ସାମଵେଦଃ

ଏକ ସମୟର କଥା, ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିପକ୍ଷୀ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନିଶ୍ଚିନ୍ନ ନାଶ ପାଇଁ ଶକ୍ତିର ସହିତ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଥିଲା। ସେ ମହାବଳୀ ବୃଷଭ ଭଳି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମହିମାମୟ, ସୋମାଙ୍କ ପରି ଉତ୍ତମ ଶକ୍ତିର ଧାରକ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ଯେଉଁ କଥା ରହିଥାଏ, ସେହି କଥା ମାନେ ବଜ୍ର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅଦମ୍ୟ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ପୁରୋହିତ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ସୋମରସକୁ ପାଥରରେ ଚେପି, ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଏହି ମଧୁର ଓ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ସୋମର ରସକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ମାରୁତମାନେ ଚଳିତ ସୋମର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ମଧୁର ସୋମକୁ ଆକାଶରୁ ଚେପି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ସୋମର ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଧାରଣ କରେ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏହି କ୍ଷାରା ସୋମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଭଳି ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନଦୀମାନେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ବହିଥାଏ। ଏହି ସୋମ ଯଦିଓ ଏକ ନାୟକ ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ସୋମକୁ ଚେପି ନେଇ ଦିଆନ୍ତି, ଏହା ଚଳିତ ହୁଏ। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ି ତାରଙ୍ଗରେ ଫୁଲିଉଠି, ଗୃହମାନେକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସେ ମେଘରୁ ବିଜୁଳି ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘଶକ୍ତି ଆଣିଦେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଓ ଟୁର୍ବଶଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି। କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ରୁମା, ରୁଶମା କିମ୍ବା ଶ୍ୟାବକଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, କଣ୍ବମାନେ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଦୁଇଁଠି ଡାକକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଡାକାଯାଇଥିବା ଦାନଶୀଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଆସନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚତୁରମତିମାନେ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆସନ ତିଆରି କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଥମେ ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ବସନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ମନ ସୋମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ। ଦେବ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର; ତୁମର ଉତ୍ସାହ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁ; ଶ୍ରେଣୀ କ୍ରମରେ ବାୟୁ ଉପରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅ। ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ, ତୁମେ ଆମକୁ ଧନ ଓ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ କର; ଇନ୍ଦୁ, ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଚେତନାଦାୟକ ସୋମ, ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂର କର; ଦେବତାଙ୍କ ବିରୋଧୀମାନେକୁ ହଟାଇ ଦିଅ। ଇନ୍ଦୁ, ଆମ ପାଇଁ ଶତଶଃ ଧନ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ବିଜୟଶାଳୀ ଧନ ଆଣ, ଚମତ୍କାର ଓ ଜୟଶୀଳ ଧନ ଦିଅ। ଧନଦାତା ଏବଂ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ ଏହି ଦେବ, ଆମେ ତୁମର କୃପା ପାଇଁ ଅଭିଲାଷୀ; ଅଧ୍ରିଗୁ, ଆମକୁ ତୁମର ସର୍ବନିକଟ ଓ ପ୍ରିୟ ଲାଭୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରଖ। ଏହି ସୋମ ଚାରିପାଖରେ ଗଞ୍ଜି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ବହୁଛି; ଏହି ଧାରା ଉଚ୍ଚରେ ଉତ୍ସର୍ଗ ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଗାୟମାନେକୁ ଖୋଜୁଛି। ଶୁଦ୍ଧ ହେଉ, ସୋମ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ପିତା, ଦେବତାଙ୍କ ପିତା, ସମସ୍ତ ଭୂବନର ଧାରକ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ, ଦେବତା, ଦିଗନ୍ତ, ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର। ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଧାରକ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପୋଷକ, ନିୟମରେ ସତ୍ୟ; ଶକ୍ତିଦାୟକ ଭାବରେ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର। ଏବେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେ ଆତିଥି ଭଳି ପ୍ରିୟ, ବନ୍ଧୁ ସମାନ, ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ରଖାଯିବା ରଥ ଭଳି। ସେ ମୁନି ଭଳି ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବିଶିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ, ତୁମେ ଆପଣଙ୍କ ପୂଜକମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର, ଆମର ଗୀତ ଶୁଣ, ଆମର ସନ୍ତାନ ଓ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଏକ ନିରାପଦ, ପ୍ରିୟ, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପର୍ବତ ଭଳି ବିଶାଳ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଦିଅ। ହେ ସୋମ ପାନ କରୁଥିବା, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଭୂମି ଦୁହିଁ ହୋଇଛ; ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ଚେପିବା ଲୋକ ପାଇଁ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଥ। ତୁମେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ପୁରାତନ ଦୁର୍ଗମାନେର ଧାରକ, ଦାସ୍ୟୁଙ୍କ ନାଶକ, ମହାବଳୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ନାଥ। ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଯୁବ ଋଷି, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଧାରକ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ତୁମେ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଗୋଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଇଥିବା ବଳାର ଗୁହା ଖୋଲିଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ କମ୍ପିଥିଲେ ଓ ତୁମ ସରଣାଗତ ହେବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ। ସେମାନେ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଦାନ ହଜାର କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ବେଶି ଅଛି। ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆରମ୍ଭରେ ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଜଗତର ରକ୍ଷା କଲେ; ସୋମ ବୃଷଭ ଶୁଦ୍ଧ ପାହାଡ଼ରେ ବଢ଼ିଲା, ପାତ୍ରରେ ବଢ଼ିଲା, ପାଥର ଧ୍ୱନିତ ହେଲା। ବାୟୁ, ଆମେ ତୁମର କୃପା ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛୁ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଆମେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଆମେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ; ମାରୁତ ଦଳ, ଦେବତାମାନେ, ଦିଗନ୍ତ, ଓ ସୋମ, ଆମେ ତୁମର ଆନନ୍ଦ ଚାହୁଁ। ଏହି ମହାନ ସୋମ, ଯେତେବେଳେ ଜଳର ଅଣୁରୂପ ଦେବତାମାନେକୁ ବାଛିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ଅମୃତ ଦେବତା ଏକ ଶାଖା ଭଳି ପ୍ରସ୍ତାରରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅଛି, ପାତ୍ରରେ ବସିଯାଉଛି। ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଏହି ଦେବତା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଉପାସକଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପବମାନ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଖୋଜେ, ଏକ ନାୟକ ଭଳି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିତ। ଏହି ପବମାନ ଦେବତା ରଥ ଚାଲାଇ, ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି, ସ୍ୱର ଓ ଧ୍ୱନି ପ୍ରକାଶ କରୁଛି। ଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିୟମ ପାଳନକାରୀମାନେ ଏହି ରଙ୍ଗିନ ସୋମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ। ଏହି ଦେବତା, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ; ପବମାନ ଅଜୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।