ସାମଵେଦଃ

ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା ଏହି ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ନିମିତ୍ତେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ସୋମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଗାଁ ଜିତିବା ପାଇଁ, ବିଜୟ ଆଣିବା ପାଇଁ ଚାରିପଟେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଗାୟକ ଜଣେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ଏହି ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାମାନେ ପାଇଁ ହୁଁକାର ଦେଇ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଗୀତଟି ଦାୟିତ୍ୱଶୀଳ ଜାତବେଦା ଅର୍ଥାତ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ; ଆମେ ଏହାକୁ ନିଜ ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ ଏକତ୍ର କରିଛୁ, ଯେପରି ଏକ ରଥ ଚଳିଥାଏ। ଏହି ସଭାରେ ଆମର ଉପଦେଶ ଧନ୍ୟ; ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମ ସଖ୍ୟତାରେ ଆମକୁ କେବେ ଅପମାନ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆମେ ଇଂଧନ ଆଣିବା, ତୁମ ନିବେଦନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂଜାକାଳରେ ସଂଗଠିତ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛୁ। ଜୀବନ ନିମିତ୍ତେ ଆମର ଚିନ୍ତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ପାର କରିଦିଅ; ଅଗ୍ନି, ଆମ ସଖ୍ୟତାରେ ଆମକୁ କେବେ ଅପମାନ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆମେ ତୁମକୁ ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିପାରିବା; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଆମର ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଡାକୁଛୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଆସନ୍ତୁ; ଆମ ସଖ୍ୟତାରେ ଆମକୁ କେବେ ଅପମାନ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ, ମୁଁ ତୁମକୁ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଆର୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଏହି ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ସୁନାର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅହିଂସକ, ଜ୍ଞାନୀ, ଦୃଢ଼ ଓ ଅନୁଭୂତି ଲାଗି। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ତୁମ ହେଉ, ଆମେ ପୋଷଣ ଓ ଶୁଭ ଲାଭ କରିବାକୁ ପାରିବା। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ବାଧା ଦୂର କର, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କର; ଆମକୁ ଏଇ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଧନ ଦେଇଦିଅ। ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଯାହା ଦିଆଯାଇଛି, ଯିଏ ତାହା ଜାଣେ—ସେଇ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଧନ ଆମକୁ ଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯାହା କ୍ଷୁଦ୍ର ନିବାସରେ, ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ଲୁଚିଛି, ସେଇ ଧନ ଆମକୁ ଦେଇଦିଅ। ତୁମେ ହେଉଛ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ, ସବୁ ବିଜୟୀ, ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏହି କଥା ଜାଣିଥିବା ଦୟାକରି ମନେ ରଖ। ଚିନ୍ତାର ଭଳି ତୀବ୍ର, ରଥାରୁହୀ, ଵୃତ୍ର ସଂହାରୀ, ଅପରାଜିତ—ତୁମେ ଦୟାକରି ଏହି କଥା ମନେ ରଖ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ସୋମ ରସ ଚାପି ତୁମ ପାଇଁ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ଉତ୍ସାହଦାୟକ—ତୁମେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତ୍ ଓ ଚନ୍ଦ ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଚାନ୍ତର ଗର୍ଭରେ ବସ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶବ୍ଦକୁ ଜାଣିଥିବାମାନେ ତୁମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ପେଷଣ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ। ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମାନ, ବରୁଣ ଏହି ରସ ପିଉନ୍ତୁ, ମାରୁତ୍ମାନେ ପ୍ରବାହିତ ସୋମ ରସ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ। ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଭଲ ହାତ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ସାଗର ଭିତରେ ବାଣୀ ଖୋଜ, ହେ ପବମାନ, ଅନେକ ରଙ୍ଗୀନ, ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଧନ ପାଇଁ ଦୌଡ଼। ବୃଷଭ ସ୍ୱରୂପେ, ସୋମ, ଅମର ଶୋଭା ଥିବା କାଠରେ ତୁମେ ଗର୍ଜନ କର, ଗାଁ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ହୋଇ ଦେବତାଙ୍କ ଆସନକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ନଦୀର ଅନ୍ତସ୍ଥ ତାନ୍ତୁକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ଏହି ଦଶମୁଖୀ ସୋମକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଦିଅ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ ସହିତ ପେଷିତ ସୋମ ଛାନି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ବାୟୁ, ପୂଷଣ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଲାଗି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମଧୁର ଓ ଶୋଭାମୟ ଭାବରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆମର ଏହି ସଭା ଧନ, ପୋଷଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବାକୁ ପାରିବା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ରଥଚକ୍ର ଭଳି ଦୂତିଆସନ୍ତୁ। ଶତଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଗାୟକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ରଥଚକ୍ର ଭଳି ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଘୂରିବା। ଶୁଭ ଆକୃତି ପାଇଁ, ଆମେ ତୁମକୁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଭଳି ନିବେଦନ କରୁଛୁ, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବତା। ହେ ସୋମପାନୀ, ଆମର ଅର୍ପଣ ପାଖକୁ ଆସ, ଏହି ସୋମ ପିଅ; ଦାନଶୀଳତାର ଆନନ୍ଦ ଗାଈ ଦାନରେ ଅଛି। ତୁମର ଦୟାର ସୀମା ଆମେ ଜାଣିପାରିବା, ତୁମେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ିଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଆସିଯାଅ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦିନ ଭଳି ଦୁଇଁ ଜଗତକୁ ଭରିଦେଉଛ, ତୁମେ ମହାନ ରାଜା, ପ୍ରଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦିବ୍ୟ ମାତା, ଶୁଭ ମାତା ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯେପରି ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଅଙ୍କୁଶ ଧର, ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧର, ପୂର୍ବପଦରେ ଯାଉଛ, ଦାନଶୀଳ; ଆମେ ଯାମାଙ୍କୁ ଅନୁସରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଦିବ୍ୟ ମାତା ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ମାନବ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କର, ତାଙ୍କ ସ୍ଥିତିକୁ ନିମ୍ନ କର, ଯିଏ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ତଳେ ପକାଇଦିଅ; ଦିବ୍ୟ ମାତା ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ପାହାଡ଼ରେ ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ ଧ୍ୱନି କରି ଛାନି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି; ଏହି ଉତ୍ସାହରେ ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ତୁମେ ପ୍ରେରିତ, ତୁମେ ଋଷି, ପେଷିତ ସୋମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମଧୁର; ଏହି ଉତ୍ସାହରେ ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ସୋମ ରସ ପାନ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ଉତ୍ସାହରେ ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ଯିଏ ଧନ ଆଣେ, ଧନର ନେତା, ନିବେଦନର ଅଧିପତି, ସେହି ସୋମ ଚାପି ହୋଇଛି, ସେ ଶୁଭ ନିବାସର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁ ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତ୍, ଭାଗ ଓ ଦାତା ପାନ କରନ୍ତି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମିତ୍ର, ବରୁଣ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହା ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ। ତୁମ ସ୍ନେହୀ ପାଇଁ, ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଗୀତ ଗାଉ; ନିବେଦନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କର, ଯେପରି ଶିଶୁ ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ଖୁସି ହୁଏ। ଗାଈ ଶାବକ ମାଆଙ୍କୁ ଯେପରି ଖୋଜେ, ସେପରି ସୋମ ଫୁଟିଯାଏ; ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଏହି ଉତ୍ସାହଦାୟକ ରସ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ଚାପି ହୋଇଥିବା ସୋମ ଦକ୍ଷତା, ଶକ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏହି ମଧୁର ସୋମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ।