ସାମଵେଦଃ

ଏକ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞ ସଭାରେ, ଋଷିମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି କହିଲେ—“ଅଗ୍ନିଦେବ, ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରକାଶ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଆମର ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ହେଉ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଅମୃତ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ବାଛିଛୁ, ଯିଏ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ। ଅଗ୍ନି, ଆମ ସମାଜରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବିରୋଧ ଓ ରୋଷ ଅଛି, ତାହା ଅପସାରଣ କରି, ଆମକୁ ସେଇ ମହିମା ଦିଅ। ଯେତେବେଳେ ଜନମାନ୍ୟ ନାୟକ ଖୁସି ହୋଇ ଜନତାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।” ଏହିପରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୂଜା ଶେଷ, ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଳା: “ସୋମ ରସ ଚାପିବା ସମୟରେ, ଆମେ ଶକ୍ତି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈ ପାଇଁ, ଅନେକ ଥର ଆହ୍ୱାନ ହେଉଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଉଛୁ। ଶତଶକ୍ତିଧର ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣଙ୍କର ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସୋମ ଆମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ। ଯଜ୍ଞର ରସରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଗାଈମାନେ ଜଳଘାଟକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସୁନା ଗହନାରେ ଶୋଭିତ। ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ୱତ୍ଥ, ଗାଈ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ପାଇଁ ଗୀତ ହେଉ। ଆମେ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉ, ମହାଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ; ସେ ବଳିଷ୍ଠ ବୃଷ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିରୁ ଶକ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିର ଜନ୍ମ; ସେ ବୃଷ ଭାବେ ସଦା ବୃଷ।” ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଧୂଆଁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଯେପରି, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ହେଉ, ଧନ ସେମାନେ ମାତ୍ର ଆମ ପାଖରେ ରହୁ, ଆମର ସ୍ତୁତିକାରୀ ଗୋପାଳକ ହେଉ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତୁତିକାରୀ ଏଠାକୁ ଏଉନ୍ତୁ, ସୋମ ଓ ବୀର ପାଇଁ। ହେ ଦାତା, ଏହି ଚାପିଥିବା ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ, ପାତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି; ଏଠାରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହେଉ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷ, ଦାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଉତ୍ଥିତ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆପଣ ନିଜ ନିୟୋଜିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଏହି ଦିନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଯେଉଁ ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଦୂରରୁ ତୁର୍ବଶ ଓ ଯଦୁଙ୍କୁ ଆଣିଥିଲେ, ସେ ଆମର ଯୁବକ ବନ୍ଧୁ ହେଉ। ଦିଗମାନେ ଆମ ପାଇଁ ବିପକ୍ଷ ନ ହେଉ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ସାଥିରେ ଥିଲେ ଏହି ଦିନ ଆମେ ବିଜୟ ହେବା। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ଅଦ୍ଭୁତ, ସଦା ବିଜୟଶୀଳ, ବଡ଼ଦାତା ଧନ ଆଣିଦିଅ। ଆମେ ବଳିଷ୍ଠ ବୟସରେ, ଶତ୍ରୁ ନିମିତ୍ତେ ଏହି ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ହଜାର ହସ୍ତ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର କଦ୍ରୁବମାନଙ୍କର ସୋମ ପାନ କରି, ତାଙ୍କର ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଉପାସକ, ଆମକୁ ଆପଣଙ୍କର ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତୁ, ଦାନବୀର ଭଗବାନ। ଯିଏ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାନ୍ତି, କୁଶ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଯୁବକ ବନ୍ଧୁ ଇନ୍ଦ୍ର। ଆମ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ, ବାଧା ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ଆମକୁ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ଦିଅ। ଏଠାରେ ଶୁଣ, ଚାଳକମାନେ ଚବୁକ ଧରି ଦଳକୁ ହଂକାରିବା ସ୍ବନି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ; ତାଙ୍କର ରଥ ଶୋଭା ପାଉଛି। ଏହି ସୋମ ଉପାସକ ବନ୍ଧୁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣେ ଗାଈ ମାଲିକଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ଉପକାରୀ, ସେପରି ଦେଖୁଛନ୍ତି। ମହାବଳୀଙ୍କ ରୋଷ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜନ ନମନ କରନ୍ତି, ନଦୀମାନେ ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୁ। ଆମେ ଦେବତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ବାଛିଛୁ, ଯାହା ଆମେ ଶକ୍ତି ପାଉ। ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ସୋମ ଧ୍ୱନି କର, କକ୍ଷୀବନ୍ତ ଉଶିଜ ପୁତ୍ର ଯେପରି କରିଥିଲେ। ବୃତ୍ର ନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ, ଶକ୍ର ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣନ୍ତୁ, ବହୁତ ଉପକାର କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ସବିତା, ଆଜି ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ଓ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୂର କର। ତାଙ୍କର ଯୁବ, ଅଦମ୍ୟ ବୃଷ କେଉଁଠି? କିଏ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ? ପାହାଡ଼ ତଳେ, ନଦୀ ସଂଗମରେ, ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଋଷି ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ। ଚଳିଥିବା ନୂତନ ଗୀତରେ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜନମାନ୍ୟ ରାଜା, ମହାବଳୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା। ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ଲୋକର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ, ଯିଏ ଦ୍ରୁତ ସୋମପାନୀ, ଦକ୍ଷ, ପ୍ରବଳ, ଯବଦାଡ଼ି ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଗୀତମାନେ ଅନେକ ଧନର ମାଲିକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି, ଯେପରି ଗାଈ ତାଙ୍କ ଛାଣପିଲା ପାଖକୁ ଯାଏ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ଗୋମାତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି, ତ୍ୱଷ୍ଟାର ଗୁପ୍ତ ଗାଈ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଗୃହରେ। ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମ୍ମାନ ନ ମିଳି, ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳକୁ ଆଗକୁ ନେଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ପୂଷଣ ସାଥୀ ହେଲେ। ମାରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାଈ, ଦାନଶୀଳଙ୍କର ମାତା, ଅଗ୍ନିପରି ରଥରେ ଯୋଜିତ। ହେ ଆନନ୍ଦର ନାଥ, ତୁମର ବୟ ଘୋଡ଼ା ସହ ଆସ, ଚାପିଥିବା ସୋମ ପାଖକୁ ଆସ। ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି, ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞର ଶୁଭ ଫଳ, ସମୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ଓ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ସମସ୍ତ ଦିଗୁଡ଼ିକୁ ମୂଳ୍ୟବାନ ଧନ, ନୂତନ ଜୀବନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।