ସାମଵେଦଃ

ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିରେ ଦେବତାମାନେ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ନାଭି, ସମ୍ପଦର ଆସନ, ମହାନ୍ ଓ ପ୍ରବଳ। ସେହି ଚରିତ୍ରରେ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟର ରଥିର ଭାବେ ସେ ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ସମୟରେ, ମନ୍ତ୍ରମୟ ଗାନ ଦ୍ୱାରା ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ମହାନ ଓ ବିଶାଳ ଶାସନକୁ ଗାଇ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ଘୃତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେହି ଦୁଇ ଦେବତା ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଆମ ପାଇଁ ସୁଦୃଢ଼ ହେଉ, ଦେବମାନ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଶାସନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ। ଏହି ରୂପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ—ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ, ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆମେ ହାତରେ ଛାଣିଛୁ, ସେଗୁଡ଼ିକି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର। ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର, ଚାପା ସୋମା ଓ ଗାୟନମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ସେ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ସୁକ୍ତି ସହିତ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ସୋମକୁ ଉପକୃତ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗାଇ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ—ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଜ୍ୱାଳା ସହିତ ସମସ୍ତକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜିହ୍ବା ସହିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆଲୋକ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ମଣିଷ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପା ଲାଗି ଡାକେ, ସେ ମହିମା ପାଇଁ ଅପାର ଜଳ ଲାଭ କରେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଆମେ ଏବଂ ଆମ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହିବା ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ସୋମର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଉଛି; ମିତ୍ରତାର ଦୃଢ଼ତା ଯେପରି, ସେ ଏକ ଯୁବକ ଯେପରି ନାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳେ, ସେହିପରି ସୋମ ଶତମାର୍ଗରେ ପାତ୍ରରେ ବହିଯାଉଛି। ତୁମର ଆନନ୍ଦମୟ, ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଚିନ୍ତାମାନେ ସଭାମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଖେଳରେ ପିତାମ୍ବରକୁ ଖୋଜିଛନ୍ତି, ସ୍ତୁତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଗାୟମାନେ ଦୁଧକୁ ଘେରିଛନ୍ତି। "ହେ ସୋମ, ତୁମେ ପୂଷ୍ଟିକର ରସ ସହ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ, ଇନ୍ଦୁ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ତରଙ୍ଗରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ଯାହା ଆମ ପାଇଁ ଦିନେ ତିନିଥର ଚାପାଯାଏ, ସେ ଆମକୁ ଉର୍ବର ଭୂମି, ସମ୍ପଦ, ମଧୁର ଶକ୍ତି ଓ ବୀରତ୍ୱ ଦିଅ।" କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ, ସେ କଦାପି ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ; ସେ ସଦା ଫଳଦାୟକ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଅଜୟ, ପ୍ରବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ଦୃଢ଼, ଭୟଙ୍କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ଗାୟମାନେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି, ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀ ବିନା ବାଧା ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। "ମିତ୍ରମାନେ, ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ବସ, ଗାଓ। ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଶିଶୁ ସୁଶୋଭିତ ହୁଏ, ସେପରି ମହିମା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖ। ଦୁଧପିଆ ବଛଡ଼ା ପରି ତାଙ୍କୁ ମାଆଁମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଛାଡ଼, ଦିବ୍ୟ ମଦରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର।" ଦକ୍ଷତା ସାଧନ କରୁଥିବା ଯାହା, ତାହାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର, ଦଳ ପାଇଁ, ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହଜାର ଧାରାରେ ଛାଣି ଯାଉଛି, ସଦା ତାଜା ଓ ପବିତ୍ର। ସେ, ହଜାର ବୀଜର ସ୍ୱାମୀ, ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧ, ଗାୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ। "ହେ ସୋମ, ପୁରୁଷମାନେ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଚାପି, ପାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପେଟକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ଦୂର ଦେଶରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମ, ଏଠାରେ ଚାପାଯାଇଥିବା, ରଥ ଦେଶରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମ, ଅର୍ଜିକ ଯଜ୍ଞରେ, ଗୃହମଧ୍ୟରେ, ପଞ୍ଚଜନମଧ୍ୟରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମ—ସେମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଦିବ୍ୟ ଶୂରତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ।" "ହେ ବଛଡ଼ା, ଚିତ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଆସନରୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଯାଏ; ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ଗାନରେ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ତୁମେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସମନ୍ୱୟ ରଖ, ସମସ୍ତ ଦିଗର ନାୟକ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁ।" "ଯୁଦ୍ଧରେ, ଜୟ ପାଇଁ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁ, ସେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଚମତ୍କାରିକ ଉପହାର ଦିଅନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଓ ବୀରତ୍ୱ ଆଣ, ପ୍ରବଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ; ଏମିତି ଏକ ଯୋଦ୍ଧା ଦିଅ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ କରେ।" "ତୁମେ ଆମ ପିତା, ହେ ପ୍ରଭୁ; ତୁମେ ଆମ ମାତା, ହେ ପ୍ରବଳ। ଏହିଠାରେ ଆମେ ତୁମ ଦୟା ଆଶା କରୁଛୁ।" "ହେ ପ୍ରବଳ, ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ, ବିଜୟୀ, ମୁଁ କୁହୁଛି; ଆମକୁ ବୀରତ୍ୱ ଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଚମତ୍କାରିକ ଦାନ ଏଠାରେ ନାହିଁ, ତୁମେ ଯାହା ଦେଉଛ, ହେ ବୃତ୍ତନ୍ତ, ସେ ଆମକୁ ଦିଅ; ଦୁଇପ୍ରକାର ଧନ ଦିଅ, ଆଣି ଦିଅ।" "ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଦାନ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବିଛ, ସେ ଆମକୁ ଦିଅ; ତୁମ ଅଗ୍ନିମୟ, ଅଚ୍ୟୁତ ଉପହାରକୁ ଆମେ ଜାଣିପାରିବା।" "ତୁମ ମନ, ହେ ବୃତ୍ତନ୍ତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ବିଶାଳ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରୟାସୀ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଜୟ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କର।" ପଞ୍ଚମ, ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧ: ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଯୁବ, ପିତାମ୍ବର ଜନ୍ମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି ଓ ଶୋଭା ଦିଅନ୍ତି; ଋଷି ଗାନ ଓ କବିତା ସହିତ, କବି ସୋମ ଛାଣିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଧ୍ୱନିତି। ଯେଉଁ ଲୋକର ମନ ଋଷି ସମାନ, କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଋଷି ସମାନ, ସେ ଦିଗ୍ଗଜ, ହଜାର ନେତୃତ୍ୱରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, କବିମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରେ; ତୃତୀୟ ଆସନରେ, ପ୍ରବଳ ସୋମ ଦୀପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଶ୍ରୀରେ ରାଜ କରେ। ବାଜ, ପକ୍ଷୀ, ଧାରକ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଦ୍ରପ୍ସ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜଳର ତରଙ୍ଗ ସହିତ ସାଗରକୁ ଆସେ; ପ୍ରବଳ ଚତୁର୍ଥ ଆସନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ। ଏହି ସୋମମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସୋମମାନେ ଅଶ୍ୱିନ ଓ ବାୟୁଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଆମକୁ ଉତ୍ତମ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। "ହେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୁଅ, ହୃଦୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର, ଦେବତାଙ୍କ ଆସନରେ ବସ।