सामवेदः

अ यद्द्याव इन्द्र ते शतंशतं भूमीरुत स्युः च् न त्वा वज्रिन्त्सहस्रं सुर्या अनु न जातमष्ट रोदसी

इंद्रा, जरी तुझ्याकडे शेकडो आकाश आणि पृथ्वी असतील, तरी हजार सूर्यही तुझ्याशी तुलना करू शकत नाहीत, आणि दोन्ही जगही तुझ्या जन्माशी जुळू शकत नाहीत.

अ आ पप्राथ महिना वृष्ण्या वृषन्विश्वा शविष्ठ शवसा च् अस्मां अव मघवन्गोमति व्रजे वज्रिञ्चित्राभिरूतिभिः

तू आपल्या महान सामर्थ्याने विस्तारला आहेस, हे बलाढ्य, शक्तीमध्ये श्रेष्ठ; गोमय संपत्तीमध्ये, हे दानशूर, वज्रधारी, आम्हाला तुझ्या तेजस्वी सहाय्याने वाचव.

अ वयं घ त्वा सुतावन्त आपो न वृक्तबर्हिषः च् पवित्रस्य प्रस्रवणेषु वृत्रहन्परि स्तोतार आसते

आम्ही सोम पिळून, जसे पाणी वेदीकडे येते तसे तुझ्याकडे येतो; पवित्र करणाऱ्याच्या प्रवाहात, हे वृत्रहंता, तुझे स्तोत्र करणारे एकत्र येतात.

अ स्वरन्ति त्वा सुते नरो वसो निरेक उक्थिनः च् कदा सुतं तृषाण ओक आ गम इन्द्र स्वब्दीव वंसगः

हे वसु, तुझ्या सुतासाठी लोक स्तुतीने हाक मारतात; ओ इंद्रा, आमच्या घरी तू कधी येणार, तुझ्या आगमनाचा आवाज बांबूच्या वाजासारखा घुमतो.

अ कण्वेभिर्धृष्णवा धृषद्वाजं दर्षि सहस्रिणम् च् पिशङ्गरूपं मघवन्विचर्षणे मक्षू गोमन्तमीमहे

कण्वांसोबत, हे बलवान, आम्ही तुझा ध्वजधारी, हजारो देणारा, पिवळसर रूपाचा, बुद्धिमान मगवान पाहिला; आम्ही लवकरच गायींनी भरलेलं धन मागतो.

अ तरणिरित्सिषासति वाजं पुरन्ध्या युजा च् आ व इन्द्रं पुरुहूतं नमे गिरा नेमिं तष्टेव सुद्रुवम्

जो जलद आहे, तो पुरंधीसोबत जिंकण्यासाठी धावतो; हे इंद्रा, अनेकदा हाक दिलेला, मी गाण्याने तुला वाकतो, जणू सुंदर आणि मजबूत चाकासारखा.

अ न दुष्टुतिर्द्रविणोदेषु शस्यते न स्रेधन्तं रयिर्नशत् च् सुशक्तिरिन्मघवं तुभ्यं मावते देष्णं यत्पार्ये दिवि

जे वाईट स्तुतीचे असतात त्यांची श्रीमंतांत स्तुती होत नाही, आणि कमी पडणारे धन टिकत नाही; हे मगवान, तुझ्यासाठी, बलवानासाठी, उदारांना स्वर्गातील सर्वोत्तम मिळो.

अ तिस्रो वाच उदीरते गावो मिमन्ति धेनवः च् हरिरेति कनिक्रदत्

तीन आवाज उठतात; गायी हंबरण करतात, दुधाळ गायी बोलावतात; पिवळसर तो मोठ्याने गर्जतो.

अ अभि ब्रह्मीरनूषत यह्वीरृतस्य मातरः च् मर्जयन्तीर्दिवः शिशुम्

ब्रह्मप्रार्थना मागे येतात, सत्याच्या तरुण मातांनी स्वर्गाच्या बालकाला शुद्ध केले.

