ସାମଵେଦଃ

ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟ, ସୋମର ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ସେହି ସୋମ, ଯେଉଁଠି ଦେବମାତା, ଶୁଭ ମାତାଙ୍କର କୃପାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏକ ଦୀର୍ଘ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରି, ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦେଉଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ଭଳି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଯେପରି ଯମ ଚାଲିଥିଲେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେହି ମାର୍ଗରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲୁ। ଦେବମାତାଙ୍କର ଦୟାରେ, ଆମେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକର ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଦୂର କରିବାକୁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିମ୍ନ କରିବାକୁ, ଏବଂ ସେମାନେ ଆମ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେମାନେ ଆମ ତଳେ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ। ଏହି ସୋମ, ପର୍ବତରେ ଚପି ହୋଇ, ଛାନି ମାଧ୍ୟମରେ ବହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ଯାଉଥିଲେ। ସେ ସ୍ଵୟଂ ପ୍ରେରିତ, ଋଷି, ଚପି ହୋଇ ମଧୁର ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ସୋମର ରସ ପାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସୋମ ଧନ ଦେବାରେ, ସଂପଦର ନେତୃତ୍ୱ ଦେବାରେ, ଉତ୍ତମ ଗୃହର ମାଲିକ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତ, ଭାଗ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସହିତ ଏହି ସୋମ ପାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆମେ ମହାସାହାଯ୍ୟ ପାଇଥିଲୁ। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ପାଇଁ ମିତ୍ରସ୍ତୁତି ଗାଇଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଶିଶୁକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଖୁସି କରାଯାଏ। ଗାଈର ଛୁଆଁ ମାଆଙ୍କୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଏ ଭଳି, ଏହି ରସ ଚପି ହୋଇ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଏହି ଚପିଥିବା ସୋମ କୌଶଳ, ଶକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ମଧୁର ରସ ଆମ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରୁଥିଲେ, ଦୃଢ଼, ନିର୍ମଳ ଓ ଜ୍ଞାନର ଅନୁଭବ ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସୋମମାନେ, ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି, ବୀର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଧୃଡ଼ ଥିଲେ। ଗାଈର ଚମକୁ କଳା ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ପଥର ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଚପିଥିବା ଏହି ରସ ଚାରିପଟେ ପୋଷଣ ଓ ଧନ ଆଣିଥିଲେ। ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ସୋମ ଧନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଝିଲିକା ଝିଲିକା ଧାରା ଭଳି ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ବିଚାରଶୀଳ ମନ୍ଦିର ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ସୋମ ଖ୍ୟାତିର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ଏକ ବୃକ୍ଷର ପକ୍ୱ ଫଳ ଭଳି ଅନେକ ଧନ ଆଣିଥିଲେ। ଚପିବା ସମୟରେ ସୋମଙ୍କର ବୃଷଭ ସମ ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂର କରି, ଅଜ୍ଞାନକୁ ହଟାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ସମୀପରେ ଥିବା ରକ୍ଷକ ଭଳି ଦୟାଳୁ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦେବାରେ ସାର୍ଥକ ହେଲେ। ଅଗ୍ନି ଧନର ଖ୍ୟାତି ଲାଗି ଏଠାକୁ ଆସି, ଆମକୁ ଅପାର ସଂପଦ ଦେଲେ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଓ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନେ ପାଇଁ ଦୟା ଚାହିଲୁ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ବସି ଆମ ସହ ଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଆମର ଯଜ୍ଞ, ଶରୀର ଓ ସନ୍ତାନକୁ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ, ମାରୁତମାନେ ସହିତ ଚିକିତ୍ସା ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ବୃତ୍ର ନିହନ୍ତା, ପ୍ରେରଣାଦାୟକଙ୍କୁ, ସେ ଭଲପାଉଥିବା ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ମାରୁତମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଗୀତ ଗାଇ, ଯୁବକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଆମେ ମଧୁରତାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, ଧନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଅର୍ଜନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ। ଉଶନାସ ଭଳି ଜ୍ଞାନ ଘୋଷଣା କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମହାବ୍ରତୀ, ଶୁଧ୍ଧ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବରାହ ରୂପେ ଗର୍ଜି ଆସିଲେ। ହଂସମାନେ ତିନି ମାପ ନେଇ, ବଳଶାଳୀ ବୃଷଭମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ମିତ୍ରମାନେ ଏହି ଅପରାଜିତ, ଗର୍ଜନର, ପବିତ୍ରତାର କଥା କହିଲେ। ସେ ବିଶାଳ ଯଶସ୍ବୀର ସ୍ରୋତରେ ଯୋଗ ଦେଲେ, ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାପିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସୁନା ଶିଂଗ ଧାରୀ ସେ ଦିନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ରାତିରେ ପବିତ୍ର ହେଉଥିଲେ। ଗର୍ଜନମୟ ସୋମମାନେ ଦୃତ ରଥ ଭଳି ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଧନ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ସୋମ, କଳାର ସାଧନାରେ ନିମଗ୍ନ, ରଥର ପ୍ରେରିତ ହସ୍ତ ଭଳି ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ରାଜା ଭଳି ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଯଜ୍ଞ ସପ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଭଳି ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଚାଲିଥିଲା। ଗର୍ଜନ ତୃପ୍ତିରେ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ, ଶକ୍ତି ଓ ସଙ୍ଗୀତ ସହ ଚାରିପଟେ ବହୁଥିଲେ, ମଧୁର ଧାରା ଚାଲିଥିଲା। ଆଲୋକ ପାନ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭାତର ଧନକୁ ଜୀବନ୍ତ କରିଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବଜ ଚିନ୍ତାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲାଯାଉଥିଲା, ବୃଷଭର ଶକ୍ତିର ଦୃତ ଚଳନ ସହିତ। ସପ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏକ ମାର୍ଗ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ। ନାଭି ଉପରେ ନାଭି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମୁଁ ତାହାକୁ ରଖିଲି; ମୁଁ ଋଷିଙ୍କ ସନ୍ତାନକୁ ଆଗକୁ ଆଣିଲି। ଦେବତାମାନେ ଲୁଚାଯାଇଥିବା ସ୍ଵର୍ଗର ପ୍ରିୟ ଆସନକୁ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାକୁ ନଜର ଦେଲେ। ପବିତ୍ର ତରଳ ରସ ତଥ୍ୟର ପଥରେ ବହିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ତାଙ୍କର ଯୁକ୍ତି। ପ୍ରଧାନ ମଧୁର ସ୍ରୋତ ଜଳକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲା, ଅର୍ପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ପଣ ଭାବେ ଗୃହୀତ ହେଲେ। ବୃଷଭ, ବାଣୀର ପ୍ରଧାନ, ଅରଣ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଗର୍ଜନ କଲେ; ସତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଗୃହମାନେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଲେ।