରେ ନିଜକୁ ଉପାସନା କର; ଏହି ଶକ୍ତି ତୁମର। ଅନ୍ୟମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଅବିବେକୀ ହେଉନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ଆମ ଦାନଶୀଳ ପତି ଜ୍ଞାନୀ ହେଉ।