अ रायः समुद्रांश्चतुरो ऽस्मभ्यं सोम विश्वतः च् आ पवस्व सहस्रिणः

हे सोम, सर्व बाजूंनी आम्हाला हजारोने भरलेले चार धनाचे समुद्र ओत.

अ सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः च् पवित्रवन्तो अक्षरं देवान्गच्छन्तु वो मदाः

सर्वात मधुर, पिळलेले सोम, इंद्राला प्रिय, गाळणीतून, तुमचे आनंद देवांपर्यंत अखंड पोहोचू देत.

अ इन्दुरिन्द्राय पवत इति देवासो अब्रुवन् च् वाचस्पतिर्मखस्यते विश्वस्येशान ओजसाः

‘इंद्रासाठी इंदु पिळला जातो,’ असे देवांनी सांगितले; वाणीचा स्वामी यज्ञात आनंद मानतो, सर्व शक्तींचा अधिपती.

अ सहस्रधारः पवते समुद्रो वाचमीङ्खयः च् सोमस्पती रयीणां सखेन्द्रस्य दिवेदिवे

हजारो प्रवाहांनी समुद्र वाहतो, वाणी शोधतो; सोम, धनांचा स्वामी, इंद्राचा मित्र, दिवसेंदिवस.

अ पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते प्रभुर्गात्राणि पर्येषि विश्वतः च् अतप्ततनूर्न तदामो अश्नुते शृतास इद्वहन्तः सं तदाशत

तुझे गाळणे पसरले आहे, हे ब्रह्मणस्पते; तू सर्व शरीरांतून प्रभू म्हणून फिरतोस; ज्याचे शरीर तापलेले नाही, अशक्त तो ते गाठू शकत नाही; जे शुद्ध झाले, ते अर्पण वाहत एकत्र पोहोचतात.

अ तपोष्पवित्रं विततं दिवस्पदे ऽर्चन्तो अस्य तन्तवो व्यस्थिरन् च् अवन्त्यस्य पवीतारमाशवो दिवः पृष्ठमधि रोहन्ति तेजसा

तपाच्या गाळणी स्वर्गाच्या आसनात पसरली आहे; तिच्या तेजस्वी तारा विखुरल्या आहेत; शुद्ध करणाऱ्या ज्वाळा, तिच्या गाळण्या, तेजाने स्वर्गाच्या पाठीवर चढतात.

अ अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा मिमेति भुवनेषु वाजयुः च् मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमा दधुः

प्रश्नीचा पहिला वळू पहाटे उजळला, जगांत बळासाठी गर्जला; मायावी त्याला आपल्या मायेनं मोजतात; मानवदृष्टी असलेल्या ऋषींनी गर्भ ठेवला.

अ प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे च् उपस्तुतासो अग्नये

सर्वात मोठ्या, तेजस्वी, ऋताचे पालन करणाऱ्या, तेजाने झळाळणाऱ्या, बलाढ्य अशा अग्नीचे गायन करा; स्तुती केलेले अग्नीला जवळ येतात.

अ आ वंसते मघवा वीरवद्यशः समिद्धो द्युम्न्याहुतः च् कुविन्नो अस्य सुमतिर्भवीयस्यच्छा वाजेभिरागमत्

वीरांनी प्रसिद्ध मगवान प्रज्वलित झाला, तेजाने बोलावला गेला; त्याची कृपा आमच्यावर येवो, तो बक्षीसांसह आमच्याकडे येवो.

अ तं ते मदं गृणीमसि वृषणं पृक्षु सासहिम् च् उ लोककृत्नुमद्रिवो हरिश्रियम्

तुझा तो आनंद आम्ही गातो, हे बलवान, पिळण्यात मजबूत, विजयी, जगनिर्माता, दगडहस्त, सुवर्ण तेजाचा.

अ येन ज्योतींष्यायवे मनवे च विवेदिथ च् मन्दानो अस्य बर्हिषो वि राजसि

ज्यामुळे तू आयु आणि मनु यांच्यासाठी प्रकाश ओळखलास, या आसनात आनंद घेत, तू तेजाने प्रकट होतोस.

अ तदद्या चित्त उक्थिनो ऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा च् वृषपत्नीरपो जया दिवेदिवे

आजही, हे विचारवंतांनो, स्तोत्रकार पूर्वीप्रमाणेच स्तुती करतात; पाण्यांनी, बलवानाच्या पत्नी, दिवसेंदिवस विजय मिळवतात.

अ श्रुधी हवं तिरश्च्या इन्द्र यस्त्वा सपर्यति च् सुवीर्यस्य गोमतो रायस्पूर्धि महां असि

हे इंद्रा, आमचे आवाहन ऐक, जो तुझी भक्ती करतो त्यासाठी. तू महान आहेस, आम्हाला वीरशक्ती आणि गाईंच्या संपत्तीने परिपूर्ण कर.

अ यस्त इन्द्र नवीयसीं गिरं मन्द्रामजीजनत् च् चिकित्विन्मनसं धियं प्रत्नामृतस्य पिप्युषीम्

इंद्रा, ज्याने नवे, आनंददायक गीत निर्माण केले, आणि ज्याने प्राचीन, सत्याने पोसणारी, बुद्धिमान कल्पना घडवली—

अ तमु ष्टवाम यं गिर इन्द्रमुक्थानि वावृधुः च् पुरूण्यस्य नौंस्या सिषासन्तो वनामहे

ज्याला स्तोत्रांनी बळ दिले, त्या इंद्राचे आपण स्तवन करूया; त्याच्या असंख्य दानांची इच्छा करत, आपण त्याची कृपा मिळवूया.

तृतीय प्रथमो ऽर्धः अ प्र त आश्विनीः पवमान धेनवो दिव्या असृग्रन्पयसा धरीमणि च् प्रान्तरिक्षात्स्थाविरीस्ते असृक्षत ये त्वा मृजन्त्यृषिषाण वेधसः

पवमान, दिव्य अश्विनांच्या गायींनी वेदीवर दूध ओतले; आकाशातून त्या प्राचीन गायी वाहत आल्या, ज्या ऋषी आणि कुशलांनी शुद्ध केल्या.

अ उभयतः पवमानस्य रश्मयो ध्रुवस्य सतः परि यन्ति केतवः च् यदी पवित्रे अधि मृज्यते हरिः सत्ता नि योनौ कलशेषु सीदति

पवमानाच्या दोन्ही बाजूंनी तेजाचे किरण, स्थिर ध्वजांसारखे फिरतात; जेव्हा पिवळसर रस शुद्ध होतो, तेव्हा तो गर्भात, कलशांत स्थिरपणे बसतो.

अ विश्वा धामानि विश्वचक्ष ऋभ्वसः प्रभोष्टे सतः परि यन्ति केतवः च् व्यानशी पवसे सोम धर्मणा पतिर्विश्वस्य भुवनस्य राजसि

सर्व ठिकाणी, सर्व पाहणारे, कुशलांचे ध्वज त्या स्थिर असलेल्या भोवती फिरतात; सोम, तू आपल्या नियमाने सर्वत्र वाहतोस, सर्व सृष्टीचा स्वामी आणि राजा आहेस.

अ पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् च् ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत्

पवमानाने आकाशातून अद्भुत, वीजेसारखा गडगडाट निर्माण केला, आणि महान, सर्वत्र प्रकाश पसरवला.

अ पवमान रसस्तव मदो राजन्नदुच्छुनः च् वि वारमव्यमर्षति

पवमान, तुझा रस, तुझा आनंद, हे राजांनो, कोणत्याही अडथळ्याशिवाय सर्वत्र धावतो.