ସାମଵେଦଃ

ଏକ ଦିବ୍ୟ ମଞ୍ଚରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଶଂସିତ, ପ୍ରଭାମୟ, ଶକ୍ତିର ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକାଯାଉଛି—“ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଶାଳୀ ଦେବ, ଆପଣ ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅ, ପୂଜାର ପ୍ରେରକ, ମଧ୍ୟମ ପାତ୍ରକୁ ଖୋଲନ୍ତୁ।” ପରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି—“ହେ ଦକ୍ଷ, ଏହି ପାତ୍ରର ଚାପା ରସକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳ, ହେ କୁଳପତି; ସୋମ, ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ପରି ବହ, ଗାଁ ଓ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଧାରା ଦେ।” ଏହି ସମୟରେ, ମହାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ସତ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହେଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ୱରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ତିନି, ଟ୍ରିତାଙ୍କର ପାଥର ପାଖକୁ ଯାଇ, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛନ୍ତି, ସପ୍ତ ବେଦିରେ, ସମର୍ପିତ ଠାକୁରାଣୀ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଟ୍ରିତାଙ୍କର ତିନି ଆଧାରରେ ଚାଲି, ସେ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ମାପିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଯୋକ୍ସ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ କୌଶଳରେ ବନ୍ଧା। ପୁନଃ, ସୋମ ଶକ୍ତି ଲାଗି, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଝାଲିରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି—ମଧୁରତମ ରସ ହେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଉଛି। ତାପରେ, ତାଙ୍କୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରାଯାଉଛି, ଝାଲିରେ ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ହୋଇ, ଜଣେ ମାଆ ନବଜାତ ଦୁଧିଆ ପିଲା ପାଇଁ ଯେପରି, ସେ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି। ସୋମ ତାଙ୍କର ମହାଶକ୍ତିରେ ଦିଗନ୍ତର ଆକାଶ ଓ ଭୂମିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମହାନତାରେ ଆବରଣ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରସ ଉତ୍ସାହ ଭରି, ଗାଁ ଲାଗି ପ୍ରଚୁର ଧନ ଦେଉଛି; ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଚାହିଁ, ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂର କରି, ବିସ୍ତୃତ ପଥ ଖୋଲି, ଲୋକଙ୍କ ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି। ପରେ, ମଧୁର ସୋମ ଝାଲିରେ ଛାଣି, ପାଥରରୁ ଦୁହାଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଖ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି—ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହ ଦେଉଛି। ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସୋମ ନିଜ ଉତ୍ସରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ, ସତ୍ୟରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରି, ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ତାଙ୍କୁ ଅଡ଼ଗ ସିଖର ଉପରେ ରକ୍ଷା କରେ। ଏଠି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅମର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି—“ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧର ଆଲୋକ ଚମକୁ, ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଭାଗ ଆଣ।” ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତି ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ସହ ଡାକାଯାଉଛି—“ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଲୋକପତି, ହବି ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଆମ ଗାୟନ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଆଣ।” ଦୁଇ ଚମଚ ତୁମ ପାଇଁ ଭରାଯାଇଛି, ଆମ ଗୀତରେ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଦିଅ। ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସାମଗାନ ଗାଯାଉଛି—ଉତ୍ସାହୀ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ, ମହାନ୍ତ। ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁକିଛି ବିଜୟ କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲେ, ସବୁ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାନ୍ତ। ଦେବତାମାନେ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସାଖ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚାପାଯାଇଛି, ସେ ଶକ୍ତି ସହ ଆସନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଆକାଶକୁ ପୁରଣ କରୁ। ଏବେ, ଭୃତ୍ର ନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ରଥରେ ଦଣ୍ଡାଇଛନ୍ତି, ଦୁଇଟି ଘୋଡ଼ା ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଯୁକ୍ତ। ପାଥରର ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ମନକୁ ଆମ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ କରୁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ଘୋଡ଼ା, ଯାହାଙ୍କୁ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଋଷିମାନେ ଗାଇଥିବା ସ୍ତୁତି ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କରୁଥିବା ବଳିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏଠି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ସୋମ, ଯଜ୍ଞର ଆନନ୍ଦ, ଦେବତାଙ୍କ ପିତା, ସମୃଦ୍ଧିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅଛନ୍ତି। ସେ ଅତି ପ୍ରଶଂସାନୀୟ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତିର ରସ ଦେଉଛନ୍ତି। ତେଜସ୍ୱୀ ସୋମ ଝାଲିକୁ ଧାଇଯାଉଛନ୍ତି—ସେ ଦେବସ୍ୱର୍ଗର ଶତଧାରା ଧାରକ, ମିତ୍ରଙ୍କ ଗୃହରେ ବସନ୍ତି, ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭା ସବୁ ତଳେ ବହେ। ସେ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଉଚ୍ଚାରଣରେ ପ୍ରଥମ, ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଥମ, ଧନ ଓ ବଳ ପାଇଁ ଅଗ୍ରଣୀ। ତ୍ୱରିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୃଷଭ ସୋମ ଗାଁ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ, ଶୂରବଳ ଦେଉଛନ୍ତି। ସତ୍ୟବ୍ରତୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ହାତରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ନାଳୀରେ ପ୍ରବାହିତ। ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ମାନବ ଧନ, ମଧ୍ୟଭାଗର ଧନ ମଧ୍ୟ, ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ସୋମ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଝାଲିରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଅ, ମଧୁର ଧାରା ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେନାମାନେ ପାଖକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାଶାଳୀ, ବହୁତ ଧନ ଦେଉଥିବା ବୃଷଭ ସୋମ, ତୁମର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ପ୍ରିୟ ଓ ମଧୁର ରସ ଚାପାଯାଇଛି, ପ୍ରେରିତ ସୋମର ଧାରା ଆସୁଛି, ଜଳସମୂହ ତୁମ ପାଇଁ ବହୁଛି। ବଡ଼ ନଦୀମାନେ, ସୋମ, ତୁମେ ଗାଁ ଅଳଙ୍କୃତ କଲେ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧିତ, ସ୍ୱର୍ଗର ଆଧାର, ସୋମ ସଦା ଯୁବାନ୍। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପିଙ୍ଗଳ ସୋମ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି କରି, ଅଦ୍ଭୁତ ମିତ୍ର ପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଚମକୁଛନ୍ତି। ଏଠି, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଗୀତ ଶୁଧ୍ଧିତ, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ତୁମେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ତୁମେ ଆମେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁ, ତ୍ୱରିତ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ମହାନ୍ତ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ। ଇନ୍ଦୁ, ଗାଁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଶକ୍ତିର ଆନନ୍ଦ ତୁମେ, ଏବଂ ତୁମେ ପୂର୍ବଜ ଯଜ୍ଞ ଆତ୍ମା। ଇନ୍ଦୁ, ଆମ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଧାରା ଦିଅ, ମଧୁରତାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ, ବର୍ଷା ମେଘ ପରି। ସୋମ, ସଦା ବିଜୟୀ ଓ ଶୁଧ୍ଧିତ, ଆମକୁ ମହାନ୍ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଦିଅ, ପରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ। ଅମର ଆଲୋକ, ଅମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ, ପରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ। ସଦା ଦକ୍ଷତା ଓ ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂର କର, ପରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ। ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତାମାନେ ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ, ପରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ। ଏଭଳି, ଦେବତା, ସୋମ, ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କ୍ରିୟା ଓ ଦୟାରେ, ଜଗତ ଉତ୍ସାହ, ଧନ, ପ୍ରଭା, ଓ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।