ସାମଵେଦଃ

ଏକ ଦିବ୍ୟ ଉପାସନାର ମଝିରେ ଆମେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଲୋକର ଧ୍ୟାନ କରୁଅଛୁ—ସେହି ଦେବତା ସବିତାରଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ ଆମ ପ୍ରଜ୍ଞାକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଅଛୁ—ସୋମର ଶବ୍ଦ, କକ୍ଷୀବାନଙ୍କ ଧ୍ୱନିକୁ ତୁମେ ଗଞ୍ଜାଏ ଦିଅ, ଯେପରି ଔଶିଜ ଆଶା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମ ଜୀବନକୁ ପବିତ୍ର କର, ଆମକୁ ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦିଅ, ଅପମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କର। ମାଟିର ମହତ୍ତ୍ୱ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଧନ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଧିକାର ଆମକୁ ଦିଅ। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସତ୍ୟ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ଜ୍ଞାନକୁ ଖୋଜନ୍ତି; ନିରାପଦ ଦେବତାମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ବର୍ଷାଦାୟିନୀ ଦ୍ଵିତୀୟ ଓ ପୃଥିବୀ, ସମୃଦ୍ଧିର ନାୟକ, ଦାନୁମତୀର ବିଶାଳ ଗଭୀରତାକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ ଅଶ୍ୱକୁ ଯୋଗାଏ, ଶୁଭ୍ର ଦିଗନ୍ତ ଆଲୋକିତ ହୁଏ। ସେମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଲାଲ, ଭୟଙ୍କର, ବୀର ଘୋଡ଼ାକୁ ରଥରେ ଯୋଗାଏ, ଶକ୍ତି ଓ ତୀବ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଚିହ୍ନ ହୀନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ତୁମେ ମହାନ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦିଅ, ଅଲଙ୍କୃତ ହୀନଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କାର ଦିଅ; ତୁମେ ଉଷାମାନଙ୍କ ସହ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କର। ଏହି ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ଚିପି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଇଛି; ଏହା ତୁମେ ପିଉଛ; ତୁମେ ଏହାକୁ ତିଆରି କରିଛ, ତୁମେ ସୋମର ଆନନ୍ଦ, ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛ। ସେ, ଏକ ରଥ ପରି, ବହୁ ଧନ ନେଇ ଆସେ; ନହୁଷଙ୍କ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଉଦ୍ଧ୍ୱଗତ ହୁଅନ୍ତି, ଅରଣ୍ୟ ଦିଗରେ ଯାଆନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବତା ସ୍ୱରୂପେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, ଜଳପରି ଦ୍ରୁତ ଚଳନଶୀଳ, ହଜାର ଧାରା ଯୁକ୍ତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆମ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟ ଆନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥିତ। ତୁମର ଆନନ୍ଦମୟ ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କର; ବଳବାନ, ଦେବତାମାନେ ଆଗ୍ରହ କରିବାକୁ ନେଇଯାଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପଥ ଓ ମାର୍ଗ ଜାଣ; ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାମାନେକୁ ସିଧାସଳଖ ନେଇଯାଅ। ଅମର ଦେବ ପୁରୋହିତ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଆନ୍ତି, ଯଜ୍ଞକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଅନ୍ୟ ଅଶ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯାଇଛି, ପୁରୋହିତ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ, ଋଷି ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞର ସାଧନ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଣେ ସର୍ବଜୀବର ଅଣ୍ଡକୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତିନି ଦକ୍ଷତାର ପିତାକୁ ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସାଇଲେ। ସୋମ ଚିପିବା ବେଳେ, ଦେବୀ ଧନ ଓ ମହିମା ଧାରା ଆସୁ, ନଦୀମାନେ ବଳବାନ ବୃଷଭକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରଣ ଜାଣନ୍ତି, ଗାଈଁ ଓ ଛୁଆପରି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ମିଶିନ୍ତି ନାହିଁ, ନିଜ ପରିବାର ସହ ରହନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାଁଠାରୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନ୍ମନେଲେ; ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ସତ୍ରୁମାନେକୁ ତୁରନ୍ତ ଦଳନ କରେ, ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସେ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ, ଦସାର ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟ ଆଣେ; ସେ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଚିତ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଦାନ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଛି। ତୁମଠାରେ ସମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନ ବାଛନ୍ତି; ଏହି ଦୁଇ ତିନି ହେଲେ, ଆନନ୍ଦ ସର୍ବାଧିକ ମଧୁର ହୁଏ; ମଧୁର ଠାରୁ ଅଧିକ ମଧୁର, ଉଲ୍ଲାସ ଝରିବାକୁ ଦିଅ, ମଧୁ ସହ ମଧୁ ମିଶାଅ। ତିନି କାଠର ଚିପିରେ, ଯେ ବୃଷଭ ଯବ ମିଶ୍ରିତ ଶକ୍ତିରେ, ବହୁତ ବଳବାନ, ସେ ସୋମ ଚିପି ଉପଭୋଗ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ସେ ଏହାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ମହା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ; ସତ୍ୟ ଦେବ ଦେବଙ୍କ ସହ, ସତ୍ୟ ସୋମ ସତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ। ଶକ୍ତି ସହ ଜନ୍ମ, ଶକ୍ତି ସହ ବୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ସହ ତୁମେ ସୂର୍ବୀର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କଲ, ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରଶଂସକଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ଦାତା; ସତ୍ୟ ଦେବ ଦେବଙ୍କ ସହ, ସତ୍ୟ ସୋମ ସତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ। ତାପରେ, ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ସହ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ହେଲେ, ଦୁଇ ଜଗତ୍ତିକୁ ତାଙ୍କ ମହିମାରେ ପୂରଣ କଲେ; ସେ ବୃହତ୍ ହେଲେ, ଅନ୍ୟକୁ ନିଜ ଗର୍ଭରେ ନେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ; ସତ୍ୟ ଦେବ ଦେବଙ୍କ ସହ, ସତ୍ୟ ସୋମ ସତ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ। ସପ୍ତମ, ପ୍ରଥମ ଭାଗ, ଗାଓଙ୍କ ନାୟକ, ପାହାଡ଼ର ଇନ୍ଦ୍ର, ସତ୍ୟର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଗାଓ। ରଥଯୋଗ୍ୟ ଅଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମବଦ୍ଧ ହେଉଛି, ଲାଲ ଅଶ୍ୱ ପବିତ୍ର କୁଶରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅଛୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଗାଈଁମାନେ ଯବ ମିଶ୍ରିତ ଦୁଧ ଦେଉଛନ୍ତି; ବଜ୍ରଧାରୀ ପାଇଁ ସେଉଁଠି ସଂଗ୍ରହରେ ମଧୁ ମିଳେ। ଆମ ପ୍ରସ୍ତାବ ଯେଉଁଠିବି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁ, ଶ୍ଲୋକ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ବୃତ୍ର ନାଶକ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପହଁଚିଅ। ତୁମେ ପ୍ରଥମ ଧନ ଦାତା, ତୁମେ ସତ୍ୟ ସମ୍ପଦର ନାୟକ; ଆମେ ତୁମକୁ ବଳ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱର ଯୋଗ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ବାଛିଛୁ। ପ୍ରାଚୀନ, ପୋଷଣକାରୀ, ଆଦି, ଏବଂ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ମହାନ୍ମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଦୁଧ ଦେଇଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ଏକାଠି ଗାଏ। କିଛି ଦେଖି, ପ୍ରାଚୀନ, ଜଳମୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଧନକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଛନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସବିତା ପରି ଆକାଶର ଆବରଣକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ହେ ପବିତ୍ରକାରୀ, ତୁମେ ଚଳିବା ବେଳେ ଏହି ଦୁଇ ଜଗତ୍ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଶକ୍ତିରେ ଆବୃତ କର; ଏକ ଦଣ୍ଡିଆ ବୃଷଭ ପରି ଚମକିଉଠ। ଏବେ, ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପାଇଁ ଏହି ନୂତନ ଷ୍ଟୁତି ଘୋଷଣା କର, ଆମ ସଙ୍ଗୀ ଭାବେ। ତୁମେ ବିଭାଜିତ ହେଉଛ, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ପରି; ଉପାସକଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦାଉଡ଼ି ଉପହାର ଦିଅ। ଉତ୍ତମ ଭାଗ, ପୁରସ୍କାରରେ ଆମକୁ ଅଂଶ ଦିଅ, ମଧ୍ୟରେ ଶିଖ୍ୟା ଦିଅ, ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ଦିଅ।