ସାମଵେଦଃ

ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେଉଁଠାରେ ମହାବଳଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନେକ ବଳିଦାନ ଓ ଅର୍ପଣା ସହିତ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଡାକିଥାଏ, ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଏହି ଭକ୍ତଙ୍କର ହୋଇଯାଏ। ଲୋକେ ଆଶା କରନ୍ତି— କେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ୟାୟୀ ମଣିଷଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବେ, ଯେପରି ଚାଲିବାକୁ ଗଲେ ପାଦ ତଳେ ମାଟି ଚୁରିଯାଏ? କେବେ ସେ ଆମ ଗୀତ ଶୁଣିବେ? ଏଠି ଗାୟକମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଚାନ୍ତକମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି, ପୁରୋହିତମାନେ ଏହି ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ପରି ବନ୍ଧି ପୂଜାରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରୁ ପର୍ବତକୁ ଚଢ଼ିଯାଉଛନ୍ତି ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବୁଝି, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ପରି ତାଙ୍କର ସେନା ସହ ଗତି କରନ୍ତି। ଏବେ ଭକ୍ତମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି, “ତୁମର ପିତାମ୍ବର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଗ କର, ହେ ସୋମପାନୀ, ଆମ ନିକଟକୁ ଆସ, ଆମ ଗୀତର ଶବ୍ଦ ଶୁଣ।” ଏହି ବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଡାକାଯାଏ— “ଭଲରେ ଜଳାଇଦିଅ, ଦେବତାମାନେ ଆସନ୍ତୁ, ନିର୍ମଳ ହୋତାର, ଏହି ହବି ଗ୍ରହଣ କର।” ପୁରୋହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିନତି କରନ୍ତି— “ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ମଧୁର ଉପଚାର ସହିତ ଯଥାଯଥ ଯଜ୍ଞ କର। ଏଠି ମୁଁ ମଧୁର ବାଣୀ ଧାରଣ କରୁଥିବା ନରାଶଂସକୁ ଡାକୁଛି, ଯିଏ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରିୟ। ଅଗ୍ନି, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ, ତୁମେ ମନୁଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ ହୋତା।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ, ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମାନ, ସବିତା, ଭଗ ଏହି ନିଷ୍ପାପ ଦେବମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଦାନଶୀଳ ଦେବ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ନାଶକ ଶକ୍ତି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହା ଆସୁ। ଯେଉଁମାନେ ଆମ ଦୁଃଖ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବଶ୍ୟ ବିଜିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ସମୟରେ ଅଦିତି, ତେଜସ୍ବୀ ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାମିନୀ, ଅଟୁଟ ବ୍ରତଧାରିଣୀ, ଓ ମହାନ ରାଜାମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁନ୍ତୁ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ ଦିଅ, ଓ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ବାଣୀକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନାଶ ହେଉନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ତୁମର ପାଦ ଦ୍ୱାରା କଞ୍ଜୁଷ ମଣିଷଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଅ, କାରଣ କେହି ତୁମକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଛାନା ଓ ଅଛାନା, ଦୁଇ ଧରଣର ହବିର ନାଥ, ଜନସମୂହର ରାଜା। ପୁରୋହିତମାନେ ପ୍ରେରିତ ଭାବରେ ଉଠନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଚିନ୍ତା ପାଇଁ; ଶୋଧିତ ସୋମ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଦକ୍ଷ ପୁରୋହିତମାନେ ଏହାକୁ ଯୁଗଳ ମନୋଭାବରେ ଢାଲନ୍ତି। ଏହି ସୋମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମୀପରେ ରଖାଯାଇଛି, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟମାନେ ଧର୍ମପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବାକୁ ଧନ ଅଟକାନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ସୋମ, ଯିଏ ଶୋଧିତ ଓ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳୀ, ଅନେକ ଦାନ ଦେଉଥିବା, ସେ ଆମକୁ ଆଲୋକ ଦିଅ—ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ପଥ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣି, ପାହାଡ଼ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଚାଲିଗଲେ। ମିତ୍ରମାନେ, ଅନ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଭ୍ରମ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ପିଷ୍ଟ ସୋମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତୁ, ପୁନଃପୁନି ଷ୍ଟୁତି କରନ୍ତୁ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ଯୁବ ବୃଷଭ ପରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗାୟକୁ ଆଣେ, ମଣିଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଘୃଣା ଦୂର କରନ୍ତି, ଦୁଇପକ୍ଷକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି, ଉଭୟପକ୍ଷକୁ ଉପକୃତ କରନ୍ତି, ସବୁଠୁ ପ୍ରବଳ, ସବୁଠୁ ବିଜୟୀ। ମଧୁର ଗୀତ ଉପରକୁ ଉଠେ, ସ୍ତୁତିର ଗାଥା, ଅସୀମ ଧନ ଦେଇଥିବା ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ରଥ ପରି। କାନ୍ବ, ଭୃଗୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ସମସ୍ତେ ଜଳାଇଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଚାହଁନ୍ତି। ଉତ୍ସୁକ ଭକ୍ତମାନେ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ କରନ୍ତି, ପ୍ରିୟମେଧମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଗାନ କରନ୍ତି। ସୋମ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଘୁରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ବାଧା ଅତିକ୍ରମ କର, ଘୃଣାକୁ ଦୂର କର, ଯେପରି ଋଣୀ ତାଙ୍କ ଋଣ ଶୋଧ କରେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଏକ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛ, ଗାୟମାନେ ସହ ପୁରନ୍ଧି ସହିତ ଦୃତ ଗତି କର। ଆମେ ଚପିଥିବା ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ, ଯୁଦ୍ଧର ମହାଶକ୍ତିରେ; ଶୋଧିତ ସୋମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଦୃତ ଗତି କରେ। ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର, ପୂଷଣ, ଭଗ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମଧୁର ରସ ଚାରିପଟେ ପ୍ରବାହିତ କର। ଏହିପରି, ଅମୃତ ପାଇଁ, ମହାନ ନିବାସ ପାଇଁ, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦିବ୍ୟ, ପୋଷଣଦାୟିନୀ ଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଚପିଥିବା ସୋମ ତୁମେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପିଉନ୍ତୁ, ଜ୍ଞାନ ଓ କୌଶଳ ପାଇଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି, ଉତ୍ସାହୀ ରାଗ ଏକାଠି ହୋଇ ଗତି କରେ; ତନ୍ତୁ ହାତରେ ହୋଇଛି, ଆକାଂକ୍ଷା ଚାରିପଟେ ଘେରିଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି କୌଣସି ନିବାସକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ଚିନ୍ତା ମଧୁ ପରି ପ୍ରବାହିତ, ଗଭୀର ଧ୍ୱନି ଭିତରେ ଉଦ୍ଭାସିତ, ଅଜସ୍ର ଗର୍ଜନ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ସୋମ ଚୁଆଁଛି, ଚପିଥିବାମାନେ ପାଇଁ ମଧୁର ଓ ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଆବରଣକୁ ଦୂର କରିଦେଉଛି। ବୃଷଭ ଗର୍ଜନ କରେ, ଗାୟମାନେ ଫେରିଆସନ୍ତି, ଦେବମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ରସ ପାଇଁ ଯାନ୍ତି; ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରତିବନ୍ଧକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ଅସୀମ, ଅପବିତ୍ର ହୋଇନଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପରି, ସୋମ ଏହାକୁ ଆବୃତ କରିଛି। ମଣିଷମାନେ ତାଙ୍କର କିରଣ ସହିତ ଦୁଇ ଅରଣି ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ହାତରେ ଛାଡ଼ି, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଗୃହପତି, ଆହ୍ୱାନ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ, ହେ ବସୁମାନେ, ତୁମେ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ସହ, ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠାରୁ ଦରକାର। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଚମକ, ଏହି ସବୁଠୁ କନିଷ୍ଠ; ପୁରସ୍କାର ସବୁବେଳେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସେ। ଏହି ଚିହ୍ନିତ ଗାଈ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି, ସେ ତାଙ୍କର ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହ ଖୋଜି ଯାଉଛି। ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ଲୋକରେ ଚଳନ କରେ, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ଓ ଉଶ୍ୱାସରୁ; ମହାବୃଷଭ ଆକାଶକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ସେ ତିରିଶି ନିବାସରେ ଚମକେ, ଶବ୍ଦ ଦ୍ରୁତ ଗତିଶୀଳ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି; ପ୍ରତିଦିନ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ ସହ ଗୃହକୁ ଆସେ।