ଏକ ସମୟର କଥା, ବିଦ୍ୱାନମାନେ ବେଦକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ତାହାକୁ ସୋମର ରସ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ସୋମାମୃତରେ ଭରିଦେଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବିଶ୍ୱର ଦୃଢ଼ ସୂତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଘାଟିତ କରିଦେଲେ। ତେବେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ପିଡ଼ା ହୋଇଥିବା ସୋମରସକୁ ଆଣ, ଶାୟଦ ସେ ଆମକୁ ପ୍ରଶଂସାର୍ହ, ଆମ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଓ ସ୍ତୁତି ଦେଇପାରିବେ। ତାପରେ, ତୁମେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ୱୟଂଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରକ୍ତିମ ଓ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ସୋମଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ତୁତି ଗାଓ। ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ପାଷାଣରେ ସୋମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର, ମଧୁର ରସ ଝରିଯାଉ, ମଧୁ ଝରୁ। ସମସ୍ତେ ନମନ କର, ନିକଟରେ ବସ, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ; ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରକଣାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ରଖ। ହେ ସୋମ, ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଗାଁ, ଦେବତାମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେ। ଏହି ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପିତାଯାଉଛି, ପାନ ପାଇଁ; ମନ ଓ ମନସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାନରେ ଲୀନ। ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ, ଆମକୁ ବୀରତା ଓ ଧନ ଦିଅ; ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆମକୁ ଏକତ୍ର କର। ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଉଦିତ ହେଉଛନ୍ତି, କୀର୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ଆଣି, ଅସୁବିଧା ଦୂର କରି, ଅନ୍ଧକାରକୁ ହଟାଇ ଆସନ୍ତି। ସେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଭୁଜବଳରେ ନବତି-ନଉଟି ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ନଗକୁ ଦଳିଥିଲେ, ସେଇ ବୃତ୍ରହନ୍ତା। ସେଇ ଦୟାଳୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ସ୍ନେହୀ, ଅଶ୍ୱ, ଗାଁ ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଗାଁର ଦୁଧ ଭଳି ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ରବଣ କରୁନ୍ତୁ। ତେବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ଏହି ମହା ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞଧାରୀ, ପ୍ରାଣଦାତା, ନିବେଦନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ; ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ସ୍ୱଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଲୋକଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି। ଏହି ଦେବତା, ଶକ୍ତିର ଦାତା, ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗର ସିଂହାସନରେ ବିରାଜିତ, ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ବୃତ୍ର ଓ ଦାସ୍ୟୁ ନାଶକ, ଦେବଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅସୁର ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ହନନ୍ତା। ଏହି ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଲୋକ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିଥିବା, ଧନବାନ, ମହାନ୍, ସମୁଚ୍ଚ୍ୱାସିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯାହାର ତେଜ ଦୂରଦୂରନ୍ତିକୁ ପ୍ରସାରିତ, ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପିତା ଯେପରି ଝିଅପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଆଣିଦେଇଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ଆମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଏହି ଗୃହରେ ଆମକୁ ଶିଖାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଜୀବନ ଆଲୋକ ପାଇପାରିବା। ଅଜଣା ବା ଶତ୍ରୁ ଜନମାନେ ବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଆମକୁ ଜୟ କରିନପାରନ୍ତୁ; ହେ ବୀର, ତୁମ ସହିତ ଆମେ ନିର୍ଭୟରେ ଜଳପ୍ରବାହ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା। ଆଜି, କାଲି ଓ ପ୍ରତିଦିନ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ଶୁଭର ନାଥ, ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଆମ ସମସ୍ତ ଗାୟକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ଦାନଶୀଳ ବୀର, ମଘବାନ, ଦାନରେ ପ୍ରବଳ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ତୁମର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହସ୍ତ, ଶତଶକ୍ତିଧର, ବଜ୍ରକୁ ଏକତ୍ର କରି ଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଆମେ ଶତ୍ୟାନ୍ତ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ଯିଏ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ। ସରସ୍ୱତୀ, ଭଗିନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହଶୀଳୀ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଆମ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ। ଆମେ ଦିବ୍ୟ ସବିତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ, ସେ ଆମ ମନକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ। ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ସୋମର ଧ୍ୱନି, କକ୍ଷୀବାନ୍କୁ ଧ୍ୱନିତ କର, ଯେପରି ଔଶିଜ ଚାହାଁନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମ ଜୀବନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦିଅ, ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂର କର। ତୁମେ ଆମକୁ ପୃଥିବୀର ମହାନ୍ ଶକ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗର ଧନ ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଦିଅ। ସତ୍ୟ ସହିତ ସତ୍ୟ ଯୋଗ ହୁଏ; ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି; ନିରାପଦ ଦେବମାନେ ବଳବାନ୍ ହୁଅନ୍ତି। ବର୍ଷାଦାୟକ ଦ୍ୟାଉଃ-ପୃଥିବୀ, ସମୃଦ୍ଧିର ନାଥ, ଦାନୁମତୀର ବିଶାଳ ଖାଲିକୁ ଖୋଜନ୍ତି। ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତ୍ୱରିତ ଏକାକିକୁ ଜୁଆଁନ୍ତି; ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଚମକୁଛି। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ା, ରକ୍ତିମ, ଭୟଙ୍କର, ବୀର, ରଥକୁ ଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ତ୍ୱରାରେ। ଚିହ୍ନହୀନ ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ତିଆରି କର, ଅଳଙ୍କୃତ ପାଇଁ ଅଳଙ୍କାର କର, ତୁମେ ଉଷାମାନେ ସହିତ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ପିଡ଼ୁଛି; ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଏହା ପାନ କର; ତୁମେ ଏହାକୁ ତିଆରି କରିଛ; ଆନନ୍ଦ, ଏକତ୍ୱ, ସୋମ ପାଇଁ ଏହି କଣାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛ। ସେ, ଏକ ରଥ ପରି, ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ମହାନ୍ ପାଇଁ ଅନେକ ସମ୍ପଦ ଆଣିଦେଇଥିବା; ନହୁଷଙ୍କ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଉପରକୁ ଉଠି, ଅରଣ୍ୟ ଖୋଜନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବତା ପରି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ ପରି ତ୍ୱରିତ, ହେ ସହସ୍ରଧାରା, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ଯଜ୍ଞ, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହୁଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତ। ତୁମର ଆନନ୍ଦମୟ ଜିହ୍ୱାରେ ଉତ୍ସବରେ ଆହୁତି ଦିଅ; ଦେବମାନେ ଆଦର ସହିତ ଆଣ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆଗପଛ ରାସ୍ତା ଜାଣ, ଯଜ୍ଞରେ ସିଧାସଳଖ ଦେବମାନେକୁ ନେଇଯାଅ। ଅମୃତ୍ୟୁ ଦେବପୁରୋହିତ ତାଙ୍କ କୌଶଳରେ ଆଗରେ ଯାଇ, କ୍ରିୟାକଳାପକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି। ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ା ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ପୁରୋହିତ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ, ଋଷି କ୍ରିୟାର ମାଧ୍ୟମ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନରେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜଣେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁର ଅଣ୍ଡକୁ ଗଢ଼ିଥିଲେ, ଦକ୍ଷତାର ପିତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନରେ ରଖିଥିଲେ। ପିଡ଼ା ସମୟରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ମହିମା ଧନ ଝରିଯାଉ; ଧାରାମାନେ ବଳଶାଳୀ ବୃଷଭଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରଣ ଜାଣନ୍ତି, ଗାଈର ବଛା ମାଆପାଖ ରହିଥିବା ପରି; ସେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ମିଶନ୍ତି ନାହିଁ, ନିଜ ସ୍ୱଜନ ସହିତ ରହନ୍ତି। ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ କ୍ରମେ, ଦେବମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ଯଜ୍ଞ ଉପାସକମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଓ ଜୀବନର ଏକତା, ଶକ୍ତି, ଧନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶୁଭତାକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।