ସାମଵେଦଃ

ଏକ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କଣ୍ୱମାନେ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିର ଗୀତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—"ହେ ଶକ୍ତିର ଦାତା ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ରୁମା, ରୁଶମା କିମ୍ବା ଶ୍ୟାବକଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଆମ ଇୟାଗ୍ନିକ ଗୀତ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି, ଆମ ଡାକକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।" ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱର କଥା ଶୁଣି, ସୋମପାନ ପାଇଁ ଡାକାଯାଇଥିବା ଏହି ଉପଚାରରେ ଆସିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦୟା ଓ ବୁଦ୍ଧି ନିଆଁ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ସିଂହାସନ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଇନ୍ଦ୍ର ବସନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ ସୋମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରେ। ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ରମରେ, ସୋମ ଦେବତା, ଆପଣ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ, ଏହି ଉଲ୍ଲାସ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଯାଉ, ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ବାୟୁଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମ ଆମକୁ ଧନ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଇ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି; ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଆପଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ହେ ସୋମ, ଆପଣ ଦୃଢ଼ତା ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶତ୍ରୁମାନୋଁକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧୀମାନୋଁକୁ ହଟାନ୍ତୁ। ଏହି ସୋମ ଆମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଆଣନ୍ତୁ, ଶତ ଶତ ରାଶି, ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରୀମୟ, ବିଜୟଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଆମେ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହୁଁଛୁ, ଧନ ଦାତା, ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ ସୋମ; ହେ ଅଧ୍ରିଗୁ, ଆମକୁ ତୁମ ସବୁଠାରୁ ନିକଟ ଓ ପ୍ରିୟ ଦାନପାତ୍ର କର। ଏହି ସୋମ ଧାରା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଲ୍ଲାସରେ ବହୁଛି, ଯଜ୍ଞରେ ଉଚ୍ଚ କରାଯାଇ, ଗୋମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଯାଉଛି। ସୋମ, ମହାସାଗର, ଦେବତାଙ୍କ ପିତା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଧାରକ, ଆପଣ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୋମ, ଦେବତା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବର କ୍ଷେମ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର। ଆପଣ ସ୍ୱର୍ଗର ଧାରକ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପୋଷକ, ନିୟମରେ ସତ୍ୟ; ଶକ୍ତି ଦାତା ସୋମ, ଆପଣ ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ନି, ପ୍ରିୟ ଅତିଥି, ବନ୍ଧୁ ସମ, ଅଳତାରେ ରଥ ଭଳି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରେ। ସେ ଏମିତି ଏକ ଋଷି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଉପାସକମାନୋଁକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମ ଗୀତ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଆମ ସନ୍ତାନ ଓ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ, ପ୍ରିୟ, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପର୍ବତ ଭଳି ବିଶାଳ ଏକ ଅଛାଦିତ ସ୍ଥାନ ଦିଅ, ହେ ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ। ବସ୍ତବରେ, ହେ ସୋମପାନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଦୁହିଁ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞରେ ସୋମ ପିଟାଯାଏ, ସେଠାରେ ଆପଣ ସ୍ୱର୍ଗର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଥ। ଇନ୍ଦ୍ର, ପୁରାତନ ଦୁର୍ଗମାନୋଁକୁ ଆପଣ ସଦା ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଦାସ୍ୟୁ ଦଳନ କରିଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ। ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିର ଯୁବ ଋଷି ଭାବେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଧାରୀ ଭାବରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଧାରକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ତୁମେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବେଳା ଗୁହା ଖୋଲିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଗୋଧନ ଥିଲା; ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତୁମର ଶରଣ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ହଜାର ଦାନର ଆଶାରେ ସମସ୍ତେ ଗୀତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ର ଅଟକି ଦେଇ, ଆରମ୍ଭରେ ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ସୃଷ୍ଟିର ସୁରକ୍ଷା କଲେ; ଏହି ସୋମ ବୃଷଭ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବଢ଼ିଲେ, ଦ୍ରବ୍ୟପାତ୍ରରେ ଧ୍ୱନି ହେଲା। ବାୟୁ, ଆମେ ତୁମ ଦୟା ଓ ଦାନ ଚାହୁଁଛୁ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଆମେ ପବିତ୍ର ହେବା ସମୟରେ ଆମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ କର; ମାରୁତ ଦଳ, ଦେବତାମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ, ସୋମ ଦେବ, ଆମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ କର। ଏହି ମହାନ ସୋମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେତେବେଳେ ଜଳର ଗର୍ଭ ଭାବେ ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଚୟନ କଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ୟରେ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ଅମୃତ ଦେବତା ଶାଖା ପ୍ରସାର କରି ଧାରା ଭଳି ପାତ୍ରରେ ବ୍ୟାପି ଯାଉଛନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଯାହାକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଉପାସକଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ପବମାନା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଚାହାଁନ୍ତି, ନାୟକ ଭଳି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି। ଏହି ପବମାନା ଦେବତା ରଥ ଚଢ଼ି ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ସ୍ୱର ଓ ଧ୍ୱନି ଉଦ୍ଘାଟନ କରନ୍ତି। ବିଦ୍ୱାନ ଓ ନିୟମ ରକ୍ଷକମାନୋଁ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ, ଏହି ପିତାମ୍ବର ପବମାନା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଶୁଧ୍ଧ ଦେବତା ସମସ୍ତ ବାଧା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି; ପବମାନା ଅଜୟ। ସେ ଆକାଶ ଦୂର ଦୂର ଦୂଳିର ମାଧ୍ୟମରେ ଧାରା ଭଳି ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି, ଶ୍ରୁତିମୟ ଓ ପବିତ୍ର। ସେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଆକାଶକୁ ବ୍ୟାପି ଦେଇଛନ୍ତି, ସ୍ୱନିୟମୀ, ପବିତ୍ର। ପ୍ରାଚୀନ ଜନ୍ମ ଥିବା ଏହି ଦେବତା, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଚାପି ନିଆଯାଉଛନ୍ତି, ପିତାମ୍ବର ଧାରା ଭଳି ପବିତ୍ରକାରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବହୁଛନ୍ତି। ବହୁ କ୍ରିୟାର ଏହି ଦେବତା, ଜନ୍ମ ନେଇ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି; ଚାପି ହେବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଧାରା ବହିଯାଉଛି। ସେ ଚିନ୍ତାରେ ଗତି କରନ୍ତି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ, ଶୀଘ୍ର ରଥର ନାୟକ ଭାବେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର। ଅନେକ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ମହାଦିବ୍ୟ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଚିନ୍ତାରେ ଡାକନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଅମୃତମାନେ ବସିଛନ୍ତି। ପବିତ୍ର ହେବା ପାଇଁ, ଏହି ଦେବତା ପାତ୍ରରେ ଚାପି ହୋଇ, ଅବିରତ ଧନ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସେ ପବିତ୍ରତାର ପଥରେ ଅଗ୍ରସର, ଚକ୍ରଗୁଡିକ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିରଣରେ ଅଗ୍ରସର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଧାରାର ଅଶ୍ୱ ଭଳି, ନଦୀମାନୋଁର ନାଥ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ଦୋଳାଇ, ତରୁଣ ବୃଷଭ ଭଳି, ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବରେ, ସୋମ ଓ ଦେବତାମାନୋଁର ପବିତ୍ର ଲୀଳା ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନବ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଶୁଧ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଓ ଦୟାର ଅନୁଭୂତି କରୁଛନ୍ତି।