ସାମଵେଦଃ

ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗର ମୁକୁଟ, ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଜଳର ମାନ୍ୟରେ ଅଙ୍କୁର ଦେଇ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଦାନର ନିୟନ୍ତା ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି, ଏହି ଗାୟକ ତାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ଅଧିନରେ ନାୟକ ହେବାକୁ ଚାହେ । ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପବିତ୍ର ସଂଗୀଗଣ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖା ଚମକେ, ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ଦେଉଁଥିବା ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ସମ୍ବନ୍ଧ? ସପ୍ତମ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ଅର୍ଦ୍ଧ—କିଏ ଦାନୀ, କିଏ ତାଙ୍କରେ ଅବସ୍ଥିତ? ଅଗ୍ନି ମାନବ ଜନ୍ମର ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ମିତ୍ର ଭଳି ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର, ସଂଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ । ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାସତ୍ୟ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ନିଜ ଘରର କ୍ରିୟା କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଘୋଡା ଭଳି ଜଳିଉଛନ୍ତି, ଅନୁଷ୍ଠାନକାରୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି । ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜଳାଉଛୁ, ତୁମେ ମହାନ ଭଳି ଚମକିଉ । ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନିର ଉଚ୍ଚ ଶିଖା ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖା ଚମକେ । ଅଗ୍ନି, ମୋର ଦୂର୍ବା ତୁମେ ଦେଖ, ଘୃତ ଦେଇ ତୁମକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି; ଆମର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉ । ଅଗ୍ନି, ଦୟାଳୁ ପୁରୋହିତ, ଋତୁକାଳୀନ କର୍ମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚମକିଉଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅ । ଅଗ୍ନି, ଏକ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ତିନି ଗୀତ, ଚାରି ଦୟାରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଅନ୍ନର ନାଥ ଭଳି ରକ୍ଷା କର । ସମସ୍ତ ଅପମାନ ଓ ଅପଦାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଦିଅ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିକଟତମ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ତୁମକୁ ଚାହୁଁ । ରାଜା ଅଗ୍ନି, ଶିଖା ଜଳିଲେ, ଦକ୍ଷତା ପାଇଁ ଭୟାନକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚମକିଉଥିବା ଜ୍ଞାନୀ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି । ତୁମେ ତୁମର ରୂପରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆବୃତ କର, ବଡ଼ ପିତାଙ୍କୁ ଉଦୟ କର, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୀପ୍ତିକୁ ଧାରଣ କର, ଶିଖା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଦେଇ ଚମକେ । ଭଲ ଅଗ୍ନି ଭଲମାନେ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି; ଭଲବାସିବା ଭାଇ ଭଉଣୀ ପାଖକୁ ଯାଉଛି; ଅଗ୍ନି ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ, ଦୀପ୍ତିମାନ ରଙ୍ଗରେ ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତି, ଆନନ୍ଦରେ ବସିଯାନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ଅଙ୍ଗିରସ, ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, କେଉଁ ପ୍ରଶଂସାରେ ତୁମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ କରିବି? କିଏ ପାଇଁ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ବଳ ଦେବାଉଚିତ? କିଏ ପାଇଁ ଏହି ପୂଜା କରିବି? ଅଗ୍ନି ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହ ଦେଉ, ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ଦେଉ, ତୁମର ଗୀତରେ ଆମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର । ଅଗ୍ନି, ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅଗ୍ନି ସହ ଆସ; ହୋତାର ଭାବରେ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି; ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦାନଦାୟକ ତୁମକୁ ଡାକୁ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ପବିତ୍ର କୁଶରେ ବସ । ଅଙ୍ଗିରସ ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ତୁମେ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଦୂର୍ବା ସହ ଆସ, ଘୃତ ଦୀପ୍ତି ଅଗ୍ନି, ଅନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରାଚୀନ ଅଗ୍ନିକୁ ଚାହୁଁ । ଆମର ଗୀତ ତୁମ ପାଖକୁ ଯାଉ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ସବୁଠୁ ସୁନ୍ଦର; ପୂଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗ୍ନି, ସହାୟତା ପାଇଁ ଗଭୀର ପ୍ରଶଂସାରେ ଯାଉ । ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଧନ ଦେବା ପାଇଁ; ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଏକା ଅମୃତ ହୋତାର, ସବୁଠୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସବୁଠୁ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ । ଅଗ୍ନି, ଅପରାଜୟ, ଲୋକଙ୍କର ନେତା, ଶୀଘ୍ର ରଥ, ଏବଂ ସଦା ନବୀନ । ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖାରେ, ଉପାସକ ତାଙ୍କର ଯାନରେ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିବା, ମାନବ ନିଜ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି । ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଡାକୁଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା, ଅକ୍ଷୟ—ଅଗ୍ନି ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଅଗ୍ନି ଡାକିଲେ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ; ଦାନ ଶୁଭ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଶୁଭ, ପ୍ରଶଂସା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ । ଅଗ୍ନି, ବିପଦ ଜୟ ପାଇଁ ଆମ ମନକୁ ଶୁଭ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ହୁଅ; ଆମ ଦେହକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର, ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଅଧିକ ଜୟ ଦିଅ । ଅଗ୍ନି, ଗୋଧନର ନାଥ, ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିର ନାଥ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଆମକୁ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ଦିଅ । ଅଗ୍ନି, ଜଳିଥିବା ଧନୀ, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଆମ ପାଇଁ ଚମକିଉ, ନେତା, ଧନ ସହ । ରାଜା ଅଗ୍ନି, ତୁମର ସ୍ୱଭାବରେ, ରାତି ଦିନ ଏବଂ ଉଷାରେ, ତୁମର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜବା ଦ୍ୱାରା ଦେମନମାନେ ଦଳି ଦିଅ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ, ଅତିଥି ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଅଗ୍ନି, ଅନେକଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଅଗ୍ନି, ମୋର ଶକ୍ତିର ଗୀତରେ ତୁମ ପ୍ରାଚୀନ ଶବ୍ଦକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି । ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଘୃତ ଦେଇ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ଭଳି । ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦେଇଛନ୍ତି । ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦନ ଓ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ପ୍ରଧାନ, ଦୃଢ଼ ଋଷି, ଅନେକ ବର ଦେବାକୁ ସକ୍ଷମ, ନିର୍ମଳ, କବି, ଆମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଚାହୁଁ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ । ଅଗ୍ନି, ଅମୃତ ଦୂତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦାୟକ, ରକ୍ଷାକାରୀ, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଦେବତା ଓ ମାନବ, ଜାଗୃତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗୋତ୍ରର ନାଥ, ଆଦର ସହ ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି । ଅଲଙ୍କୃତ ଅଗ୍ନି, ଦୁଇ ବିଧି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କର ଦୂତ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ଆମେ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହୁଁ; ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ତିନି ଧାରାରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ହୁଅ । ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଗୀତ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ବାୟୁ ତୀର୍ଥରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ହୁଏ । ଅଗ୍ନିଙ୍କର ତିନି ଉପରେ ଆବୃତ ପବିତ୍ର କୁଶରେ, ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଏକତାରେ, ଜଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପଦ ରଖିଛି । ଏପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଦୀପ୍ତି, ଶକ୍ତି, ଦୟା ଓ ରକ୍ଷାର ଗାଥା ପାଠ କରାଯାଉଛି, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ମାନବ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରଶଂସା ଚାହନ୍ତି ।