सामवेदः

अ तवाहं सोम रारण सख्य इन्दो दिवेदिवे च् पुरूणि बभ्रो नि चरन्ति मामव परिधीं रति तांइहि

हे सोम, हे पिवळ्या रंगाचे इंदु, तुझ्या मैत्रीसाठी मी दररोज तुझ्या कृपेची मागणी करतो; अनेक आनंद माझ्याकडे येतात — तू मला तो आनंदाचा वर्तुळ मिळवून दे.

अ तवाहं नक्तमुत सोम ते दिवा दुहानो बभ्र ऊधनि च् घृणा तपन्तमति सूर्यं परः शकुना इव पप्तिम

हे सोम, तुझ्यासाठी मी रात्री आणि दिवसा तुझ्या प्रवाहाकडे येतो, हे पिवळ्या रंगाचे; तीव्र इच्छेने मी जळत्या सूर्यापलीकडे, पक्ष्यासारखा उडतो.

अ पुनानो अक्रमीदभि विश्वा मृधो विचर्षणिः च् शुम्भन्ति विप्रं धीतिभिः

स्वतःला शुद्ध करत, तो ज्ञानी सर्व विरोधांवर मात करून पुढे पाऊल टाकतो; प्रेरित लोक आपल्या विचारांनी त्याला सजवतात.

अ आ योनिमरुणो रुहद्गमदिन्द्रं वृषा सुतम् च् ध्रुवे सदसि सीदतु

तो लालसर रंगाचा गर्भात चढतो, बलवान इंद्राकडे, दाबलेला, येतो; तो स्थिर आसनावर बसू दे.

अ नू नो रयिं महामिन्दो ऽस्मभ्यं सोम विश्वतः च् आ पवस्व सहस्रिणम्

आता, हे सोम, सर्व बाजूंनी आम्हाला मोठे धन दे; हजारो घेऊन प्रवाहित हो.

अ पिबा सोममिन्द्र मदन्तु त्वा यं ते सुषाव हर्यश्वाद्रिः च् सोतुर्बाहुभ्यां सुयतो नार्वा

हे इंद्रा, सोम प्या; तो तुला आनंद देओ, जो दगडाने तुझ्यासाठी दाबला आहे, हे वेगवान घोड्यांनो, द्रव काढणाऱ्याच्या हातांनी कुशलतेने आणलेला.

अ यस्ते मदो युज्यश्चारुरस्ति येन वृत्राणि हर्यश्व हंसि च् स त्वामिन्द्र प्रभूवसो ममत्तु

तुझा तो सुंदर, जुळवलेला आनंद, ज्याने, हे वेगवान इंद्रा, तू वृत्रांचा नाश केला — तोच, हे बलाढ्य, तुला आनंद देओ.

अ बोधा सु मे मघवन्वाचमेमां यां ते वसिष्ठो अर्चति प्रशस्तिम् च् इमा ब्रह्म सधमादे जुषस्व

हे उदार, माझी ही स्तुती नीट ऐक, जी वसिष्ठ तुझ्यासाठी गातो; या स्तोत्रांना एकत्रित यज्ञात स्वीकार.

अ विश्वाः पृतना अभिभूतरं नरः सजूस्ततक्षुरिन्द्रं जजनुश्च राजसे च् क्रत्वे वरे स्थेमन्यामुरीमुतोग्रमोजिष्ठं तरसं तरस्विनम्

सर्व लोकांच्या समूहांनी, आपल्या सोबत्यांसह, इंद्राला राजेपदासाठी घडवले; सामर्थ्यासाठी, उत्तम स्थानासाठी, व्यापक शक्तीसाठी, तो उग्र, सर्वात बलवान, वेगवान आहे.

अ नेमिं नमन्ति चक्षसा मेषं विप्रा अभिस्वरे च् सुदीतयो वो अद्रुहो ऽपि कर्णे तरस्विनः समृक्वभिः

ज्ञानी लोक आपल्या नजरेने कडेला वाकवतात, गाणे म्हणतात; तुझे निर्दोष, तेजस्वी लोक, हे बलशाली, आपल्या कानांनी त्या गाण्यात सामील होतात.

अ समु रेभसो अस्वरन्निन्द्रं सोमस्य पीतये च् स्वःपतिर्यदी वृधे धृतव्रतो ह्योजसा समूतिभिः

गायकांनी एकत्र येऊन इंद्राला सोम पिण्यासाठी बोलावले, जेव्हा तो उत्तम गोष्टींचा स्वामी, व्रतस्थ, आपल्या समूहांसह, सामर्थ्याने वाढतो.

अ यो राजा चर्षणीनां याता रथेभिरध्रिगुः च् विश्वासां तरुता पृतनानां ज्येष्ठं यो वृत्रहा गृणे

जो लोकांचा राजा आहे, रथांवर प्रवास करणारा, न थकणारा, सर्व सैन्यांचा नाश करणारा, श्रेष्ठ, वृत्रहंता — मी त्याची स्तुती करतो.

अ इन्द्रं तं शुम्भ्य पुरुहन्मन्नवसे यस्य द्विता विधर्त्तरि च् हस्तेन वज्रः प्रति धायि दर्शतो महां देवो न सूर्यः

त्या इंद्राची स्तुती कर, जो मदतीसाठी दानशूर आहे, ज्याच्या हातात वज्र बुद्धिमान नियंत्याने ठेवला आहे; तो महान देव, सूर्यासारखा स्पष्ट दिसणारा.

अ परि प्रिया दिवः कविर्वयांसि नप्त्योर्हितः च् स्वानैर्याति कविक्रतुः

स्वर्गाचा प्रिय कवी, संततींच्या मार्गात स्थिर, आपल्या स्वरांनी चालतो, कवींना साजेशी बुद्धी असलेला.

अ स सूनुर्मातरा शुचिर्जातो जाते अरोचयत् च् महान्मही ऋतावृधा

तो शुद्ध पुत्र आपल्या मातांकडून जन्मला, जन्मताना तेजाने उजळला, महान आणि बलाढ्य, ऋताने वाढलेला.

अ प्रप्र क्षयाय पन्यसे जनाय जुष्टो अद्रुहः च् वीत्यर्ष पनिष्टये

हे सोमदेव, थकवा न येता, तू शुद्ध स्वरूपाने निष्कलंक, कमी न होणाऱ्या लोकांसाठी ओतला जातोस, त्यांना वाढ मिळावी म्हणून.

अ त्वं ह्यांङ्ग दैव्या पवमान जनिमानि द्युमत्तमः च् अमृतत्वाय घोषयन्

हे पवमान, तू देवांच्या जन्मांमध्ये तेजस्वी आहेस, अमरत्वाचा संदेश देणारा आहेस.

अ येना नवग्वो दध्यङ्ङपोर्णुते येन विप्रास आपिरे च् देवानां सुम्ने अमृतस्य चारुणो येन श्रवांस्याशत

ज्याच्यामुळे नवग्व आणि दध्यंच तृप्त झाले, ज्याच्यामुळे ज्ञानी लोकांना लाभ मिळाला, देवांची कृपा आणि सुंदर अमृत मिळाले, आणि ज्याच्यामुळे कीर्ती मिळाली.

अ सोमः पुनान ऊर्मिणाव्यं वारं वि धावति च् अग्रे वाचः पवमानः कनिक्रदत्

शुद्ध झालेला सोम आपल्या लाटेसह गाळणीतून धावतो, आणि पुढे, पवमान गर्जना करत आपला आवाज उमटवतो.

अ धीभिर्मृजन्ति वाजिनं वने क्रीडन्तमत्यविम् च् अभि त्रिपृष्ठं मतयः समस्वरन्

प्रार्थनांनी ते बलवानाला लाकडात धुतात, जणू काही वेगवान घोडे खेळत आहेत; त्या स्तोत्रांनी त्रिकडील भोवती एकत्रित गूंज निर्माण होते.

अ असर्जि कलशां अभि मीढ्वान्त्सप्तिर्न वाजयुः च् पुनानो वाचं जनयन्नसिष्यदत्

तो उदार सोम कलशाभोवती वाहतो, जसा स्पर्धेसाठी उत्सुक सारथी; शुद्ध होऊन, त्याने वाणी निर्माण केली आणि ती सोडली.

अ सोमः पवते जनिता मतीनां जनिता दिवो जनिता पृथिव्याः च् जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेन्द्रस्य जनितोत विष्णोः

शुद्ध झालेला सोम हा विचारांचा, आकाशाचा, पृथ्वीचा, अग्नीचा, सूर्याचा, इंद्राचा आणि विष्णूचाही निर्माण करणारा आहे.

अ ब्रह्मा देवानां पदवीः कवीनां ऋषिर्विप्राणां महिषोमृगाणाम् च् श्येनो गृध्राणां स्वधितिर्वनानां सोमः पवित्रमत्येति रेभन्

देवतांचा पुजारी, ऋषींचा मार्ग, ज्ञानींचा द्रष्टा, वन्य जनावरांमध्ये बलाढ्य, गिधाडांमध्ये गरुड, वनोंचा पालनकर्ता — असा गर्जणारा सोम गाळणीतून जातो.

अ प्रावीविपद्वाच ऊर्मिं न सिन्धुर्गिर स्तोमान्पवमानो मनीषाः च् अन्तः पश्यन्वृजनेमावराण्या तिष्ठति वृषभो गोषु जानन्

पवमानाने वाणीने, लाटेसारखा, नदीसारखा, स्तोत्रे आणि विचारांसह प्रगती केली; आतून पाहत, तो गायींमध्ये, वृषभासारखा, खालच्या जागा जाणून उभा राहतो.

अ अग्निं वो वृधन्तमध्वराणां पुरूतमम् च् अच्छा नप्त्रे सहस्वते

बलवर्धक, यज्ञांचा वृद्धिंगत करणारा, सर्वांत उदार असा अग्नी — त्या सामर्थ्यशाली वंशजाकडे आपण आपले विचार वळवूया.

अ अयं यथा न आभुवत्त्वष्टा रूपेव तक्ष्या च् अस्य क्रत्वा यशस्वतः

जसा त्वष्ट्याने याला घडवले, जसा सुतार रूपे घडवतो, तसाच या कीर्तीवानाचा यश त्याच्या इच्छेने घडते.

अ अयं विश्वा अभि श्रियो ऽग्निर्देवेषु पत्यते च् आ वाजैरुप नो गमत्

हा अग्नी, देवतांमध्ये अधिपती, सर्व तेजांवर मात करतो; तो आमच्याकडे बक्षिसांसह येवो.

अ इममिन्द्र सुतं पिब ज्येष्ठममर्त्यं मदम् च् शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन्धारा ऋतस्य सादने

हे इंद्रा, हा पिळलेला सोमपान कर, श्रेष्ठ, अमर आनंद; तेजस्वी धारांनी सत्याच्या आसनात तुझ्याकडे वाहून आले आहेत.

अ न किष्ट्वद्रथीतरो हरी यदिन्द्र यच्छसे च् न किष्ट्वानु मज्मना न किः स्वश्व आनशे

हे इंद्रा, जेव्हा तू आपले घोडे जुंपतोस, तेव्हा कोणताही सारथी तुला मागे टाकू शकत नाही; कोणत्याही मार्गाने, कोणत्याही स्वतःच्या घोड्यांनी तुला गाठता येत नाही.