ସାମଵେଦଃ

ସୋମ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକର ବିଭାବରେ, ରାଜାମାନେ ପ୍ରଶଂସାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ହେଇଥିବା ପରି, ସୋମ ମଧ୍ୟ ଗୋମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଛି; ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଆୟୋଜକରେ ଏକ ସୁଠି ଆକୃତି ଦେଇଛି। ଶକ୍ତି ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ଗଞ୍ଜି ଥିବା ସୋମର ତିନି ଫୁଟି ପ୍ରବାହ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି; ସେମାନେ ମଧୁ ପ୍ରବାହରେ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପିଇଥିବା ତାଲିକାଧାରୀମାନେ ପ୍ରଭାତର ଧନସମୃଦ୍ଧିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି; ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଆବୃତ୍ତିକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ପୁରୁଣା ଚିନ୍ତାର ଦ୍ୱାର ଚଳିତ ଶକ୍ତିମାନେ ଖୋଲନ୍ତି; ବଳିଶାଳୀ ବୃଷଭର ଶକ୍ତିରେ ଦ୍ୱାର ଖୋଲାଯାଉଛି। ସପ୍ତଜନ୍ମୀ ପୁରୋହିତମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏକ ମାର୍ଗକୁ ଅନ୍ବେଷଣ କରିଛନ୍ତି, ଏକା ଚିହ୍ନ ଉପରେ ଚାଲିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଯେପରି ନାଭି ନାଭିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ସେପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଛି; ମୁଁ ଋଷିର ସନ୍ତାନକୁ ଉତ୍କୋଷ କରୁଛି। ସ୍ୱର୍ଗର ପ୍ରିୟ ଆସନ, ପୁରୋହିତମାନେ ଲୁଚାଇଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାକୁ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖନ୍ତି। ତିନି ଫୁଟି ପ୍ରବାହ ତଥ୍ୟର ମାର୍ଗରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକୃତିରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି; ତାଙ୍କର ଆୟୋଜନ ତାଙ୍କର ଯୋଗାଯୋଗ। ମଧୁର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରବାହ ଜଳକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିଛି; ଅର୍ପଣ ଅନ୍ୟ ଅର୍ପଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ। ବୃଷଭ, ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରମୁଖ, ଅରଣ୍ୟରେ ଜୋଡାଯାଇ ବାଉଁଛି; ସତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଗୃହରେ ବସିଛି। ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତିରେ ପବିତ୍ର ଋଷି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଉଛି, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଗତକୁ ଅନ୍ବେଷଣ କରିଥାଏ। ପବିତ୍ର କିଂବଦନ୍ତୀ, ରାଜା ପରି, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କରିଛି, ଏବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ପ୍ରିୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଛି, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରବାହରେ ଘିରା; ଉଚ୍ଚ୍ୱାସିତ ଏହି ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ସେ ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନ୍ମାନେ ସହ ବାତାରେ ଯାଉଛି, ନିଜ ନିୟମରେ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛି। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଭଗାକୁ ମଧୁର ପ୍ରବାହ ଯାଉଛି, ତାଙ୍କର ଆୟୋଜନ ଓ ଶକ୍ତିରେ। ଦୁଇ ଜଗତ ଆମକୁ ଧନ, ମଧୁରତା, ବିଜୟ ଶକ୍ତି, କୀର୍ତି ଓ ସଂଗୃହୀତ ସମ୍ପଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆନନ୍ଦ ଓ ବିବେକର ଉତ୍ସ, ଆମେ ଆଜି ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷାକାରୀ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ବାଛିଛୁ। ହେ ମୂଦୁ, ଯୋଗ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ, ଚିନ୍ତାଶୀଳ, ଆମେ ତୁମକୁ ଏହି ଦିନ ସୁରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ବାଛିଛୁ। ଧନ, ଉତ୍ତମ ପରାମର୍ଶ ଓ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ତୁମକୁ ଆମେ ଆଜି ସୁରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ବାଛିଛୁ। ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ସର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗର ମୁଣ୍ଡ ଓ ପୃଥିବୀର ଆଧାର ଭାବେ, ଋଷି, ସ୍ୱାମୀ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଅତିଥି, ସଦା ନିକଟ, ଅର୍ପଣର ପାତ୍ର। ସମସ୍ତ ଅମୃତ ଦେବମାନେ ତୁମରେ, ନବଜାତ, ଶିଶୁ ପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଅମୃତତା ପାଇଥିଲେ, ହେ ସର୍ବଜନୀନ, ତୁମେ ଦୁଇ ଜନ୍ମଦାତା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବାବେଳେ। ଦେବମାନେ ସର୍ବଜନୀନକୁ ଯଜ୍ଞର ନାଭି, ଧନର ଆସନ, ବଡ଼, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କ୍ରିୟାର ରଥିକ, ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ ଗୀତରେ ଗାଉ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସନ ପାଇଁ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଦୁଇ ଶାସକ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଯାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଘୀରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ତୁମର ଶକ୍ତି ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ବଡ଼ ହେଉ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଶାସନ ବଡ଼। ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ସହ ଆସ; ଏହି ଚିପି ଦ୍ରବ୍ୟ ଆମ ହାତରେ ତୁମ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଛି, ଅଳ୍ପ ମାପରେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପ୍ରେରିତ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହ, ଚିପି ଦ୍ରବ୍ୟ, ଗାୟକଙ୍କ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ ଆସ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ହେ ପିଙ୍ଗଳ, ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ ଆସ; ଆମ ପାଇଁ ଚିପି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ରଖ। ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ତାଙ୍କର ଜିଭା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ, ସେହିଠାରେ ପ୍ରଶଂସା କର। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ ଇନ୍ଦ୍ରର କୃପା ଚାହେ, ସେ ମର୍ତ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୀର୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧ କରେ। ସେହି ଦ୍ରୁତ ଉପହାର, ଆମେ ଓ ଆମର ଘୋଡାମାନେକୁ ନିରାପଦ ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ, ଆମର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ। ଦ୍ରବ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରର ଗୃହକୁ ଯାଇଛି; ମିତ୍ର ମିତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରେନାହିଁ, ଯୁବକ ଯୁବତୀମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଥିବା ପରି, ସୋମ ବହୁ ମାର୍ଗରେ ପାତ୍ରରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି। ତୁମର ଆନନ୍ଦମୟ, ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଚିନ୍ତା, ସଭାମାନେ ଉନ୍ନତି କରିଛି; ସେମାନେ ରଙ୍ଗରେ ପିଙ୍ଗଳକୁ ଚାହିଛନ୍ତି, ଷ୍ଟୋତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରିଛି, ଗୋମାନେ ଦୁଧରେ ବସିଛନ୍ତି। ହେ ସୋମ, ପୋଷଣ ରସରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ; ଇନ୍ଦୁ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ତରଙ୍ଗରେ ପ୍ରବାହ କର। ଯାହା ଆମ ପାଇଁ ତିନି ଥର ଦୃତ ହୁଏ, ସେ ଫଳଦାୟି ଭୂମି, ଧନ, ମଧୁର ଶକ୍ତି, ଓ ବୀରତା ଦିଅ। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ, ନା ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହା ସଦା ଫଳଦାୟି। ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଯଜ୍ଞରେ, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଅଜୟ, ବଡ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ଦୃଢ଼, ଭୟଙ୍କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିମାନେ ମୁକ୍ତ ହେଉଛି। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମବେଳେ, ଗୋମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ମିତ୍ରମାନେ, ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ବସିଯାଉ; ଷ୍ଟୋତ୍ର କର। ଶିଶୁ ପରି ଯଜ୍ଞରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ତାଙ୍କୁ କୀର୍ତି ପାଇଁ ଘିରି ରଖ। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼, ଛେନା ମାନେ ମାଆଁଙ୍କୁ ଦିଅ, ଜୀବନ ଲାଭ ପାଇଁ। ଦିବ୍ୟ ମଦରେ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସା କର। ଦକ୍ଷତାକୁ ସାଧନ କରିଥିବା ତାହାକୁ ପବିତ୍ର କର, ଦଳ ପାଇଁ, ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହଜାର ପ୍ରବାହୀ, ଚାନ୍ନାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି, ସଦା ତରୁଣ ଓ ପବିତ୍ର।