ସାମଵେଦଃ

ଏହି କଥାରେ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଥିବା ସେଇ ପାନୀୟ ସୋମ, କଠିନ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଏହି ସୋମକୁ ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଦବାଇ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ, ସେ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ସବୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହୁଏ। ଏହି ସୋମର ବୃଷଭ ରଥ ସୁରକ୍ଷିତ ଆବରଣରେ ରହି, ହଜାର ଧନର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଯାଏ। ଏହି ହଳଦିଆ ସୋମକୁ ତ୍ରିତଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚେନ୍ଦି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାନ କରିବାକୁ ତୟାରି କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଏକ ଶ୍ୟେନ ପରି ଗ୍ରାମରେ ବସିଥାଏ, ଏବଂ ପ୍ରେମିକ ପରି ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଏ। ଏହି ମଦକର ରସ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ—ଏହା ସ୍ୱର୍ଗର ସନ୍ତାନ, ଯାହା ଆବରଣ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଚେନ୍ଦାଯାଇଥିବା ଏହି ହଳଦିଆ ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ, ଗର୍ଜନ କରି, ନିଜ ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟକୁ ଖୋଜେ। ଦଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ ଏହି ହଳଦିଆକୁ ପରିଷ୍କାର କରନ୍ତି, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚଳାଇଥିବା ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମାଲିକ, ଅବିରୋଧରେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଚେନ୍ଦାଯାଇଥିବା ଏହି ସୋମ ଅବିରତ ଭାବରେ ସଫା କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ଏହି ଦେବତା ନିଜ ଗର୍ଭରେ ଅମର ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଭୃତ୍ରକୁ ବିନାଶ କରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ସୋମ, ଦଶପ୍ରକାର ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ଉଦ୍ବୋଧନରେ ଗର୍ଜନ କରି, ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ପବମାନା ସୋମ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଛି; ପରିଷ୍କାରକରେ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ସାହ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ବିବାସ୍ୱତଙ୍କ ସହ ଚମକେ, ଉଚ୍ଚ କଥାର ମାଲିକ, ଅପରାଜୟ। ପ୍ରଶଂସିତ ଏହି ଋଷି ପରିଷ୍କାରକରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ ଦଳନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହି ଆଲୋକ ଜୟୀ ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ପରିଷ୍କାରକରେ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ବୃଷଭ ଏବଂ ଚେନ୍ଦାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ଲୋକମାନେ ନେଇଯାନ୍ତି; ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ସେ, ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି, ସ୍ୱର୍ଗର ମୁଣ୍ଡ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଗାଁ ଲାଗି ଆଶା କରୁଥିବା ଏହି ପବମାନା ଇନ୍ଦୁ ଚମକୁଛନ୍ତି; ସଭାରେ ବିଜୟୀ ହେଉଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ସୋମ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଏହି ସୋମ ମଧ୍ୟମ ଆକାଶରେ ଉତ୍ସାରିତ, ସଫା ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜିଥାଏ। ପରିଷ୍କୃତ ସୋମ ଅପରାଜୟଙ୍କୁ ପାଇଁ ବେଗରେ ଚଳିଥାଏ; ଦେବତାସ୍ୱରୂପ, ଶୂର, ଅପବାଦ କୁ ଦୂର କରେ। ଚେନ୍ଦାଯାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୋମ ପରିଷ୍କାରକରେ ପାନ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ଦେବତା, ଦାନବମାନେ କୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସୋମ ପରିଷ୍କାରକରେ ଗର୍ଜନ କରି, ନିଜ ଗର୍ଭକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ଘୋଡ଼ା ପବମାନା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସ୍ୱର୍ଗ ମନ୍ଦଳରେ ଦୌଡ଼ିଯାଏ; ଦାନବନାଶକ ସେ, ଅଫେରା ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚେ। ତ୍ରିତଙ୍କ ଶିଖରରେ ପବମାନା ସୋମ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଛି। ବୃଷଭ ଏବଂ ଚେନ୍ଦାଯାଇଥିବା ସୋମ, ଭୃତ୍ରନାଶକ, ଅପରାଜୟଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ଦେଇ, ଘୋଡ଼ା ପରି ଦୌଡ଼ିଯାଏ। ଋଷିଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଦେବତା ପାତ୍ରଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ; ଇନ୍ଦୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ କରେ। ଯିଏ ପବମାନୀ ସୂକ୍ତ ପାଠ କରେ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂଗ୍ରହିତ ଏହି ସାରକୁ ଭୋଗ କରେ—ପରିଷ୍କୃତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ। ଏହି ପବମାନୀ ସୂକ୍ତ ପାଠକୁ ସ୍ୱୟଂ ସରସ୍ୱତୀ ଦୁଧ, ଘୃତ, ମଧୁ ଓ ଜଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ପବମାନୀ ସୂକ୍ତମାନେ, ଶୁଭଦାୟିନୀ, ଘୃତରେ ପ୍ରବାହିତ, ଏହି ଋଷିମାନଙ୍କ ସଂଗ୍ରହିତ ସାର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅମରତ୍ୱ ଭାବେ ବିସ୍ଥାପିତ। ପବମାନୀ ସୂକ୍ତମାନେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଦୁଇଟିକୁ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ଦେବୀମାନେ କୁ ଏକତ୍ର କରିଛନ୍ତି। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ସଦା ପରିଷ୍କୃତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ହଜାର ଧାରା ମାଧ୍ୟମରେ, ପବମାନୀ ସୂକ୍ତମାନେ ଆମକୁ ପରିଷ୍କାର କରନ୍ତୁ। ପବମାନୀ ସୂକ୍ତମାନେ, ଶୁଭଦାୟିନୀ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରେ, ଓ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କରେ। ଆମେ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ସେଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆସିଛୁ, ଯିଏ ନିଜ ଘରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚମକ ଧାରଣ କରି, ଦିଗଦିଗନ୍ତରୁ ଆହ୍ୱାନିତ। ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱରେ, ଆହ୍ୱାନକର୍ତ୍ତା ଅଗ୍ନି ଘରର ସମସ୍ତ ଅପମାନ କୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ଜାତିବିଦ୍ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅପମାନ ଓ ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଓ ଆମେ ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ, ଉପହାର ଦିଅନ୍ତୁ। ତୁମେ, ଭରୁଣ ଓ ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି ସହିତ, ବସିଷ୍ଠମାନେ ତୁମକୁ ମନସ୍କାର କରନ୍ତି; ତୁମର ଧନ-ସମ୍ପଦ ସବୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହେଉ; ସଦା ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହି ଭାରୀ ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍, ବର୍ଷାଧାରା ମେଘ ପରି; ସ୍ତୁତିରେ ସେ ବଛର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି। କାନ୍ବମାନେ ଯେତେବେଳେ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ସିଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା କରିଥିଲେ, ହେ ବନ୍ଧୁ, ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କହ। ଯେତେବେଳେ ଅମର ଅଗ୍ନିମାନେ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥିଲେ, ପ୍ରେରିତମାନେ ଶକ୍ତିରେ ନୀତିକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ପରିଷ୍କାରକର ଚମକୁଥିବା ଧାରା ଚଳିଯାଏ; ପୁରୁଣା, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ନୂତନ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି। ପରିଷ୍କାରକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚାୟାରେ, ମାରୁତମାନଙ୍କ ସେନା ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି। ଏହିପରି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧତା, ଓ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଏକତା ରୂପେ ପବମାନା ସୋମ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଏହି ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ।