सामवेदः

इत एत उदारुहन्दिवः पृष्ठान्या रुहन् प्र भूर्जयो यथा पथोद्यामङ्गिरसो ययुः

येथून ते स्वर्गाच्या उंच शिखरांवर चढतात; विजयशाली होऊन पुढे जातात, जसे अङ्गिरसांनी प्रकाशाच्या मार्गाने प्रवास केला.

राये अग्ने महे त्वा दानाय समिधीमहि ईडिष्वा हि महे वृषं द्यावा होत्राय पृथिवी

अग्नी, संपत्ती आणि मोठेपणासाठी, आम्ही तुला दानासाठी प्रज्वलित करतो; कारण तू खरंच स्तुत्य आहेस, बलाढ्य आहेस—स्वर्ग आणि पृथ्वी तुझे यज्ञकर्ते आहेत.

दधन्वे वा यदीमनु वोचद्ब्रह्मेति वेरु तत् परि विश्वानि काव्या नेमिश्चक्रमिवाभुवत्

ज्याने येथे 'ब्रह्म' असे म्हटले, त्या ज्ञानी व्यक्तीचे सर्व कर्म त्याने वेढले आहे, जसे चाकाचा कडा चाकाला धरून असतो.

प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणाहि विश्वतस्परि यातुधानस्य रक्षसो बलं न्युब्जवीर्यम्

अग्नी, तुझ्या तेजाने सर्व बाजूंनी आमचे ऐक; यक्ष आणि राक्षस यांची ताकद आणि कपट कमी कर.

त्वमग्ने वसूंरिह रुद्रां आदित्यां उत यजा स्वध्वरं जनं मनुजातं घृतप्रुषम्

अग्नी, येथे वसु, रुद्र आणि आदित्य यांना यज्ञ कर; सज्जन माणसांना, माणसांना, तुपाने शिंपडलेल्या लोकांना अर्पण कर.

द्वितीय प्रथमो ऽर्धः पुरु त्वा दाशिवां वोचे ऽरिरग्ने तव स्विदा तोदस्येव शरण आ महस्य

दुसरा, पहिला अर्धा—खरंच, मी तुझा भक्त म्हणून बोलतो; अग्नी, तुझा शत्रू कोण? बाणासारखा, मी तुझ्या महानतेच्या आश्रयाला येतो.

प्र होत्रे पूर्व्यं वचो ऽग्नये भरता बृहत् विपां ज्योतींषि बिभ्रते न वेधसे

पूर्वीचे वचन यजमानाला, अग्नीला, भृगूंच्या महान तेजस्वी, प्रकाश वाहणाऱ्या, ज्ञानी अग्नीला अर्पण करा.

अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः

अग्नी, सामर्थ्य आणि संपत्तीचा स्वामी, शक्ती आणि पराक्रमाचा अधिपती, जाठवेदास, आम्हाला मोठा कीर्ती दे.

अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवां देवयते यज होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः

अग्नी, यज्ञासाठी सर्वात योग्य, भक्तासाठी देवांना यज्ञ कर; आनंदी यजमान म्हणून, तू अडथळे दूर करून तेजाने झळकतोस.

जज्ञानः सप्त मातृभिर्मेधामाशासत श्रिये अयं ध्रुवो रयीणां चिकेतदा

सात मातांपासून जन्मलेला, त्याने कीर्ती मिळवण्यासाठी मेधा मिळवली; हा स्थिर आहे, तो संपत्ती ओळखतो.

उत स्या नो दिवा मतिरदितिरूत्यागमत् सा शन्ताता मयस्करदप स्रिधः

ती प्रेरणा, आदितीची कृपा, दिवसा आमच्याकडे येवो; ती शांतता आणि आनंद देणारी, अडथळे दूर करणारी असो.

ईडिष्वा हि प्रतीव्यां यजस्व जातवेदसम् चरिष्णुधूममगृभीतशोचिषम्

तू पृथ्वीवर स्तुत्य हो; जाठवेदासासाठी यज्ञ कर, ज्याचा धूर सतत फिरतो, ज्याची ज्वाळा कुणी पकडू शकत नाही.

न तस्य मायया च न रिपुरीशीत मर्त्यः यो अग्नये ददाश हव्यदातये

जो अग्नीला हव्य अर्पण करतो, त्याच्यावर कोणताही मर्त्य शत्रू किंवा त्याची माया कधीच चालत नाही.

अप त्यं वृजिनं रिपुं स्तेनमग्ने दुराध्यम् दविष्ठमस्य सत्पते कृधी सुगम्

अग्नी, तो पापी, शत्रू, चोर, वाईट माणूस दूर लोट; सज्जनांचा स्वामी, त्याचा मार्ग सुलभ कर.

श्रुष्ट्यग्ने नवस्य मे स्तोमस्य वीर विश्पते नि मायिनस्तपसा रक्षसो दह

अग्नी, माझ्या या नवीन स्तोत्राचे ऐक, वीर, लोकांचा स्वामी; तुझ्या उष्णतेने मायावी आणि राक्षसांना जाळून टाक.

प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे उपस्तुतासो अग्नये

सर्वात मोठ्या, सत्यधारी, तेजस्वी अग्नीचे स्तवन करा, जो सर्वांच्या स्तुतीस पात्र आहे.

प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुवीराभिस्तरति वाजकर्मभिः यस्य त्वं सख्यमाविथ

अग्नी, तुझ्या सहाय्याने आणि वीरशक्तीने, ज्याच्याशी तू मैत्री करतोस, तो पराक्रमाने इतरांपेक्षा पुढे जातो.

तं गूर्धया स्वर्णरं देवासो देवमरतिं दधन्विरे देवत्रा हव्यमूहिषे

देवतांनी आपल्या गाण्यांनी त्या सुवर्णमय, अमर देवतेला सर्व देवतांमध्ये होम वाहणारा म्हणून स्थान दिलं.

मा नो हृणीथा अतिथिं वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एशः यः सुहोता स्वध्वरः

अग्नी, तू आमचा पाहुणा आणि दानशूर आहेस, अनेकांनी स्तुती केलेला, उत्तम यज्ञ करणारा — तू आमच्याकडून दूर जाऊ नकोस.

भद्रो नो अग्निराहुतो भद्रा रातिः सुभग भद्रो अध्वरः भद्रा उत प्रशस्तयः

आम्ही जेव्हा अग्नीला बोलावतो तेव्हा तो आमच्यासाठी शुभ होवो; तुझं दान शुभ असो, हे भाग्यवान; यज्ञ शुभ असो आणि आमच्या स्तुतीही शुभ असोत.

यजिष्ठं त्वा ववृमहे देवं देवत्रा होतारममर्त्यम् अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम्

या यज्ञासाठी आम्ही तुला, सर्व देवांमध्ये श्रेष्ठ, अमर पुरोहित आणि यज्ञातील जाणकार म्हणून निवडतो.

तदग्ने द्युम्नमा भर यत्सासाहा सदने कं चिदत्रिणम् मन्युं जनस्य दूढ्यम्

हे अग्नी, तू आम्हाला अशी कीर्ती मिळवून दे की जिच्यामुळे सभेत कुणाचाही विरोध किंवा लोकांचा राग तू सहज जिंकू शकतोस.

यद्वा उ विश्पतिः शितः सुप्रीतो मनुषो विशे विश्वेदग्निः प्रति रक्षांसि सेधति

जेव्हा लोकांचा स्वामी, संतुष्ट आणि तल्लख असतो, लोकांचे रक्षण करतो, तेव्हा अग्नी सर्व दुष्ट शक्तींना दूर लावतो.

इत्याग्नेय पर्वं .. ऐन्द्र तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने शं यद्गवे न शाकिने

हे अग्नीचं अर्पण; आता इंद्राचं अर्पण: आपण सर्वांनी सोम पिळताना, वारंवार बोलावल्या जाणाऱ्या, बळासाठी, कल्याणासाठी, जशी गाईसाठी, तसे गोड दूध देणाऱ्यासाठी गाणं गा.

यस्ते नूनं शतक्रतविन्द्र द्युम्नितमो मदः तेन नूनं मदे मदेः

हे शतक्रतु इंद्रा, तुझ्या सर्वात आनंददायक मद्यामुळे मला पुन्हा पुन्हा आनंद मिळू दे.

गाव उप वदावटे महि यज्ञस्य रप्सुदा उभा कर्णा हिरण्यया

गायी पाणवठ्यावर आल्या आहेत, यज्ञाच्या रसाने परिपूर्ण, दोन्ही कान सोन्याने सजलेले.

अरमश्वाय गायत श्रुतकक्षारं गवे अरमिन्द्रस्य धाम्ने

वेगवान घोड्यासाठी, प्रसिद्ध अश्वासाठी, गायीसाठी आणि इंद्राच्या निवासासाठी गाणं गा.

तमिन्द्रं वाजयामसि महे वृत्राय हन्तवे स वृषा वृषभो भुवत्

आपण त्या इंद्राला युद्धासाठी प्रवृत्त करतो, मोठ्या शत्रूचा नाश करण्यासाठी; तो खऱ्या अर्थाने वृषभ असो.

त्वमिन्द्र बलादधि सहसो जात ओजसः त्वं सन्वृषन्वृषेदसि

इंद्रा, तू बळातून बळ घेतलंस, तू सामर्थ्याचा जन्म आहेस; तू वृषभ आहेस आणि नेहमीच वृषभ राहतोस.