ସାମଵେଦଃ

ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରଭା ଛଟାଉଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ, ଶୁଭ୍ର ସୋମ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରୁଛନ୍ତି। ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଆଧାର, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭା ଓ ପୋଷଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟମିତ କରନ୍ତି, ଓ ସେ ଶକ୍ତିର ଦାତା ଭାବରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଏହି ଅବସରରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ପ୍ରଶଂସା ଦେଉଛି—ସେ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି, ବନ୍ଧୁ ସମ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ବେଦିରେ ରଥ ସମାନ ବିଦ୍ୟମାନ କରାଯାଏ। ସେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଋଷି ସମାନ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମ ପୂଜକମାନୋଁକୁ ରକ୍ଷା କର, ଆମ ଗୀତ ଶୁଣ, ଆମ ସନ୍ତାନମାନୋଁକୁ ଏବଂ ନିଜକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କର। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ—ତୁମେ ଆମକୁ ଏକ ନିରାପଦ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ସ୍ଥାନ ଦିଅ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପାହାଡ଼ ସମ, ଏବଂ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ। ହେ ସୋମପାନୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଉଭୟ ହେବାକୁ ପାରିଛ; ଏହିପରି ସୋମ ପିଏଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ। ପୁରାତନ ଦୁର୍ଗମାନୋଁର ରକ୍ଷକ, ଦାସ୍ୟୁଙ୍କ ହନ୍ତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦା ରହିଛନ୍ତି। ଦୁର୍ଗଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ଯୁବ ଋଷି, ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଧାରକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ତୁମେ, ହେ ବଜ୍ରଧାରୀ, ବହୁ ଗାଁ ଥିବା ଭଣ୍ଡାର ବିଶିଷ୍ଟ ଭାଲା ଗୁହା ଖୋଲିଥିଲ; ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହୋଇ ତୁମ ସରଣ ନେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଶତ ଶତ ଉପହାର ଦେଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତିନି ସମୁଦ୍ର ଅଟିକି, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ନୀତି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସେ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ ହେଲେ; ଏହି ସୋମ, ପବିତ୍ର ତଟରେ, ପାତ୍ରରେ ବଡ଼ ହେଲେ, ଚଟାଣ ତାଳି ହେଲା। ଏହିପରି ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ଦାନ ପାଇଁ, ବାୟୁ, ଆମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଆମେ ପବିତ୍ର ହେବା ସମୟରେ ଆମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ; ମାରୁତ ଦଳ, ଦେବତାମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ, ଏବଂ ହେ ସୋମ, ଆମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ। ଏହି ମହାନ ସୋମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଜଳର ଗର୍ଭ ସ୍ୱରୂପ ଚୟନ କଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଲେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ଅମୃତ ସୋମ ଦେବତା, ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଶାଖା ପରି ପାତ୍ରରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୂଜକଙ୍କୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ପବମାନ ସୋମ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ବସ୍ତୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, ବୀର ସମାନ। ଏହି ଦେବତା, ରଥ ଚଳାଇ ଦୌଡ଼ିଯାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ଓ ଧ୍ୱନି ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଓ ନୀତିର ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ପିତାମହ ସମାନ, ଏହି ପିତାମହ ସୋମ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଦେବତା, ପବିତ୍ର ହୋଇ ଅପହାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ପବମାନ ଅଜୟ। ଏହି ସୋମ ଆକାଶ ଭିତରେ ତାଙ୍କର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଦୌଡ଼ିଯାଆନ୍ତି, ଧୂଳିର ମଧ୍ୟରେ ଗଞ୍ଜନ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଏକ ଧାରା। ସେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରିଛନ୍ତି, ନିଜ ନୀତି ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ। ପୁରାତନ ଜନ୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ ଏହି ଦେବତା, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚାପିଥିବା, ପିତାମହ ସମାନ ଧଳସରିଆ, ପବିତ୍ରକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି; ଚାପିଲେ ଧାରା ସହ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଦେବତା ଚିନ୍ତାର ସହାୟତାରେ ଯାଆନ୍ତି, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଦ୍ରୁତ ରଥରେ ବସି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ଅନେକ ଲୋକ ଏହିଠାରେ ମହାଦେବତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି ଡାକନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଅମୃତ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ସୋମ, ପବିତ୍ରକରଣ ପାଇଁ ପାତ୍ରରେ ଚାପିଯାଇଛନ୍ତି, ଅଧିକ ଧନ ସଂଚୟ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ବସି, ପବିତ୍ରତାର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଚକ୍ର ତାଙ୍କୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଏ। ସୁନା ରଶ୍ମିରେ ଏହି ଦେବତା ଅଗ୍ରସର, ଚମକୁଥିବା ଧାରା ସହ ଏକ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ପରି, ନଦୀମାନଙ୍କ ନାଥ ହେଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ହଲାଇ, ଏହି ଯୁବ ବୃଷଭ ଦଳର ଶକ୍ତି ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଧନରେ ପ୍ରବଳ ହୋଇ, ଏହି ସୋମ କଠିନ ସ୍ଥାନ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଧଳସରିଆ, ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ତାଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଚାପିଛନ୍ତି, ସ୍ୱ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ମଦକର ରସ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ସୋମଙ୍କର ବୃଷଭ-ରଥ କବଚ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ହଜାର ଉପହାର ପାଇଁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଧଳସରିଆ, ତୃତିତାଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ପଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପି, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମଦକ ରସ ତିଆରି କରନ୍ତି। ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ସୋମ ଏକ ହଂସ ସମାନ ଗ୍ରାମରେ ବସନ୍ତି, ପ୍ରେମିକ ପ୍ରେମିକା ପାଖକୁ ଯିବା ପରି ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ମଦକ ରସ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ସନ୍ତାନ, ଆବରଣ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ତିନି ଫୋଟା ରସ। ଚାପିଥିବା ଏହି ଧଳସରିଆ ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି ଦେଇ ପାନ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି, ନିଜ ପ୍ରିୟ ନିବାସ ଚାହିଁଛନ୍ତି। ଏହି ଧଳସରିଆକୁ ଦଶ ଉଜ୍ୱଳ ହସ୍ତୀନୀମାନେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଚମକୁଥାନ୍ତି। ମାନବମାନେ ଚଳାଇଥିବା ଏହି ଘୋଡ଼ା, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ନାଥ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅବରୋଧ ବିନା ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଁଚିଯାଆନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଚାପିଥିବା ଏହି ସୋମ ଅବିରତ ଭାବେ ପବିତ୍ରକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ନିବାସରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।